Het aartsbisdom Dublin is als volgende aan de beurt: daar rusten vermoedens op 67 geestelijken. Geschandaliseerd door de schaal waarop de Kerk haar almacht heeft misbruikt, keert de eens meest godvrezende maatschappij van Europa het instituut en masse de rug toe.
...

Het aartsbisdom Dublin is als volgende aan de beurt: daar rusten vermoedens op 67 geestelijken. Geschandaliseerd door de schaal waarop de Kerk haar almacht heeft misbruikt, keert de eens meest godvrezende maatschappij van Europa het instituut en masse de rug toe. Brendan kon nauwelijks lopen en zijn kleren waren besmeurd met bloed toen hij terugkwam van een bezinningsweekend onder leiding van priester Seán Fortune. De jongen weigerde zijn ouders te vertellen wat er was gebeurd. Toen ze in de buurt hun licht opstaken, hoorde het devote echtpaar schoorvoetende geruchten dat de parochiepriester van het gezapige plattelandsdorpje Poulfur meerdere jongens brutaal had verkracht. Brendans ouders waren diep verontwaardigd over dergelijke ongehoorde kwaadsprekerij. Korte tijd daarna pleegde hun zoontje zelfmoord. In maart 1999 beroofde Seán Fortune zelf zich middels een cocktail van alcohol en medicijnen van zijn weinig stichtende leven. Een uitzinnige massa had zijn onderduikadres achterhaald en zich onder de flat verzameld, nadat hij officieel in beschuldiging was gesteld van 66 verkrachtingen van tientallen kinderen en jonge tieners. De vadsige Fortune is haast zeven jaar later nog altijd het gezicht van het kwaad, het onappetijtelijke zinnebeeld van de enorme etterbuil die midden de jaren 1990 binnen de rooms-katholieke Kerk in Ierland is opengebarsten. Nadat de bewijslast - en nog een tienerzelfmoord - tegen de pedofiele priester zo overweldigend was geworden dat zelfs de vroomste ziel de mogelijkheid onder ogen moest zien dat de man misschien toch schuld trof, begon het plots gruwelverhalen te regenen over decennialang kindermisbruik door tientallen geestelijken. Martin Clancy verkrachtte jarenlang meisjes van amper tien jaar oud, ook nadat een van hen op haar veertiende zijn kind had gebaard. Een collega-pastoor misbruikte meisjes op het altaar waaraan hij de Heilige Mis opdroeg. De expliciete details in het Ferns-rapport zijn misselijkmakend. De verzamelde Ierse bisdommen gaven de afgelopen weken toe dat zij weet hebben van klachten tegen 247 gewijden, een gigantisch aantal, vooral in een dunbevolkt land dat zich eeuwenlang gewillig door de Kerk heeft laten domineren. De regering sluit niet uit dat, zodra het klaar is met aartsbisdom Dublin, álle bisdommen het onderwerp worden van een parlementaire onderzoekscommissie. Wat de Ierse bevolking werkelijk doet revolteren, is de medeplichtigheid van de twee bisschoppen die Ferns de voorbije vier decennia hebben bestuurd, van de gezondheidsinspectie en zelfs van de politie. De schaarse meldingen die bij deze laatste twee instanties binnenliepen, werden tot in het begin van de jaren negentig vol ongeloof geseponeerd. De geestelijke leiders gingen nog verder door hun gewantrouwde priesters openlijk te steunen, of door ze zelfs te bevorderen tot schooldirecteur. Vaak kregen priesters, als de situatie binnen hun parochie onhoudbaar werd, gewoon een andere, nietsvermoedende kudde toegewezen. Dat staat in schril contrast met de bisschoppelijke houding tegenover de zeldzame klokkenluiders: zij werden weggemoffeld in plattelandsparochies met enkele tientallen zielen. Tot tien jaar terug weigerden veel kerkgangers, vooral van de oudere generatie, tegen beter weten in ook maar één woord van de aantijgingen te geloven. Niemand genoot in de Ierse dorpen meer aanzien dan de dorpsherder, die het dagelijkse leven van de straatarme, werkloze bevolking op autoritaire wijze kon dirigeren. 'Om te begrijpen wat in Ferns is gebeurd,' schrijft Fintan O'Toole, een van 's lands meest gerespecteerde commentatoren, 'moet je het respect, de devotie en de angst begrijpen die de clerus opriep, in een maatschappij die priesters opleidde tot minigoden en hen als dusdanig op hun wenken bediende.'De Republiek (Ierland min de zes graafschappen van Noord-Ierland, die nog steeds tot het Verenigd Koninkrijk behoren) verwierf pas in 1921 haar onafhankelijkheid van Groot-Brittannië, na achthonderd jaar van genadeloze overheersing die het groene eiland leeggeplunderd en in een staat van totale chaos achterliet. De eerste Ierse politici hadden geen enkele bestuurlijke ervaring om op terug te vallen, een hiaat waar de clerus dankbaar gebruik van maakte om de macht naar zich toe te trekken. Het enige wat het eiland tijdens de lange kolonisatie uit de brand had kunnen slepen, was dat het niet gedwongen werd zich tot de protestantse Kerk te bekeren. Na de onafhankelijkheid wentelde de Republiek zich in nationalisme, waarbij het geloof een van de meest opzichtige manieren was om zich te onderscheiden van het Verenigd Koninkrijk en van de protestanten in het noorden. Door zijn ligging was Ierland geïsoleerd van de rest van Europa, en gingen de maatschappelijke revoluties van het vasteland volledig aan de Ieren voorbij. Daarbij kwam dat een overgrote meerderheid van de bevolking in bittere armoede leefde en houvast zocht. De Kerk werd de centrale pilaar van de Ierse maatschappij. Dat verklaart, volgens Fintan O'Toole, 'de grenzeloze arrogantie' van de clerus, 'zijn vanzelfsprekende veronderstelling dat hij nergens verantwoording voor hoefde af te leggen. De ervaring van straffeloosheid en zijn nooit in vraag gestelde machtspositie verzekerde hem ervan zich alles te kunnen veroorloven, waar en wanneer ook.' Het Ferns-document illustreert dat treffend met het getuigenis van Des, een volwassen man die in de jaren 1960 toestemming voor zijn huwelijk ging vragen aan de parochieherder. Die vroeg Des om zijn broek uit te doen, zodat hij kon nagaan of 'alles onderaan wel naar behoren werkte'. Tien minuten lang liet Des zijn penis betasten. Pas dertig jaar later begon het hem te dagen dat masturbatie niet tot de normale pastorale taak behoorde. Er zijn ook getuigenissen over priesters die kinderen aanrandden op hun eigen kamers, terwijl de ouders er in het aanpalende vertrek van uitgingen dat hun kind bijlessen kreeg. Het illustreert de goedgelovigheid van generaties Ieren, en de gretigheid van de Kerk om de bevolking dom te houden. Toen Wexford People, de krant van het graafschap waarmee het bisdom Ferns samenvalt, het aandurfde de geruchten voor het eerst aan de kaak te stellen, werd de redactie uren na publicatie overstelpt met scheldtelefoons. Er stroomden honderden brieven toe waarin lezers hun ongenoegen met het blad lieten blijken, en voor het redactiegebouw stookten kwade lezers met de krant brandstapels aan. 'Gelovigen hebben vooral moeite met de schaal waarop het misbruik plaatsvond', meent David Quinn, de kerkspecialist van het dagblad The Irish Independent. 'Vandaar dat die mensen zich nu uitermate bekocht voelen.' Hoe groot de afkeer en het gevoel van verraad zijn, klinkt luid door in de mening van een dagbladlezer uit Westmeath, een graafschap in de brave Midlands, die aan de minister van Justitie vraagt om de katholieke Kerk buiten de wet te stellen en elke burger die er lid van is of die het financië- le of morele steun verleent, te straffen. De voormalige liberale minister Liz O'Donnell hield vorige week in de Dáil Éireann, het parlement, een gepassioneerd betoog voor een volledig ontkerkelijkt Ierland. De staat, zo stelde ze, moest niet langer Mr Nice Guy zijn tegenover bisschoppen die niet 'te vertrouwen zijn en niet capabel zijn tot zelfbestuur'. 'Als de katholieke hiërarchie een regeringskabinet was, had elk lid al lang ontslag genomen.' Paus Benedictus XVI werd op de korrel genomen wegens de 'oorverdovende en immorele stilte van het Vaticaan inzake het Ferns-rapport'. O'Donnell pleit voor een volledige doorlichting van de financiën van de Ierse Kerk om na te gaan hoeveel zwijggeld en geldelijke regelingen er in de loop der jaren betaald zijn aan de slachtoffers. Als het bovenstaande cijfer klopt, moet na Ferns nog de rekening worden gemaakt van 220 pedofiele priesters. Mario Danneels