'Ze pist niet meer!' De woorden vallen onbegrijpelijk uit een preutse mond in een devoot, bleek gezicht. - 'Ze pist niet meer!' Ze zegt het nog eens. Ze prutst aan het koordje van het kruisbeeld onder haar kanten kraag. Ze is bang om niet begrepen te worden. Op de achtergrond klinkt een Hallelujah, in crescendo. Het zijn haar vrienden die in het donker geestelijke liederen zingen. Ze zitten op opklapstoelen. Sommigen zitten in rolwagens. Ze schrijven steeds meer leuzen op de achterkant van het karton van hun meeneempizza: 'DIT IS WAT AMERIKA DOET MET ZIJN GEHANDICAPTEN.' 'DE REGELS VAN DE RECHTERS ZIJN NIET DE REGELS VAN DE WET.' 'GOD ZAL OORDELEN.' 'HOLOCAUST!'
...

'Ze pist niet meer!' De woorden vallen onbegrijpelijk uit een preutse mond in een devoot, bleek gezicht. - 'Ze pist niet meer!' Ze zegt het nog eens. Ze prutst aan het koordje van het kruisbeeld onder haar kanten kraag. Ze is bang om niet begrepen te worden. Op de achtergrond klinkt een Hallelujah, in crescendo. Het zijn haar vrienden die in het donker geestelijke liederen zingen. Ze zitten op opklapstoelen. Sommigen zitten in rolwagens. Ze schrijven steeds meer leuzen op de achterkant van het karton van hun meeneempizza: 'DIT IS WAT AMERIKA DOET MET ZIJN GEHANDICAPTEN.' 'DE REGELS VAN DE RECHTERS ZIJN NIET DE REGELS VAN DE WET.' 'GOD ZAL OORDELEN.' 'HOLOCAUST!' 'UITHONGERING!'Ze hebben allemaal dezelfde smaak: ' The taste of a Westshore pizza. You can never get enough of a good thing.' Ze branden kaarsen bij een portret van Jezus, bij een Christusbeeld, bij een foto van de maagd Maria. Sommigen slapen in slaapzakken op de grond. De paternosters tussen hun vingers gevlochten. De blauwe zwaailichten van de politiewagens aan het begin van de weg, markeren de ingang van een vreemde, aangrijpende, verwarrende wereld. Een wereld in de spotlights. Pinellas Park. Een klein stadje in het westen van Florida. De nacht valt, wanneer Beth Mc Donald met haar sandalen in het gemaaide gras langs de kant van 102th Street staat. Ze wacht voor de inderhaast neergezette wc-cabines op haar beurt. Ze draagt een protestbord in haar hand. 'BESCHERM DE ZWAKKEN.' Ze ziet overal zielen die dringend gered moeten worden. Ze heeft zo haar manier van flaneren. Ze zet haar protestbord even langs de kant. Ze trekt door. Ze komt het toilet weer uit en zoekt nu naar concretere woorden: 'Ze urineert niet meer! Haar nierfuncties zijn uitgevallen. Terri zal gauw sterven.'Ze neemt haar protestbord weer in de hand. Ze fluistert: ' God bless you.' Ze steekt al roepend de straat weer over: ' Let Terri live! Let Terri live!' Zo wordt de nacht van de dood van Terri Schiavo ingezet. Dertien dagen en dertien nachten hebben de betogers doorgebracht voor het Woodside Hospice, het tehuis waar Terri Schiavo haar doodsstrijd uitvecht. Twaalf politiewagens bewaken de straat. Enkele ' pro life'-activisten werden gearresteerd omdat ze proberen het tehuis binnen te lopen met een glas water. De 102th Street is langs de ene kant omzoomd met betogers. Aan de andere kant staan onder tentzeilen tientallen televisiestudio's opgesteld. Steeds meer satellietwagens komen toe. Journalisten bellen met heftige gebaren naar hun redacties. Het is een wachten op een langverwachte dood. Vijftig camera's staan gericht op de ingang van het tehuis waar Terri Schiavo verblijft. Het tehuis dat bestaat uit een twintigtal lage huisjes die naast elkaar liggen, ademt een onwezenlijke rust uit. Voor ieder huisje staat een vogelkastje. Het is een tehuis voor terminaal zieke patiënten die er hun laatste maanden doorbrengen. Joshua, een van de bewoners, kijkt vanuit zijn rolstoel naar de heisa die er wordt gemaakt. Hij weent. Niet om Terri, maar om zichzelf. Hij voelt zich bedrogen. 'Een televisiejournalist is gisteren bij me op de kamer geweest. Ze kwam niet voor mij. Ze kwam voor een scoop.' Hij had gehoopt op wat menselijke warmte. Ze had hem daarna wat geld geboden om van binnen in het tehuis wat beelden met haar videocamera te mogen maken. Hij had de politie erbij moeten roepen. Het is alsof er op die anders zo rustige straat een gruwelijke processie plaatsvindt. De betogers met hun gitaren en doedelzakken en gospelsongs worden steeds emotioneler. Een moeder staat met het rijdende ziekbed van haar dochter in de menigte. Haar dochter laat een wrange lach zien. 'Zij was ook in coma. Ik heb haar verzorgd en kijk nu. Hier zijn we!' Een vader heft zijn zoon uit een rolstoel. De jongen kan amper op zijn met metalen stokken ondersteunde benen staan. 'Hij was ook in coma. Ik heb hem verzorgd en kijk nu. Hier zijn we!' Ze zijn er allemaal, zij die denken dat hun aanwezigheid iets zal uithalen. Want had Terri met paaszondag niet 'aaah' tegen haar ouders gezegd. En 'gggh'. En betekenden die gutturale klanken niet dat ze wilde leven? Tot voor kort wilde niemand van de betogers met hun ' pro life'-pamfletten geloven in de dood van Terri. 'Ze leeft nog altijd. Ze is een heilige!' Ze strepen geen dag weg, ze vullen dagen aan. 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12 dagen zonder voedingssonde. Ze zien het als een godsbewijs. De geruchten over het bestaan van God liggen overal waar gelovigen zijn. Maar het waren menselijke vingers die haar die nacht het laatst door de haren streken. Rond de vroege ochtend gaan de broer en de zus van Terri het tehuis binnen. De man van Terri, Michael Schiavo, die op straat in grote opschriften wordt uitgescholden voor 'MOORDENAAR', verblijft al twee weken in een kamer naast de hare. Iedereen voelt dat er iets onontkoombaars aan het gebeuren is. Schiavo sterft om 9.00 uur 's ochtends. Het is 31 maart 2005, een dag die beloofde warm te worden. 'Michael Schiavo heeft haar in zijn armen gewiegd', zegt zijn advocaat George Felos enkele uren later voor het tehuis. Hij staat met een vermoeide blik en zweet op het voorhoofd voor het tehuis waar Terri Schiavo zopas is weggehaald om onderworpen te worden aan een autopsie. 'Ze stierf een kalme, vredige en zachte dood.' De 41-jarige vrouw stierf als een kind. 'Ze had een van haar pluchen beesten die haar al die jaren omringd hadden, onder haar arm. 'Een klein katje.' Ze was omgeven met familiefoto's. Op haar nachtkastje stond de pluchen paashaas die haar moeder haar enkele dagen geleden schonk. De dag dat ze ook een druppel wijn als laatste zegen op haar tong kreeg. De kamer rook naar witte lelies en rozen, een boeket dat ze de dag voordien van een van haar duizenden sympathisanten had ontvangen. Ze stierf in een bed waarin ze al jaren in een vegetatieve toestand een bewusteloos leven doorbracht. Al die tijd vochten haar ouders en haar man een bittere strijd uit. Die strijd mondde uit in een politieke, religieuze, maatschappelijke en juridische oorlog die op het eind de naam 'het recht om te sterven' of 'het recht op leven' kreeg. Terri Schiavo werd de piëta in Amerika's langste en bitterste ethische discussie. Op het moment van haar dood waren haar ouders niet in het tehuis. 'Michael Schiavo's grootste bezorgdheid was Terri een waardige dood te geven', zegt zijn advocaat. 'Haar dood was niet voor haar familie, niet voor haar echtgenoot en niet voor haar ouders. Haar dood kwam haarzelf toe.' Het familiegevecht blijft tot na haar dood voortduren. De advocaat van de Schindlers zegt aan de overkant van de straat: 'Haar broer Bobby en haar zus Suzanne mochten tot enkele minuten voor haar dood aan haar sterfbed staan, maar werden toen door haar man weggestuurd.'En ook een van de conservatieve priesters, pater Frank Pavone, die de familie de hele tijd omringde, neemt gretig het woord: 'Haar eigen vlees en bloed werd weggestuurd! Dit is geen gewone dood, dit is een gruwelijke moord. Daarom wenen we nu niet alleen bittere tranen om Terri, maar om ons hele land en zijn bestel dat zulke gruwelijke zaken toestaat. Laat ons bidden voor de toekomst.'De advocaat van Michael Schiavo verklaart dan weer aan de voltallige pers dat zijn cliënt Bobby Schiavo had gevraagd om de kamer te verlaten zodat het personeel haar kon verzorgen, maar dat Bobby begon te discussiëren met een politieagent die haar kamer bewaakte. 'Michael Schiavo vreesde voor een explosieve situatie.' Schiavo liet de broer uit het ziekenhuis ontzetten. Felos: 'Terri kon gracieus naar God wandelen. Ze kreeg al haar waardigheid terug.'Er komen rouwbetuigingen uit heel Amerika. Al zitten die rouwbetuigingen vaak vol politiek commentaar. De Republikein Tom Delay veroordeelt nog eens scherp de rechters die hadden toegelaten dat de voedingssonde van Terri Schiavo verwijderd werd. 'Ik had nooit gedacht dat ik ooit zou meemaken dat een Amerikaanse rechter een levende Amerikaan kon uithongeren.'Vanuit Washington zegt president Bush dat hij diep bedroefd is door de dood van Schiavo: 'De essentie van onze beschaving is dat de sterken de zwakken moeten beschermen. In twijfelgevallen moet ten voordele van het leven gehandeld worden.'Ook in Rome luidde een klok. Kardinaal Jose Saraiva Martins, het hoofd van het Vaticaanse bureau voor 'de Heiligheid', noemt het verwijderen van de voedingssonde 'een aanval op God'. In Pinellas Park beginnen de betogers in het gras opnieuw hymnes te zingen, ze sluiten hun ogen en ze heffen hun handen op naar de hemel. Ze blijven tot diep in de nacht. Ze bewegen van het ene licht naar het andere. Ze weten waar en wanneer er live vanuit 102th Street in Pinellas Park beelden worden uitgezonden. Beth Mc Donald zegt: 'Ik wist het. Ik wist het dat ze ging sterven. God zal daarboven in de hemel beter over haar oordelen dan wij hier op aarde gedaan hebben.'Terri, of Theresa Maria Schiavo, was naar men zegt een gelukkige vrouw geweest. Hoewel er tot haar laatste ademtocht over de kwaliteit van dat geluk op straat gedebatteerd werd. Terri Schindler, die na haar huwelijk Terri Schiavo heette, werd geboren op 3 december 1963 als de oudste dochter van Robert en Mary Schindler. Ze groeide op in Huntington Valley, in de buurt van Philadelphia. Ze was een verlegen tiener die meer tegen haar gewicht moest vechten dan dat ze tijd had om er vriendjes op na te houden. Ze leed aan obesitas. Op haar achttiende woog ze 125 kilo, maar met veel geduld verloor ze 50 kilo. Haar beste vriend was haar hond Buckie. 'Toen Buckie stierf, heeft ze hem mond-op-mondbeademing gegeven', zegt haar vriendin Sue Pickwell. De enige troost die ze had, waren de liedjes van John Denver en de acteurs van Starsky & Hutch, waarmee ze een fanmailrelatie onderhield. Ze leefde liever in een droomwereld. 'Ze was zo bang om gekwetst te worden', zegt Pickwell. 'Ze was bang om in het middelpunt van de belangstelling te staan.'In 1982 ontmoette ze Michael Schiavo, haar eerste liefde. 'Hij was de eerste man die echt aandacht aan haar schonk', zegt Pickwell. Toen ze op haar 21e met Schiavo trouwde, was ze een aantrekkelijke vrouw. Ze verhuisde met haar man naar Florida. Haar familie, die het goed met Schiavo kon vinden, volgde. 'Terri was een echt familiemens', zegt haar broer Bobby. Bobby kwam in hetzelfde complex wonen waarin Terri en Michael woonden. Hij vond dat Terri er goed uitzag. 'Ze bleef vermageren.' Ze onderging een vruchtbaarheidsprogramma. Ze was 26, ze wilde zo graag een nageslacht. In de nacht van 25 februari 1990 hoort haar man, naar eigen zeggen, een geluid in de hal van het huis. 'Het klonk als: bonk.' Hij loopt naar beneden en treft zijn vrouw bewusteloos op de vloer aan. Ze heeft een hartinfarct en als ze terug bij bewustzijn komt, blijkt ze een ernstige hersenbeschadiging te hebben opgelopen. Het infarct zou het gevolg zijn geweest van een kaliumtekort dat te wijten was aan haar boulemie. Terri's man Michael krijgt het voogdijschap over zijn vrouw. Michael gaat zelfs verpleegkunde studeren om zijn vrouw beter te kunnen verzorgen. Hij zou niet meer van haar bed weg te slaan zijn. 'Hij bracht haar dagelijks haar Paloma Picasso-parfum aan.' In 1992 daagt Michael Schiavo de dokter van Terri voor de rechtbank wegens 'medische fouten'. Hij wint de zaak en ontvangt 580.000 euro voor haar en 230.000 euro voor zichzelf. Volgens Felos, de advocaat van Michael Schiavo, is er van dat geld niet veel meer over: 'Hoogstens 50.000 dollar. De rest van het bedrag heeft Michael in een fonds gestopt om de zorg voor zijn vrouw te financieren.' De problemen in de familie zijn er gekomen toen het geld er kwam. In 1993 ontstaat er een diepe breuk tussen de ouders van Terri Schiavo ('Mary had zich steeds als een moeder voor Michael gedragen') en Michael Schiavo. Zij zeggen dat ze het niet eens waren met de manier waarop Michael de zorg voor hun dochter op zich nam. Ze willen hem niet langer als de voogd van hun dochter zien. Hij zegt dat ze alleen uit waren op een deel van het geld. Daarna begint een lange bittere juridische strijd. Een bijkomend emotioneel probleem voor de familie was de verliefdheid van Michael. Tien jaar geleden doorbrak hij de familiecode en gaf zijn celibatair leven bij het ziekenbed van zijn vrouw op. Hij leeft nu samen met een vrouw met wie hij twee kinderen heeft, maar zegt ook nog van Terri te houden. 'Michael wil zo snel mogelijk met haar trouwen zonder het familiekapitaal te verliezen. Voor zijn grote liefde wil hij zijn vrouw vermoorden', zegt Jerald Medley, een aanhanger van de familie Schindler die zich vrijwillig heeft aangeboden om hen te helpen. Jerald trekt zoals vele anderen, de eerbiedwaardigheid en eerlijkheid van Michael Schiavo in twijfel. 'Terri is niet bewusteloos geraakt door een hartaanval. Er zijn tekenen van wurging om haar nek gevonden. Michael en Terri gingen scheiden op het moment van het ongeval. Michael heeft veel te verbergen.' Het is onvoorstelbaar hoe een familievete tot een staatszaak is uitgegroeid. De afgelopen weken ontspon zich in de Verenigde Staten niet alleen een helse discussie over het 'recht op sterven', maar ook over de grenzen van de politieke, religieuze en juridische macht. Nadat de districtsrechter van Florida, George Greer, de eis van de gouverneur van Florida en broer van de president, Jeb Bush, had afgewezen om voogdij te krijgen over Terri Schiavo, leek voor de ouders alle hoop verloren. Jeb Bush zei dat Terri Schiavo misschien meer bij bewustzijn was dan tot dan toe werd gezegd. Greer had op 18 maart al bevolen dat de voedingssonde moest worden verwijderd. Daarmee ging hij in op de eis van Michael Schiavo, die zei dat zijn vrouw verklaard had dat ze nooit het leven van een plant wilde leiden. Na die beslissing werd Greer uit de kerkgemeenschap gezet waartoe hij behoorde. President Bush kwam vroegtijdig terug uit vakantie om een wet te ondertekenen die - gesteund door de conservatieven - inderhaast was goedgekeurd en bepaalde dat de ouders van Schiavo naar een federale rechtbank konden stappen. De ouders trokken naar het federale Hooggerechtshof in de VS, maar dat weigerde de zaak te behandelen. De ouders, begeleid en omringd door ' pro life'-activisten, christelijke conservatieven en onder meer Randall Terry, de stichter van de anti-abortusbeweging, bleven hun strijd verder zetten. Randall Terry was dagelijks te zien in 102th Street. 'Ze rust nu in vrede', zegt hij. Voor die vrede heeft hij in ieder geval niet gezorgd. De fel omstreden Terry kwam wel elke dag praatjes slaan met de journalisten, orakelde en declameerde, maar zorgde samen met enkele priesters de afgelopen dagen voor evenveel onrust als tweespalt. 'We mochten niet eens de heilige communie brengen', zei hij vorige maandag. Rechter Greer werd vergeleken met Pontius Pilatus. Groot was Randall Terry's plezier toen hij dinsdag naast de voormalige zwarte presidentskandidaat en Democratische politicus Jesse Jackson mocht lopen. Jackson was uitgenodigd door de Schindlers. Ze zaten lang in de tot familieruimte omgebouwde geschenkenwinkel van Stephanie ('Ik heb zelf ook een gehandicapt kind'), een tijdelijk onderkomen tegenover het tehuis en tien stappen achter de tenten van de televisiestations. Jackson kwam buiten met aan zijn hand de moeder en de zus van Terri Schiavo, achter hem de broer en de vader en Randall Terry. Jackson rechtte zijn das en liep langs een stoet van camera's de straat op. Hij zei: 'Natuurlijk is mijn aanwezigheid een politieke daad. Dit is een gevecht voor meer aandacht voor morele zaken in de politiek. Dit is een gevecht voor een betere gezondheidszorg en diepere aandacht voor de ziel.'Tot grote ergernis van de rechterlijke instanties begonnen steeds meer politici en religieuzen zich met de juridische beslissingen rond Terri Schiavo te bemoeien. Na de dood van Schiavo wordt in de televisiecabines langs de 102th Street de hele chaos nog eens opgerakeld. 'De conservatieven zullen uit de zaak-Schiavo geen electorale winst halen', zegt de CNN- commentator in de camera enkele uren na Schiavo's dood. De ABC-presentatrice die in open muiltjes in het natte gras staat, herhaalt dezelfde woorden: 'Zeventig procent van de Amerikanen vindt het ongepast dat het Congres zich mengde in een juridische discussie over een medische privé-zaak. Zevenenzestig procent van de ondervraagden zegt dat de senatoren en afgevaardigden zich enkel mengden in een mediatieke familiezaak om er zelf politieke winst uit te putten.' En de journalist van Fox-tv, in maatpak tussen de betogers herhaalt het in de camera: 'Negenenvijftig procent van de Amerikanen zei dat ze de voedingssondes van Schiavo zouden verwijderen, als ze verantwoordelijk waren voor haar verzorging. Vijfenzestig procent zei dat ze de dokters steunden die de patiënten met een ongeneeslijke ziekte wilden verlossen uit hun lijden.'Terwijl de Verenigde Staten nog in rep en roer stonden over de vraag of de sonde met kunstmatige voeding van Terri Schiavo mocht worden verwijderd, werd in ons land een Europese studie voorgesteld waaruit bleek dat in België 27 procent van de sterfgevallen het gevolg zijn van het bewust stopzetten of niet opstarten van een medische behandeling. In 42 procent van die gevallen wordt beslist de medicatie te stoppen of er niet aan te beginnen. In 20 procent worden vocht- en voedingssondes afgekoppeld of niet opgestart. De Belg Johan Bilsen, die aan de afdeling Medische Sociologie van de VUB verbonden is en het onderzoek mee uitvoerde, verklaarde: 'Er is opvallend veel meer medisch handelen dat levensverkortend werkt, waarvoor er amper aandacht is.'En ook in de Verenigde Staten is dat zo. 'Er zijn in Amerika tientallen Terri's die nu aan het sterven zijn, maar waar geen haan naar kraait. Tientallen mensen overlijden dagelijks in onze ziekenhuizen omdat de familie geen geld meer heeft om de kostelijke medische zorg voor een hersendode te betalen', zegt Jeff Coland, een inwoner van Pinellas Park die met een stug gezicht naar de borden van de betogers komt kijken. Vijftien uur na de dood van haar zus, stift Suzanne haar lippen om nog eens kort voor de camera's te zeggen hoe diep bedroefd ze is. Ze zegt: 'Ik ben moe.' Ze belooft een productieassistente dat ze de volgende dag misschien met de hele familie in de televisieshow zal optreden. Ze verwijst naar haar persassistente. Ze blijft stilstaan om de hoek. Alleen. Ze krijgt tranen in haar ogen van een simpele vraag. Ze zegt: 'Waarom leef ik in dit circus?' Het zijn precies dezelfde woorden die haar vader enkele dagen voordien uitsprak toen hij in stilte achter een hoekje een sigaret stond te roken. En haar broer Bobby loopt achter de toiletcabines als een schaduw in de avond. Hij zegt: 'Ik ben moe. Ik heb bij haar doodsbed gezeten. Ik heb gevochten. Ik weet niet eens meer welk laatste beeld ik nog kan bewaren van mijn zus.' Aan de overkant van de straat staan al die foto's van de Terri die trouwt, de Terri die mooi opgemaakt in de camera lacht, de Terri met een beate glimlach op het ziekbed naast haar moeder. De meeste beelden zijn videostills van een film die eigenlijk had moeten blijven lopen. Bobby zegt: 'De strijd wordt verder gestreden.' De familie wil Terri graag begraven. Haar man wil haar cremeren. Er begint een malse regen te vallen. Door Anna Luyten'God zal daarboven in de hemel beter over haar oordelen dan wij hier op aarde gedaan hebben.''Er zijn in Amerika tientallen Terri's die nu aan het sterven zijn, maar waar geen haan naar kraait.'