Het zopas verschenen vierde volume in de monografieën van de Franse parlementscommissie die 'de hindernissen voor controle en onderdrukking van financiële criminaliteit en het witwassen van kapitaal in Europa' onderzoekt, handelt over het Verenigd Koninkrijk en zijn belastingparadijzen in Gibraltar en op de Kanaaleilanden. Het is vernietigend voor het Britse bankwezen. Zijn belastingparadijzen werden beschreven als 'schuiloorden voor crimineel geld'. Zelfs de Britse politie klaagde in haar contact met de Fransen over het gebrek aan medewerking van haar eigen autoriteiten _ Van Espen vertelde onder meer dat het soms een jaar duurde voor de Britten een brief doorstuurden naar de bevoegde instanties.
...

Het zopas verschenen vierde volume in de monografieën van de Franse parlementscommissie die 'de hindernissen voor controle en onderdrukking van financiële criminaliteit en het witwassen van kapitaal in Europa' onderzoekt, handelt over het Verenigd Koninkrijk en zijn belastingparadijzen in Gibraltar en op de Kanaaleilanden. Het is vernietigend voor het Britse bankwezen. Zijn belastingparadijzen werden beschreven als 'schuiloorden voor crimineel geld'. Zelfs de Britse politie klaagde in haar contact met de Fransen over het gebrek aan medewerking van haar eigen autoriteiten _ Van Espen vertelde onder meer dat het soms een jaar duurde voor de Britten een brief doorstuurden naar de bevoegde instanties.Het Franse socialistische parlementslid Arnaud Montebourg, rapporteur van de onderzoekscommissie, had het over de Londense City als een 'asiel voor terroristen' _ en dat op een ogenblik dat de Britse premier Tony Blair overal in de wereld het belang van de strijd tegen terrorisme ging prediken. Studie van het Britse zakenleven en zijn fiscale paradijzen, 'die een groot deel van hun economische ontwikkeling te danken hebben aan de soepele manier waarop ze met banken omgaan', bewijst het grote belang van maatregelen om financiële eilanden van de rest van de wereld af te snijden. Sancties en andere pressiemiddelen mogen daarbij niet uit de weg worden gegaan. 'Het bankgeheim is geen universeel mensenrecht', poneerde Montebourg. EEN PUT VAN 8 MILJARD DOLLARIn het Franse onderzoek dook een geheim Brits document op: ' The Economic Environment of Osama bin Laden'. Daarin de ondertussen bekende informatie over de Saudische familieholding BinLadin Group en zijn vertakkingen over een groot deel van de wereld, en het vooral in Sudan gevestigde (voormalige?) bedrijvennetwerk van het zwarte schaap van de familie, de tot terrorist gemuteerde rijkeluiszoon Osama. Beide bedrijvenkluwens, die kunnen fungeren als een gids naar belastingparadijzen, zijn gelinkt via een complex netwerk. Volgens de (anoniem gebleven) auteurs van het rapport vertoont dat sterke gelijkenissen met het web rond de Bank of Credit and Commerce International (BCCI), die eind de jaren tachtig wegens frauduleuze activiteiten zoals het massaal witwassen van drugsgeld over de kop ging. Deze in Londen en Luxemburg gevestigde instelling met Pakistaanse wortels liet een 'put' van acht miljard dollar achter. Sommige kopstukken van de BCCI duiken nu op in het Bin Laden-netwerk, zoals Khalid Bin Mahfouz, een goede vriend van de familie Bin Laden, en Ghaith Pharaon die door de Verenigde Staten wordt gezocht voor frauduleuze praktijken. De activiteiten van al-Qaeda, het terroristennetwerk van Bin Laden, zouden worden gefinancierd met geld van bankrekeningen in Sudan, Europa en Azië. De Londense City speelt een prominente rol in het kluwen, met onder meer de Barclays Bank, de National Westminster Bank en het Londense filiaal van de Royal Bank of Scotland. Verder zouden er rekeningen zijn op banken in het Turkse deel van Cyprus, Maleisië en Hongkong. Een prominente rol zou zijn weggelegd voor de Taqwa Bank in het belastingparadijs van de Bahama's. Het wordt heksenwerk om dat allemaal in kaart te brengen en droog te leggen. Naar verluidt zou de helft van de massa FBI-agenten die op de zaak-Bin Laden zijn gezet, zich bezighouden met het ontrafelen van de financiële mechanismen die de terrorist hanteert.Ook onderzoeksrechter Van Espen stootte bij zijn speurtocht naar witwaspraktijken in de Belgische vastgoedsector op een Bin Laden-connectie: de Zwitserse zakenadvocaat Baudouin Dunand die via zijn bestuursmandaat in de Saudi Investment Corporation (SICO) de belangen van de BinLadin Group behartigt. Van Espen viel vlak na 11 september binnen in de kantoren van de man en wil hem verhoren voor het witwassen van crimineel geld, maar volgens de Zwitser gaat het enkel om een onderzoek naar 'fiscale ontwijking', en daarvoor kan hij in zijn land niet worden vervolgd.Zo blijven speurders stuiten op de onwil van onder meer de bankwereld in hun strijd tegen crimineel geld. Ze hopen dat daar door 11 september eindelijk verandering in komt. Ook de Amerikaanse president George W. Bush was voor de aanslagen van 11 september geen voorstander van de versoepeling van het bankgeheim _ ongetwijfeld om zijn rijke vrienden te plezieren. Maar het is duidelijk dat hij intussen ook hier weer een scherpe bocht heeft moeten nemen. De torens van het World Trade Center waren nog niet goed en wel ingestort of Bush had al een lijst klaar met 27 namen waarvan de banken de tegoeden wereldwijd moesten blokkeren. De rekeningnummers moesten voor onderzoek doorgegeven worden aan de gerechtelijke instanties.169 AFGHAANSE NAMENIn feite waren er al eerder vergelijkbare _ en veel langere _ lijsten opgemaakt. Het Belgisch Staatsblad publiceerde op 28 augustus, dus vóór de aanslagen, een lijst met 169 namen van Afghaanse personen (onder wie veel mollahs) en bedrijven waarvan de rekeningen moesten worden bevroren om te voldoen aan een met veel moeite door de Verenigde Naties (VN) doorgedrukte resolutie om 'beperkende maatregelen' te treffen tegen het Afghaanse Taliban-regime. Een resolutie die al uit 2000 dateert, maar enkele malen opnieuw op de agenda moest komen om de VN-lidstaten aan haar bestaan te herinneren. De Europese Unie nam na lang aarzelen het initiatief over. Tot voor de aanslagen gebeurde er evenwel niets. Maar daarna ging het hard. In Duitsland waren begin oktober bankrekeningen geblokkeerd voor een totaal bedrag van 178 miljoen frank (ongeveer 4 miljoen euro). Het betrof onder meer geld van een in Hamburg verblijvende moslimzakenman die in telefooninstallaties en vliegsimulatoren handelde _ nogal wat voorbereidingen van de aanslagen van 11 september gebeurden in Hamburg. (Op de zwarte lijst van Bush stond ook een onderneming uit Hamburg die elektrische apparaten in- en uitvoerde.) Uit Frankrijk kwam er weinig informatie, behalve dat 30 miljoen Franse frank (ongeveer 4,5 miljoen euro) is geblokkeerd. Het Verenigd Koninkrijk was de beste van de klas en bevroor 61 miljoen pond (ongeveer 88 miljoen euro). Misschien zitten de Britten toch wat met hun belastingparadijzen in de maag. Want om de nieuwe verzekeringslasten van de luchtvaartmaatschappij Manx op het eiland Man te dekken, wachtten ze een week langer dan ze voor de andere Britse maatschappijen hadden gedaan.België blinkt niet uit in grote bedragen. Tot dusver werd 7 miljoen frank (173.500 euro) geblokkeerd, op rekeningen van Dexia, Fortis en KBC. Maar verder is men karig met commentaar. Er waren traditioneel heel weinig commerciële verrichtingen tussen Afghanistan en ons land, zeggen ze bij de Belgische Vereniging van Banken. Waarnemers menen dat de banken gewoon niet willen meewerken. Het kabinet van minister van Financiën Didier Reynders (PRL) houdt het erop dat 'we in een nieuwe context zitten waarmee de banken wellicht nog niet zoveel ervaring hebben'. Uiteindelijk zullen het de juridische instanties zijn die moeten beslissen wat er met de geblokkeerde bedragen gebeurt.De strijd tegen het witwassen van crimineel geld _ of omgekeerd: tegen het gebruik van geld uit legale activiteiten voor terroristische initiatieven _ zal lang duren. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schat dat er jaarlijks een biljoen dollar wordt witgewassen, een hoeveelheid geld min of meer equivalent aan 5 procent van wat de wereld jaarlijks produceert. Toch koesteren zeventig lidstaten van de VN nog altijd belastingparadijzen of een verregaand bankgeheim. Het systeem van 'correspondentbanken' maakt het bijna onmogelijk om de bron van een transactie te achterhalen: banken hebben op de plaatsen waar ze geen eigen kantoren onderhouden afspraken met lokale instellingen. De Deutsche Bank zou met vijfduizend correspondentbanken werken. Zowel de British Arab Commercial Bank, de Banque Française de l'Orient en de American Express Bank hadden banden met de Sudanese Al-Shamal Islamic Bank. Er zijn vermoedens dat die mee is opgericht door Osama Bin Laden, hoewel de bank zelf dat categorisch ontkent.ONTPLOFFENDE STER EN BOOMERANGEen interessant systeem om geldstromen te verbergen, is dat van de star burst: een grote hoeveelheid crimineel geld wordt in kleine bedragen naar honderden rekeningen over de hele wereld gestuurd. Het duurt eeuwen om van alle betrokken instanties de toelating te krijgen om de bron van het geld op te sporen. Een ander systeem is de boomerang, waarbij geld in een brede bocht om de wereld via tal van financiële 'zwarte gaten' reist, om uiteindelijk opnieuw in het land van vertrek aan te komen. Onderzoek naar de oorsprong wordt zo bijna onmogelijk gemaakt. Specialisten in financiële fraude maken zich dan ook geen illusies: ze achten het vrijwel onmogelijk om een netwerk als al-Qaeda financieel droog te leggen. Toch wordt er druk gewerkt aan ingrepen om de strijd tegen terroristengeld te vergemakkelijken. Deze week legde minister Reynders, in het kader van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie, zijn Europese collega's van Economie en Financiën een reeks maatregelen voor om financiële fraude aan te pakken. Zo raakte hij het eens met het Europees parlement om de toepassing van de bestaande witwaswetgeving uit te breiden. Niet alleen banken, maar ook advocaten en andere vrije beroepen zouden verplicht worden verdachte financiële transacties aan de bevoegde instanties te melden. 'Een groot succes, want het was heel delicaat om het geheim van de verdediging in overeenstemming te brengen met het versterken van de strijd', stelt Jean-Paul Servais van Reynders' kabinet tevreden.Er werden ook voorstellen toegelicht om een internationale samenwerking tussen de nationale witwascellen te organiseren, en maatregelen te nemen tegen landen die niet willen deelnemen aan de strijd tegen het witwassen. In principe zou er in december ook een ontwerp van richtlijn moeten worden goedgekeurd rond beurskoersmanipulatie en handel met voorkennis. Dat daar bijsturingen nodig zijn, blijkt uit het feit dat alvast in Europa nog altijd niets is gevonden in de speurtocht naar wie begin september achter de opvallende handel in aandelen van luchtvaart- en verzekeringsmaatschappijen zat. Dat daar voorkennis in het spel was, lijkt evident. De bestaande opsporingsmechanismen schieten dus duidelijk tekort.Of dat alles zal volstaan om terroristen het leven moeilijk te maken, is zeer de vraag. Er kan worden verondersteld dat Bin Laden, gezien zijn enorme populariteit in de moslimwereld, nu nog meer 'donaties' ontvangt van rijke gelijkgezinden dan vroeger. De moslimcultuur hanteert ook eigen betalingssystemen, zoals het hawala dat steunt op wereldwijd vertakte familiale netwerken waarbij transacties gebeuren zonder dat ook maar een letter of cijfer op papier wordt gezet. Een man uit Pakistan die naar de VS wil en daar geld nodig heeft, zal een betaling doen aan de ene kant van een hawala-connectie in Pakistan, waar hij een code krijgt die volstaat om op een kantoortje in de VS het equivalent van zijn geld, minus een kleine commissie, af te halen. In feite is er dus geen officiële transactie. De tussenpersonen houden het verschil bij tussen wat binnenkomt en buitengaat, en rekenen eventuele discrepanties onderling af. Zeker voor zelfmoordterroristen bestaan handige alternatieven, waarvan sommige mannen die de aanslagen van 11 september beraamden blijkbaar gebruik hebben gemaakt. Zoals het zwaar in de rode cijfers gaan op een kredietkaart. Alleen als een actie mislukt en je onverwacht toch in leven blijft, kan zoiets een probleem opleveren.Dirk DraulansDe activiteiten van al-Qaeda zouden worden gefinancierd met geld van bankrekeningen in Sudan, Europa en Azië.In België werd tot dusver 7 miljoen frank geblokkeerd, op rekeningen van Dexia, Fortis en KBC.