Een rondreizende tentoonstelling over de Arabische erfenis aan Europa moet een aantal verkeerde beelden doen verdwijnen.
...

Een rondreizende tentoonstelling over de Arabische erfenis aan Europa moet een aantal verkeerde beelden doen verdwijnen.HET BRUSSELS GEWEST telt meer dan één miljoen mensen. Dertig procent van hen zijn vreemdelingen. Migranten dus, mensen die van woonplaats veranderden. De meeste mensen denken daarbij aan Turken en Marokkanen, maar die vertegenwoordigen in Brussel samen nog géén tien procent. Nederlanders, Japanners en Amerikanen vormen samen een veel grotere groep, maar met de levensstijl van deze mensen voelen we ons beter vertrouwd. De agressie tegenover en de angst voor de Noord-Afrikaanse allochtonen wortelen veelal in onwetendheid. Die onwetendheid bestrijden is één mogelijke weg om mensen van verschillenden culturen dichter bij elkaar te brengen. Zoals via de tentoonstelling ?Van Algebra tot Pyjama. Arabieren in de Vlaamse cultuur?, bijvoorbeeld. Tentoonstelling is eigenlijk een groot woord voor de dertig panelen met foto's, teksten en affiches. De verschillende thema's wetenschap, geschiedenis, straatbeeld, mode en zo meer geven dan ook maar een eerste aanzet tot denken. Nadenken over andere culturen, over de invloed van mensen en beschavingen op elkaar. Wat roept het woord ?Arabieren? op ? Voor sommigen de pracht van de woestijn, de sprookjes van 1001 nacht en de drukte van een bazaar. Voor anderen misschien louter de angst voor het onbekende. Ook die laatsten kunnen gediend worden met de tentoonstelling. Al was het maar omdat ze helpt bij de ontmaskering van ingebakken waarheden. Ondertussen hebben we geleerd dat de Europese erfenis niet uitsluitend gevormd werd door de as Griekenland-Rome-christendom. Het Westen werd minstens zo sterk beïnvloed door de kennis en de erfenis van Germanen, Kelten en Arabieren. Via de Arabieren kregen we de hele Griekse en Romeinse wetenschap overgeleverd, maar ook de Arabische cijfers inclusief het getal nul en het vak algebra. Maar ook parfum en badkamers, tapijten, porselein in ?Delfts blauw?, pyjama's, gitaren en castagnetten. Lang voor Marco Polo in China aankwam, dreven de Arabieren al handel met China, Rusland en de Afrikaanse koninkrijken (waarvan we meestal ook nooit hoorden). En dankzij de Kruistochten leerden wij zeep kennen, maar ook de liefdespoëzie die door troubadours heel Europa werd rondgedragen als ?typisch Provencaals?. Maar daarover spreken de schoolboeken slechts in bedekte termen. Wat ze wel uit de doeken doen, is het hevige verzet van de Arabische legers tegen de veroveringstochten van Frankische ridders en Engelse koningen. Omdat de Arabische soldaten vochten onder invloed van hasj, kregen ze de naam assasijnen. Daarvan werd het Franse assassin, moordenaar afgeleid. De slechte Arabier was geboren. ASPERGE.Wat ons toch niet belette om veel van die Arabieren over te nemen. Onze keuken is sterker beïnvloed dan we zelf willen geloven. Dragon en koffie, saffraan en perzik, spinazie en andijvie, (Vlaamse) asperges, pompoenen, aubergines, limoenen en grenadine : allemaal van Arabische afkomst. Er zitten ook ironische evoluties tussen. De zoeaven, vrijwilligers die tussen 1858 en 1870 de pauselijke staat verdedigden tegen het pas verenigde Italië, haalden hun naam bij de Berberstam Zuwawi, een groep soldaten die met de Franse kolonisatoren tegen de Algerijnen vocht. Of de harem die in de Europese betekenis veranderde in een bordeel vol (blanke) schoonheden. Niemand echter die het fijne ervan wist. Dat kon ook niet, harem betekent : verboden. Maar juist dat verbod prikkelde de fantasie. Dus werden onze stedelijke badhuizen (dat waren vaak bordelen) overgeplant naar die onbekende wereld. Een soortgelijke evolutie kent het woord alma. Een alma was een geleerde vrouw die in de afgesloten vrouwenvertrekken zong, musiceerde en poëzie declameerde. Alma's waren gerespecteerde vrouwen, de bijbel noemt Maria een alma. Maar omdat zo'n geleerde vrouw nooit voor mannen optrad, werd ze verward met de acrobatische danseressen die wél voor mannen optraden. De ?buikdans? behoorde tot die acrobatieën en werd via een ommetje in het Westen bijzonder wulps ingekleurd. De beroemde sluierdans komt in feite gewoon uit het Westen en is een verkapte striptease. Breng zo'n verwrongen beeld over naar de film en het verovert de wereld. Ineens krijgt elke Arabier de gestalte van een bedoeïen op een kameel. Terwijl bedoeïenen maar tien procent van de totale Arabische bevolking uitmaken. Maar die verkeerde beelden beginnen wel een eigen leven te leiden. Terwijl, bijvoorbeeld, de Arabische bijdrage in de Tweede Wereldoorlog (ze bevrijdden grote stukken van Frankrijk en Vlaanderen) nagenoeg verzwegen wordt. Ironisch genoeg stamt hét symbool van Vlaanderen de leeuw uit de Arabische wereld. Net als de Duitse adelaar en de Franse lelie, ten andere. De leeuw gold in de Arabische wereld als het symbool van kracht en moed en de verdediger van de islam en bereikte Vlaanderen via Engeland. Als culturele overdracht kan dat tellen. Wie echt van de tentoonstelling wil genieten, moet wel de catalogus lezen. Daarin ligt de zwakte van de expositie : wie zich deze moeite getroost, staat al open voor het fenomeen van culturele kruisbestuivingen en hoeft niet meer overtuigd te worden. Misjoe Verleyen ?Van Algebra tot Pyjama. Arabieren in de Vlaamse cultuur.? Reizende tentoonstelling, meer info : Luc Van Elsacker, BDJ-Jeugd & Vrede, tel. (02) 640.19.98, fax. (02) 640.07.74.?Van Algebra tot Pyjama?, Catalogus, BDJ-Jeugd & Vrede, 145 pag.De fiere Vlaamse leeuw komt van ver.