MUIZEN

De muis is het labdier bij uitstek. Doordat er al veel onderzoek op werd uitgevoerd, zijn vrijwel alle genen van de muis bekend. Dat maakt hem relatief makkelijk genetisch manipuleerbaar. De genen van een muis kunnen zo worden aangepast dat de muis drager wordt van een ziekte die normaal niet bij muizen voorkomt. Onder andere voor onderzoek naar kanker, de ziekte van Parkinson en polio gebruikt men genetisch gemanipuleerde muizen.
...

De muis is het labdier bij uitstek. Doordat er al veel onderzoek op werd uitgevoerd, zijn vrijwel alle genen van de muis bekend. Dat maakt hem relatief makkelijk genetisch manipuleerbaar. De genen van een muis kunnen zo worden aangepast dat de muis drager wordt van een ziekte die normaal niet bij muizen voorkomt. Onder andere voor onderzoek naar kanker, de ziekte van Parkinson en polio gebruikt men genetisch gemanipuleerde muizen. Maar muizen worden ook gebruikt voor andere tests. Dit jaar nog protesteerde de Anti Dierproeven Coalitie bij de Leuvense vestiging van sigarettenfabrikant Philip Morris, waar muizen volgens de organisatie zes uur per dag sigarettenrook moeten inademen.Fruitvliegjes (drosophila melanogaster) worden vooral gebruikt voor genetisch onderzoek. Door het DNA van de beestjes aan te passen, kunnen wetenschappers nagaan welk gen verantwoordelijk is voor welke eigenschap. Zo zijn er al duizenden verschillende mutaties van fruitvliegjes gekweekt, gaande van vliegjes met kortere vleugels tot dieren met aangepaste slaappatronen. Vorig jaar maakten onderzoekers van de Universiteit van Illinois in Chicago zelfs bekend dat ze 'biseksuele vliegjes' zouden hebben gekweekt, die zowel met mannetjes als met vrouwtjes probeerden te copuleren. Door hun korte levenscyclus - fruitvliegjes zijn na zestig dagen al hoogbejaard - zijn de beestjes erg geschikt voor onderzoek naar ouderdomsgerelateerde aandoeningen. Onderzoekers kunnen snel achterhalen of een bepaalde genetische afwijking invloed heeft op de levensduur van de vliegjes. Aan de Universiteit van Gent voert men tests uit op naaktslakken waarvan de lichaamswand erg lijkt op menselijke slijmvliezen, zoals die van de ogen, neus of vaginale wand. De slakken zijn daarom geschikt als proefdier om de irriterende werking van chemische stoffen, geneesmiddelen en cosmetica na te gaan. In Europa is het sinds 2007 verboden dierenproeven uit te voeren om cosmetica te testen, maar die wetgeving geldt alleen voor gewervelde dieren. 'Lagere' organismen zoals slakken zijn niet beschermd door de wet.'Welk dier denkt zoals u denkt, ziet zoals u ziet en maakt gebaren zoals u dat zou doen? Voor bepaalde onderzoeken is de aap het enige goede onderzoeksmodel', zegt professor Guy Orban, die aan de K.U.Leuven neurologisch onderzoek doet op apen. Daarbij worden meetinstrumenten ingeplant in de hersenen van rhesusapen (macaca mulatta). Wanneer de aap een bepaalde beweging doet, wordt gemeten welke delen van zijn hersenen actief zijn. Ook de hand-oogcoördinatie wordt onderzocht. Vroeger werden daarvoor meetinstrumenten aangebracht op de oogbol van de aap, maar nu worden de oogbewegingen vastgesteld met een camera. 'Dat vereist wel dat het hoofd van de aap stilstaat, dus moeten er fixatiepunten, bouten dus, aangebracht worden op het hoofd', zegt Bruno Goddeeris. Vorige week werd bekendgemaakt dat minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx (PS) wetsvoorstellen klaar heeft om die tests op gorilla's en orang-oetans te verbieden. Die primaten worden in België niet gebruikt, maar de wet verbiedt dat ook niet.'Door hun hoge aaibaarheidsfactor liggen tests op honden en katten erg gevoelig', zegt Bruno Goddeeris, voorzitter van de Ethische Commissie Dierproeven van de K.U.Leuven. Honden worden onder andere gebruikt voor gedragstests en onderzoek naar hartziekten, klieraandoeningen en bot- en gewrichtsziekten. Katten worden meestal gebruikt voor hersenonderzoek. Ezels, paarden, schapen en koeien dienen om dierengeneesmiddelen of -operatietechnieken te testen of voor fundamenteel onderzoek naar de werking van het lichaam van het dier. Schapen en vooral varkens worden gebruikt voor transplantaties. De geringe traanaanmaak van konijnen maakt hun ogen geschikt voor irritatietests. Fretten zijn interessant omdat ze op veel ziektes reageren zoals een mens erop zou reageren. Ze worden onder andere gebruikt voor grieponderzoek. De vogelgriep heeft het aantal tests op fretten de laatste jaren erg doen stijgen. DOOR CATHERINE VERVAECKE