'Er waren geen cd's, geen mp3's, alleen maar wat cassetjes.' Het liedje Kvraagetaan van de Fixkes ademt nostalgie. Waar is de tijd dat we, met één vinger op de opnameknop, in opperste concentratie bij de radio zaten, om een nummer van K's Choice of The Beatles te vereeuwigen op cassette? Nu ja, vereeuwigen: na een paar jaar begaven die cassettes het meestal, nadat we ze iets te vaak vooruit- en teruggespoeld hadden, met of zonder balpen. Ook opgenomen videofilmpjes sloegen na enkele jaren tilt. Het optimisme was dan ook groot toen de cd en de dvd (en hun beschrijfbare broertjes: de cd-r en dvd-r) begonnen door te dringen tot het grote publiek. Eindelijk konden we onze muziek, foto's en filmpjes voor de eeuwigheid bewaren. Maar de laatste jaren beleven nostalgische zielen de schrik van hun leven als ze nog eens willen luisteren naar die cd vol Knu...

'Er waren geen cd's, geen mp3's, alleen maar wat cassetjes.' Het liedje Kvraagetaan van de Fixkes ademt nostalgie. Waar is de tijd dat we, met één vinger op de opnameknop, in opperste concentratie bij de radio zaten, om een nummer van K's Choice of The Beatles te vereeuwigen op cassette? Nu ja, vereeuwigen: na een paar jaar begaven die cassettes het meestal, nadat we ze iets te vaak vooruit- en teruggespoeld hadden, met of zonder balpen. Ook opgenomen videofilmpjes sloegen na enkele jaren tilt. Het optimisme was dan ook groot toen de cd en de dvd (en hun beschrijfbare broertjes: de cd-r en dvd-r) begonnen door te dringen tot het grote publiek. Eindelijk konden we onze muziek, foto's en filmpjes voor de eeuwigheid bewaren. Maar de laatste jaren beleven nostalgische zielen de schrik van hun leven als ze nog eens willen luisteren naar die cd vol Knuffelrock-nummers, met liefde samengesteld door hun ex, of kijken naar dat dvd'tje met filmpjes van hun kroost. Error, zegt de cd- of dvd-speler. Het fenomeen heeft een naam: cd-rot. Of dvd-rot, wat de filmpjes betreft. Rony Vissers, coördinator van het Expertisecentrum Digitaal Erfgoed, kent het probleem maar al te goed. 'Vooral de cd's en dvd's die consumenten gebruiken om zelf te "branden", zijn heel gevoelig. Daarin zitten organische kleurstoffen die een reflecterende laag vormen. Met behulp van een laser worden daarin donkere vlekjes gebrand die nadien "gelezen" worden. Die kleurstoffen zijn echter niet erg stabiel, waardoor de schijfjes na enkele jaren totaal onleesbaar kunnen worden. Met commerciële cd's en dvd's, waar bij aankoop al muziek of film op staat, heb je dat probleem minder, omdat de informatie er anders wordt opgeschreven.' Er zijn verschillende manieren om zelfgeschreven cd's beter te bewaren (zie kaderstuk, nvdr.), maar het risico blijft. Vermijd bijvoorbeeld om etiketten op de cd's te kleven, of erop te schrijven. Lijm, chemische stoffen en krassen zijn dodelijk voor cd's en dvd's. Al is cd-rot niet het enige probleem. 'Ook bestandsformaten kunnen ons de das omdoen. Vroeger werkten veel mensen met WordPerfect, een tekstverwerker. Alle documenten die daarin zijn gemaakt, krijg je vandaag niet meer geopend. Om de eenvoudige reden dat WordPerfect nergens meer wordt gebruikt. Misschien is dat in de (nabije) toekomst ook het geval voor formaten die vandaag populair zijn, zoals jpeg, mp3 en doc.' Het moge duidelijk zijn: cd's en dvd's zijn niet ideaal om informatie te bewaren. Het komt eropaan de data die nog niet rot zijn, snel over te zetten op andere dragers. Alleen is er één probleem: op dit moment is er geen enkel waterdicht alternatief. 'Heel wat mensen bewaren nu foto's, filmpjes en muziek op externe harde schijven, maar ook die gaan niet eeuwig mee. Daarom moet je altijd een of meerdere back-ups maken. Bewaar die best op verschillende locaties. Zo ben je niet alles in één klap kwijt, als er bijvoorbeeld brand uitbreekt.' De digital natives onder ons zitten nu waarschijnlijk te grinniken: zij geloven rotsvast in de cloud, een plaats op het internet waar je allerlei informatie kunt opslaan. 'Maar ook dat is geen heilige graal. Welke garanties kunnen die internetbedrijven bieden? Wat als zij failliet gaan? Nemen ze al die informatie dan mee in het graf? Daarom doe je beter aan risicospreiding: bijvoorbeeld een kopie op een harde schijf - of twee, drie - en een kopie in de cloud. En blijven controleren. Blijven de data leesbaar? Zijn er geen kopieerfouten ontstaan toen je een back-up maakte?' Het is natuurlijk sneu om te ontdekken dat al die waardevolle foto's en filmpjes stilletjes liggen weg te rotten. Emotionele schade ten top, maar een ramp is het niet. Voor bedrijven ligt dat wel anders. Time is money, en informatie is dat ook. 'Datacenters gebruiken servers of magnetische datatapes die wat doen denken aan de muziek- of videocassettes van vroeger. Ze zetten kopieën op verschillende locaties, minstens dertig kilometer van elkaar verwijderd. En ook zij controleren regelmatig of de bestanden niet beschadigd raken en of de formaten nog wel gangbaar zijn.' Muziek- en videocassettes van vroeger: u leest het goed. Helaas zijn deze nieuwe systemen net iets duurder dan de cassetjes van Fixkes. Of dacht u dat de cirkel rond was? DOOR STEFANIE VAN DEN BROECK