Vijf voorwaarden heeft de Navo aan de Joegoslavische president Slobodan Milosevic gesteld. Zolang die niet zijn vervuld, blijft de alliantie bommen gooien op Joegoslavië. Dat er al eens per abuis een bus of een tractor het traject van een bom kruist, maakt geen verschil: de Navo gaat er harder tegenaan dan ooit tevoren.
...

Vijf voorwaarden heeft de Navo aan de Joegoslavische president Slobodan Milosevic gesteld. Zolang die niet zijn vervuld, blijft de alliantie bommen gooien op Joegoslavië. Dat er al eens per abuis een bus of een tractor het traject van een bom kruist, maakt geen verschil: de Navo gaat er harder tegenaan dan ooit tevoren. Vorige maandag is de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Erik Derycke (SP) dat nog eens gaan herhalen in Moskou, waar hij gesprekken had met Victor Tsjernomyrdin, de speciale Joegoslavië-gezant van president Boris Jeltsin, met premier Yevgeni Primakov, en met zijn collega Igor Ivanov. Dat hij dat zou komen vertellen, was geen verrassing, maar toch schatten de Russen Deryckes komst - waar de Belgische diplomatie zelf op had aangedrongen - hoog in. Ook voor hen is er tenslotte veel aan gelegen opdat de crisis in Kosovo een diplomatieke uitkomst kan krijgen. De Russen tillen zwaar aan de bombardementen van de Navo - tenslotte is de Balkan ook hùn achtertuin. Maar ze weten dat de alliantie zich ook van dat verzet niets aantrekt. Als de Navo zes weken geleden zonder enig mandaat van de Verenigde Naties (VN) in Joegoslavië aan de slag ging, was dat net om een Russisch (en Chinees) veto in de VN-Veiligheidsraad te omzeilen. Ruslands frustratie past in een breder gevoel van isolement dat nu in Moskou heerst. Het land is nog altijd een nucleaire grootmacht, maar heeft de indruk dat het niet meer meetelt of ernstig wordt genomen. Dat ex-Sovjet-vazallen als Polen, Hongarije en Tsjechië inmiddels in het bondgenootschap zijn opgenomen, kan die indruk alleen maar versterken. De frisse weerzin van Moskou tegen de oostwaartse uitbreiding van de Navo wordt nog aangescherpt nu de drie Baltische republieken, die vroeger deel uitmaakten van de Sovjet-Unie, ook officieel voor lidmaatschap van de Navo in aanmerking komen. Al na enkele dagen bombarderen op Joegoslavië begonnen de kansen echter te keren. De halsstarrigheid van Milosevic bracht de Navo in grote problemen, want de "militaire actie", zoals deze oorlog eufemistisch heet, zal veel langer duren dan verwacht en misschien wel in een bloedige grondoorlog moeten eindigen. Tegelijk ontstond daarmee een opening voor Moskou: als het erin slaagde om zich als bemiddelaar op te werpen, kon het opnieuw zijn plaats op het diplomatieke forum verwerven.GEEN AVONTUREN MEERDaarom stuurde Jeltsin ook niemand minder dan ex-premier Tsjernomyrdin als bemiddelaar op pad - Derycke sprak hem maandag net voor diens vertrek naar Washington. Daarna reist Tsjernomyrdin nog door naar New York - om de VN meer bij de zaak te betrekken -, Londen en Parijs, vooraleer weer zijn opwachting te maken in Belgrado. Omdat alle beetjes helpen, was minister Derycke vorige maandag extra welkom. "België onderhield altijd goede relaties met Rusland", zegt de minister. "Zij waren blij om ons voor een ernstig gesprek te kunnen ontvangen. We hebben ook een gemeenschappelijke ervaring in Oost-Slavonië (een deel van Bosnië dat Belgische en Russische VN-troepen samen een tijdlang beheerden; mr.), die van pas kan komen voor het toekomstige burgerlijke bestuur van Kosovo. De rol die Moskou nu als go-between vervult, is niet zonder risico, want ze hebben zich nu zo diep geëngageerd dat een mislukking ook voor de Russen rampzalig zou zijn." Een eerste resultaat van het Moskouse diplomatieke offensief kan zijn dat Rusland samen met Griekenland en Zwitserland een hulpactie opstart voor de verdreven Albanezen die nu nog doelloos en onbeschermd in Kosovo rondzwerven. Zij blijven tot nu toe van alle humanitaire bijstand verstoken, aangezien de Navo luchtdroppings van voedsel en medische hulp veel te gevaarlijk acht. Volgens Derycke is Rusland afgestapt van zijn "negatieve interpretatie van de realiteit". Een van de grote zorgen van de Russen is het lot van de Kosovaarse vluchtelingen, die zij zo snel mogelijk willen zien terugkeren. Zij vinden namelijk dat het herstel van een multi-etnisch Kosovo essentieel is voor het bewaren van de stabiliteit op de Balkan. Als zij Milosevic zo ver kunnen krijgen dat hij toch instemt met de Navo-eisen, "zullen zij het Westen moeten zien te overtuigen van de ernst daarvan", aldus Derycke. "We hebben al drie kwalijke avonturen met Milosevic achter de rug, nu willen we een concreet engagement. Al zien we de lijnen convergeren, dat zal het moeilijkste zijn: de trigger die ertoe leidt dat de bombardementen ophouden." Marc Reynebeau