Ook al gaan er decennia overheen, er zijn van die beelden die een mens niet vergeet. De bloedige putsch van het Chileense leger van Augusto Pinochet tegen de democratische regering van Salvador Allende in september 1973 zit op die manier opgeslagen in het geheugen van een generatie die volwassen werd met de oorlog in Vietnam. Met de kille afloop van mei '68 en de dreiging van de Bom. De aanval op het Monceda-paleis in Santiago. De president die, pistool in de hand, nog even in de deuropening verschijnt. De duizenden gevangenen in het voetbalstadion, van wie daarna niets meer werd vernomen. Dat shot van die cameraman, die een soldaat filmt die zijn geweer op hem richt en schiet - de camera die valt. De nauwelijks verholen hand- en spandiensten van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA aan Pinochet en zijn bende beulen...

Ook al gaan er decennia overheen, er zijn van die beelden die een mens niet vergeet. De bloedige putsch van het Chileense leger van Augusto Pinochet tegen de democratische regering van Salvador Allende in september 1973 zit op die manier opgeslagen in het geheugen van een generatie die volwassen werd met de oorlog in Vietnam. Met de kille afloop van mei '68 en de dreiging van de Bom. De aanval op het Monceda-paleis in Santiago. De president die, pistool in de hand, nog even in de deuropening verschijnt. De duizenden gevangenen in het voetbalstadion, van wie daarna niets meer werd vernomen. Dat shot van die cameraman, die een soldaat filmt die zijn geweer op hem richt en schiet - de camera die valt. De nauwelijks verholen hand- en spandiensten van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA aan Pinochet en zijn bende beulen. Het is daarom interessant om volgen wat er zich nu, zoveel jaren later, in Londen afspeelt. Binnenlandminister Jack Straw moet zich daar voor het einde van deze week uitspreken over de vraag van twee kleine Spaanse rechters. Die vragen de uitlevering van de gewezen dictator om hem in Spanje te berechten voor misdaden tegen de menselijkheid. Andere Europese landen sloten zich bij de Spaanse vraag aan; ook de Brusselse onderzoeksrechter Damien Vandermeersch vroeg Groot-Brittannië om de uitlevering van Pinochet. Het toeval wil dat de beslissing over de oude, gewezen dictator in Londen moet vallen voor 11 december - één dag nadat over de hele wereld de vijftigste verjaardag wordt gevierd van de goedkeuring van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens door de landen die toen deel uitmaakten van de nog jonge Verenigde Naties. Het regime van Pinochet heeft zo ongeveer elke regel geschonden die in die catalogus is opgeschreven. Dat heeft de man zelf ook nooit ontkend. Alleen, zegt hij nog altijd: het was nodig. Hij deed enkele jaren geleden wel slechts afstand van de macht, nadat het Chileense parlement een wet stemde die hem immuniteit verleent. De democratie in Latijns-Amerika voelt nog altijd de bajonet op de borst. Het lijkt op het eerste gezicht alsof die hele Universele Verklaring van de Rechten van de Mens amper iets heeft veranderd aan de manier waarop mensen de speelbal zijn van de nukken van de nationale en internationale politiek. De lijst opsommen van duidelijke inbreuken op de plechtige en sacrosancte woorden is, helaas, onbegonnen werk. Toch geldt de tekst nu, wellicht meer dan tevoren, als een richtsnoer waaraan het gedrag van wie politieke macht heeft, wordt getoetst. De val van de Muur en de ondergang van het communisme bevrijdde het mensenrechten-begrip uit zijn enge, politieke harnas. Sindsdien telt hoe langer hoe meer alleen de humanitaire boodschap die ervan uitgaat. In de wereld als Global Village kan een inbreuk bijna niet meer aan het oog van een camera of de aandacht van een computernetwerk ontsnappen. Dat wil niet zeggen dat er altijd zo snel wordt opgetreden of dat er bij moordpartijen, zoals in Bosnië of Rwanda, krachtig wordt ingegrepen. De Navo-troepenmacht toonde zich, bijvoorbeeld, niet scheutig om de Bosnisch-Servische leiders Radovan Karadzic en Radko Mladic echt uit hun arendsnest te plukken. Maar de internationale gemeenschap is op de hoogte en laat zich niet meer zo gemakkelijk ringeloren. De arrestatie van Augusto Pinochet stelt diplomatiek grote problemen. Het is een precedent, waarvan niemand nu de draagwijdte kent. De Spaanse premier José Maria Aznar verbijt zijn wrevel over de ijver van zijn rechters. Margaret Thatcher wijst op de verdiensten van de gewezen dictator voor Britain tijdens de Falkland-oorlog. De Amerikanen, die de mensenrechten als het hen uitkomt tot buitenlandse politiek verheffen, moeten toegeven dat het allemaal niet zo proper was, wat ze toen hebben uitgespookt. De Chilenen beloven plechtig dat Pinochet thuis zal worden berecht, wat niemand gelooft. Alle ogen zijn dus op Jack Straw gericht, en bij uitbreiding op de hele Labourregering van Tony Blair. Als de generaal een eersteklasticket naar Santiago krijgt, zou cynisch blijken dat de diplomatieke rede toch nog wint. Het gevoel zegt dat de man gewoon naar Madrid moet. Zeker deze week, om te laten zien dat al dat feestgedruis om meer gaat dan alleen maar wind.Hubert van Humbeeck