Daniel Hannan is Engelsman, niet eens 29 en journalist. Althans, dat staat in zijn biografie en de door hem ondertekende geschriften wijzen in die richting. Eind februari verscheen in The Spectator een tekst van zijn hand met de overduidelijke kop Neither Christian nor democratic. Uit de eerste zin blijkt al dat Hannan het over de christen-democratie heeft die, aldus de auteur, in heel Europa op sterven ligt. Voor Hannan is het een uitgemaakte zaak dat reanimatie zinloos is. Het feit dat de christen-democratie de vorige decennia in Europa een dominante rol speelde, is louter toevallig en heeft alles met Adolf Hitler en de Koude Oorlog te maken. Die behoren alletwee al geruime tijd tot de geschiedenis, bijgevolg zal de christen-democratie, die sinds 1993 wegzinkt in de schandalen, zich daar zeer binnenkort bij hen vervoegen.
...

Daniel Hannan is Engelsman, niet eens 29 en journalist. Althans, dat staat in zijn biografie en de door hem ondertekende geschriften wijzen in die richting. Eind februari verscheen in The Spectator een tekst van zijn hand met de overduidelijke kop Neither Christian nor democratic. Uit de eerste zin blijkt al dat Hannan het over de christen-democratie heeft die, aldus de auteur, in heel Europa op sterven ligt. Voor Hannan is het een uitgemaakte zaak dat reanimatie zinloos is. Het feit dat de christen-democratie de vorige decennia in Europa een dominante rol speelde, is louter toevallig en heeft alles met Adolf Hitler en de Koude Oorlog te maken. Die behoren alletwee al geruime tijd tot de geschiedenis, bijgevolg zal de christen-democratie, die sinds 1993 wegzinkt in de schandalen, zich daar zeer binnenkort bij hen vervoegen. Die gedurfde stellingen worden met veel uitroeptekens en weinig argumenten afgedrukt en dat voedt de twijfels over het journalistieke serieux van Hannan. Terecht, zo blijkt. Hannan is een intimus van Tory-leider William Hague en sinds 13 juni ook lid van het Europees parlement. Hij zit er in dezelfde fractie als prominente christen-democraten, zoals Jacques Santer, Michel Hansenne en Johan Van Hecke. Bij lectuur van het geschrift werden er in die kringen zeer onchristelijke krachttermen gebezigd en Van Hecke redigeerde een vlammend recht op antwoord. 'De fundamentele vraag rijst', aldus de voormalige CVP-voorzitter, 'of onze samenwerking in het Europees parlement nog verder kan? Het is immers bijzonder pijnlijk om vast te stellen dat Britse passagiers ons schip hebben gekaapt en het nu een andere richting uitsturen.' En voor het goed begrip van Londen en München voegt Van Hecke eraan toe dat er geen enkele reden is waarom de christen-democratie naar rechts zou uitwijken en het centrum verlaten. Dat was tenslotte het punt van Hannan. Hij vond het helemaal niet erg dat de christen-democratie op apegapen lag, de conservatieven konden de fakkel overnemen. En alsof de geest van Winston Churchill in hem was gevaren, rondde hij af met: "This is not just an opportunity for the Tories, it is a duty." Op dinsdagavond 7 maart gaan Hannan en het perfide Albion opnieuw over de tongen. Deze keer in Parijs. In het bekende restaurant Le Goncourt zitten vijftien strijdlustige europarlementsleden van de EVP na een frustrerende fractiedag rond de tafel. De wijn is goed en de sfeer navenant. Iedereen is het erover eens dat het zo niet verder kan met de EVP. Er is het geschipper rond de Oostenrijkse zusterpartij ÖVP en de systematische verrechtsing van de fractie. Onder impuls van de Beierse CSU en vooral de Britse Tories manifesteert de EVP zich steeds nadrukkelijker als een uitgesproken conservatief verzamelbekken. Omdat het ene woord altijd het andere meebrengt en iemand "ça suffit" roept, wordt met algemeen applaus "la résistance" afgekondigd. HET HOOFD VAN CHIRACHet blijft trouwens niet bij woorden. De vijftien beslissen dat de groep een naam en een manifest moet hebben. Iedereen is het er onmiddellijk over eens dat in Le Goncourt de politieke kleinkinderen van Robert Schuman zich aan zijn gedachtegoed laven. Schuman was tussen 1948 en 1953 Frans minister van Buitenlandse Zaken en speelde een beslissende rol bij de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Hij was bovendien christen-democraat, zelfs militant katholiek, en Alsacien, dus tweetalig Frans en Duits. De vijftien verzetstrijders roepen zich bijgevolg tot de groep-Schuman uit. Over de inhoud van het manifest is rijper beraad vereist. François Bayrou, voorzitter van de centristische UDF en een niet eens zo discreet Frans presidentskandidaat, krijgt de opdracht een ontwerptekst te schrijven. In kort en bevlogen bestek moet duidelijk worden gemaakt dat het centrum meer dan ooit de toekomst is. De veertien andere, onder hen voormalig parlementsvoorzitter José-Maria Gil-Robles, Jean-Louis Bourlanges, Gérard Deprez, Miet Smet, Johan Van Hecke en Michel Hansenne beloven dat ze gelijkgezinden in de fractie over het initiatief zullen informeren. Uit een eerste schatting blijkt dat ze op een totaal van 232 EVP-parlementsleden zowat vijftig medestanders kunnen mobiliseren. Zoiets geeft moed en als een passionaria die zich plots dertig jaar jonger voelt het portret van Jacques Chirac van de muren haalt en het Frans staatshoofd op tafel zet, is de rebelse geest helemaal uit de fles. Het is middernacht voorbij als een vermoeid maar uitgelaten gezelschap zich in de kille Parijse nacht begeeft. Een week later, deze keer in een hoek van het Europees parlement in Straatsburg, houdt de groep-Schuman haar eerste werkvergadering. De beknopte tekst van Bayrou, niet eens twee pagina's, wordt doorgenomen en op diverse punten aangescherpt, afgevlakt of bijgestuurd. Heel interessant is dat het document geen enkele verwijzing naar de christen-democratie bevat en dat niemand van de deelnemers, hoewel de meesten zich tot die politieke obediëntie bekennen, daar een punt van maakt. Het zegt veel over de wervende kracht die de promotoren van de christen-democratie hun gedachtegoed nog toedichten. Alles draait rond de verankering van de EVP in het centrum. Het is de bedoeling dat het manifest enkele dagen voor 6 april publiek wordt gemaakt. Op die dag komt het presidium van de EVP samen om zich definitief over de Oostenrijkse zusterpartij uit te spreken. De meeste leden van de Schuman-groep (vooral Bayrou profileerde zich ter zake) verdedigen een schorsing en indien dat niet haalbaar is een duidelijke terechtwijzing. Het een noch het ander lijkt haalbaar en mede daardoor kozen de vijftien van Le Goncourt voor een dissidente koers. Hoewel ze er vooralsnog niet aan denken om de EVP te verlaten, staan ze wel op een grotere autonomie. Zoals de Britse conservatieven willen ze in de toekomst van geen steminstructies meer weten en zelf beslissen op welk knopje ze drukken.KRIJGSBERAAD IN CAP FERRATHet groot strategisch debat en meningsverschil binnen de EVP spoorden de kopstukken van de partij tot voorzichtigheid aan. Op verzoek van de Spaanse premier José Maria Aznar gelastte voorzitter Wilfried Martens de top van EVP-regeringsleiders woensdagavond in Lissabon af. Aznar noch de Luxemburgse eerste minister Jean-Claude Juncker hoefden bijgevolg met hun Oostenrijkse collega Wolfgang Schüssel op de foto. Ook het statutair congres dat in de herfst een nieuw ideologisch charter voor de partij moet goedkeuren en waarvoor Martens op al zijn creativiteit een beroep moet doen, werd met enkele maanden uitgesteld. Het zou nu ergens in de lente van 2001 in Berlijn plaatsvinden. Martens is er niet rouwig om dat hij nu meer tijd krijgt om een compromis op papier te zetten. 'Of we een vergelijk vinden, hangt vooral van Aznar af. Hij moet zich de volgende maanden als de patron van de EVP manifesteren en de lijnen uitzetten. Een goede zaak is de keuze van Angela Merkel tot CDU-voorzitter. Hopelijk komt er nu vlug duidelijkheid over de marsrichting van de Duitse christen-democraten.' Die beseffen ondertussen wel dat er dringend moet worden ingegrepen, zoniet dreigt de Duitse rechterzijde in de EVP haar eersterangsrol aan Spanje en Aznar te verliezen. Er wordt dus nagedacht. Op uitnodiging van de Konrad-Adenauer-Stiftung, waar de onfortuinlijke Wolfgang Schäuble binnenkort de touwtjes in handen neemt, werd in het paradijselijke Cap Ferrat krijgsberaad gehouden. EVP-leden uit zeven Europese landen - België was erbij, maar Groot-Brittannië en Oostenrijk niet - hielden er een brainstorming over de Europese Volkspartij. Gedurende twee dagen discussieerden een dertigtal deelnemers over 'Welk project voor de herovering?' Onder hen twee Vlamingen - de PSC stuurde haar kat - voormalig CVP-voorzitter Marc Van Peel en Cepess-directeur Ingrid Vanden Berghe. Opnieuw ging het over de vraag hoever de EVP naar rechts mocht uitwijken? Beierse christen-democraten zetten de puntjes op de i en vervingen 'mocht' door 'moeten'. Hoe kon je anders populisten als Jörg Haider de weg versperren? De Franse delegatie, zowel het UDF van Bayrou als de RPR van Jacques Chirac waren present, protesteerden, zo ook Van Peel. Hij noemde het een dwaling om met de EVP naar rechts te zwenken nu zowat alle partijen voor het centrum knokken. Opmerkelijk was dat Van Peel de problemen alleen op sociaal-economisch terrein situeerde. 'Als het over waarden gaat, zijn de verschillen met partijen als de CSU veel minder groot en denken we grotendeels hetzelfde.' Die stelling intrigeert. Op de Europese top in Lissabon bleek opnieuw hoe groot de consensus en hoe gering de ideologische verschillen tussen de drie traditionele politieke families momenteel zijn. Althans op sociaal-economisch vlak. De drie EVP-premiers vonden zonder enige moeite een vergelijk met de liberale eerste minister Guy Verhofstadt en de vele sociaal-democraten. Raar maar waar, zelfs de FPÖ van Haider heeft geen moeite met de conclusies van de top van Lissabon. Anno 2000 speelt het echte politieke debat zich buiten het sociaal-economische af. Van Peel laat evenwel het tegendeel uitschijnen en dat roept vragen op over de toekomstige positionering van de CVP. Zeker de christelijke arbeidersbeweging heeft gegronde redenen om de CVP om volledige opheldering te verzoeken.Paul Goossens