Dat politici van de N-VA en vooral het Vlaams Belang op gespannen voet leven met de openbare omroep is geen nieuws. Die spanning klonk ook door in de veelbesproken startnota van Bart De Wever. Daarin staat dat de VRT 'meer dan ooit' moet focussen op het versterken van de Vlaamse identiteit en 'het ideologische landschap in Vlaanderen' moet weerspiegelen.

De boodschap lijkt aangekomen bij VRT-topman Paul Lembrechts. In een e-mail aan de onderhandelaars, die uitlekte in de krant De Tijd, liet hij weten dat de VRT 'de Vlaamse identiteit in al haar verscheidenheid' uitdraagt. De openbare omroep heet verder een 'fundament voor het Vlaams erfgoed' en een promotor van Vlaamse muziek.

'Die mail is not done', zegt Groen-parlementslid Bart Caron, afscheidnemend voorzitter van de Commissie Media. 'De openbare omroep moet onafhankelijk zijn, en niet meestappen in de retoriek van een startnota, geschreven voor één politieke partij. Het ruikt een beetje naar misbruik van heersende politieke tendensen. Tegelijk kan ik het, vanuit Lembrechts' standpunt, ook wel begrijpen. De brief is best wel leep.'

Hoezo?

Bart Caron:De afgelopen tien jaar is de VRT-dotatie systematisch afgebouwd. Dat heeft ook gevolgen voor de fictie die er wordt geproduceerd. Die fictie zet niet alleen de norm voor de andere zenders, ze weerspiegelt ook de Vlaamse identiteit. Door daarop te wijzen speelt Lembrechts - even slim als opportunistisch - in op het discours van De Wevers startnota. De vraag is dan of de meerlagige identiteit die de Vlaamse fictie in veel gevallen toch wel weerspiegelt, de identiteit is die De Wever in canons wil betonneren. Het echte gevecht zal gaan over de vraag wat die Vlaamse identiteit precies is, en - niet het minst - wie dat bepaalt. Mag de overheid mee bepalen welke series en welke muziek de Vlaamse identiteit uitdragen, of blijft de autonomie in de programmakeuzes verzekerd?

Zo veel is er niet voor nodig om te verzeilen in Roemeense, Poolse of Bulgaarse toestanden.

Het Vlaams Belang mag dankzij zijn verkiezingsresultaat twee leden afvaardigen in de raad van bestuur van de VRT. De partij noemt het 'een uitgelezen kans om de vooringenomenheid bij sommige VRT-programma's van binnenuit aan te klagen'.

Caron: Je mag ervan uitgaan dat ze druk zullen uitoefenen, maar ik maak me daar voorlopig geen grote zorgen over. Het mediadecreet en de beheersovereenkomst beschermen de autonomie. Ik denk niet dat politici erin zullen slagen om de redactiekeuzes rechtstreeks te beïnvloeden.

Onrechtstreeks wel?

Caron: Uiteraard. Maar daar heb je de raad van bestuur niet voor nodig. Je kunt ook druk uitoefenen door, bijvoorbeeld via sociale media, journalisten zwart te maken.

U pleitte in 2006 al voor een depolitisering van de raad van bestuur van de VRT. Sindsdien is de politisering alleen maar toegenomen. Een voorbeeld: sinds 2017 zit Philippe Beinaerts, de kabinetschef van De Wever, in de raad.

Caron: Het wijst op een zekere bemoeizucht, en een zeker onvermogen om met de autonomie van de VRT om te gaan. Zo veel is er niet voor nodig om te verzeilen in Roemeense of Poolse toestanden. Daar zijn de openbare omroepen echte propaganda-instrumenten geworden.

Op Knack.be/Caron vindt u het uitgebreidere interview met Bart Caron.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.