Zou Guy Verhofstadt een nieuwe schimschrijver hebben? Het valt niet uit te sluiten. Het was al opgevallen hoe de gewezen premier onlangs in de Nederlandse tv-uitzending Buitenhof de kijkers bezwoer niet in de val van het nationalisme te trappen. 'Want dat zal de problemen alleen maar erger maken.'
...

Zou Guy Verhofstadt een nieuwe schimschrijver hebben? Het valt niet uit te sluiten. Het was al opgevallen hoe de gewezen premier onlangs in de Nederlandse tv-uitzending Buitenhof de kijkers bezwoer niet in de val van het nationalisme te trappen. 'Want dat zal de problemen alleen maar erger maken.' Aandachtige lezers van zijn Tweede Burgermanifest herinneren zich nochtans dat Verhofstadt zich in het hoofdstuk Denkend aan Vlaanderen verheugde over 'de heropstanding van de vele volksgemeenschappen op ons oude Europese continent'. Verhofstadt vond toen dat dit herboren nationalisme 'geen duistere of irrationele kracht' is. Integendeel, schreef hij, gekoppeld aan de beginselen van de liberale democratie levert ze 'een bevrijdende energie'. Een uitspraak die Bart De Wever, en zelfs Bruno Valkeniers, meteen kunnen onderschrijven. In zijn nieuwste denkstuk, De weg uit de crisis, met de veelbelovende ondertitel Hoe Europa de wereld kan redden, tapt de oud-premier uit een ander vaatje. We moeten en we zullen evolueren naar de 'Verenigde Staten van Europa' - toegerust met een eigen legermacht, uiteraard. Want 'een nieuwe wereldorde is aanstaande'. Het nationalisme heet nu een heilloze weg. Werd de oud-premier - of zijn ghostwriter - onlangs van zijn paard gebliksemd? Het moet zijn. Want in zijn boek stelt Verhofstadt, met de heilige Adam Smith bij de hand, dat 'een markt zonder regels niet werkt'. Terwijl in zijn Eerste Burgermanifest nog te lezen viel dat 'de economie geen gehoorzame tractor is, maar een complex en onvoorspelbaar geheel'. Een geheel dat wordt gereguleerd door de wet van vraag en aanbod en andere fundamentele regels in de economie - zoals in de natuur de zwaartekracht geldt. Er zijn, zo gaf Verhofstadt toen toe, nogal wat blinde vlekken - de gevolgen daarvan heeft de wereld de afgelopen maanden mogen ondervinden. Maar die werden veroorzaakt door de onuitroeibare menselijke vrijheid, de initiatiefdrang, de creativiteit. En wie daarmee korte metten wilde maken, die stichtte volgens de oud-premier 'alleen maar groot lijden'. Even gecontroleerd. Nee, de Burgermanifesten komen niet voor in de bibliografie van De weg uit de crisis. Het is duidelijk: Vlaanderen en België zitten de oud-premier te nauw. Nadat hij, om de woorden van koning Albert II aan te halen, het land heeft gered, richt Guy Verhofstadt zich nu bijna eensporig op het verdere welzijn en de grootheid van Europa, en bijgevolg - luidens de ondertitel van zijn boek - op de redding van de wereld. Hoe de oud-premier de redding van Europa en dus ook van de wereld denkt te bewerkstelligen, is van een ontstellende simpelheid. Men richte behalve die European Financial Supervisor ook een Europese bad bank op. Die moet dan al de gifkredieten van de Europese banken opzuigen. Wat voor Duitsland alleen al zou neerkomen op 800 miljard euro, meldde de Financial Times. Er kome daarnaast ook een Europees investeringsplan ten belope van minstens 1000 miljard euro. Maar Verhofstadt doet niet moeilijk: het mag ook 4000 miljard euro zijn. Want het kan natuurlijk niet dat wij onderdoen voor de Amerikaanse regering, die nu al aankijkt tegen een begrotingstekort van 1750 miljard dollar en een staatsschuld van 11.000 miljard dollar. En die 1000 of zelfs 4000 miljard euro haalt Europa, via de uitgifte van euro-obligaties, toch gewoon uit de internationale geldmarkt? Zijn er nog vragen? Wie dat gaat betalen? Ook daar heeft Verhofstadt een oplossing voor. De Europese Unie moet kunnen rekenen op volledige budgettaire autonomie om de euro-obligaties een geloofwaardige en dus stevige basis te verschaffen. Daarvoor heeft de Unie eigen middelen nodig, Europese belastingen dus. Een vooruitzicht dat elke rechtgeaarde Europeaan doet gloeien van trots. Nog één detail: Verhofstadt verwacht dat de Duitsers in deze kwesties het voortouw nemen. Want 'alleen Duitsland kan Europa in een versnelling doen geraken'. En dus, schrijft Verhofstadt, is het moment aangebroken waarop Duitse politieke leiders moeten opstaan om samen met hun Europese partners, kleine en grote lidstaten, de fundamenten te leggen van het nieuwe Europa. En daar ook als sterkste economie voor moeten betalen - al staat dat laatste er niet bij in De weg uit de crisis. Met zijn boek plaatst Guy Verhofstadt zich, volgens zijn bewonderaars, in de galerij van de grote Europese dromers: Jean Monnet, Robert Schuman, Konrad Adenauer, ja zelfs Winston Churchill. Een opmerkelijke conclusie, want van die vier is net bekend dat zij realisten waren die Europa steentje voor steentje - heel voorzichtig, zoals Karl Popper dat voorschrijft - hebben opgebouwd. En dat in voortdurend overleg met de Verenigde Staten, die overigens de belangrijkste bouwplannen voor het verenigd Europa hebben geleverd. door Rik Van Cauwelaert