Mijnheer Suy, het octopusoverleg over de hervorming van politie en justitie lijkt succesvol afgesloten.
...

Mijnheer Suy, het octopusoverleg over de hervorming van politie en justitie lijkt succesvol afgesloten.ERIK SUY: De snelheid waarmee na de ontsnapping van Dutroux de zaken zijn aangepakt, is opmerkelijk maar ook een beetje verontrustend. Ik vraag me af of men, onder dwang van de publieke opinie, na jarenlang aarzelen niet in het tegengestelde euvel is vervallen, en te overhaast een nieuwe structuur heeft uitgetekend. Hadden de gesprekspartners wel een gefundeerd inzicht in de gevolgen van wat ze beslist hebben? Ik veronderstel dat deze hervormingen een voorlopig karakter hebben, en mettertijd voor herziening vatbaar zullen zijn. En vooraleer te juichen, wachten we beter af of we ook in de praktijk een betere werking van politie en justitie zullen krijgen. Bij de hervorming van het gerecht is de Hoge Raad voor Justitie de belangrijkste nieuwigheid.SUY: Die Raad moet in de eerste plaats trachten de politieke benoemingen in de magistratuur te vermijden. Maar hij bestaat zelf voor de helft uit mensen die benoemd worden door de Senaat. Zijn dat dan geen politieke benoemingen? Die Hoge Raad is een revolutionaire vernieuwing, maar precies daarom is voorzichtigheid geboden. Een goed punt is dat magistraten slechts voor een periode van zeven jaar benoemd worden. Want de levenslange benoeming mag dan al de onafhankelijkheid bevorderen, ze kan ook een blok aan het been worden. Er komt ook een federaal parket voor belangrijke onderzoeken, en het Hoog Comité van Toezicht wordt vanonder het stof gehaald en omgevormd tot een nieuwe federale anticorruptiedienst.SUY: De corruptiebestrijding wordt steeds meer een internationale materie. Er zijn Interpol en Europol, zowel de Verenigde Naties als de Europese Unie proberen wetteksten te maken en gecoördineerde acties op het getouw te zetten. Maar corruptie blijft hoe dan ook een misdrijf, dat valt onder de strafrechtelijke bevoegdheden van de gewone onderzoeksparketten. Of daarvoor een speciale dienst nodig is, betwijfel ik. Ook het idee van een federaal parket lijkt mij vlugger gelanceerd dan ingevuld. De notie "federaal parket" strookt trouwens niet met de uitspraken van Tony Van Parys die, kort voor hij minister werd, sprak over een regionalisering van justitie. Ik vind die regionalisering niet onlogisch, en dat ze de facto werkbaar is, wordt bewezen in Zwitserland en Duitsland. In het buitenland is het aftreden van president Suharto het grote nieuws. Is daarmee het ergste leed in Indonesië geleden?SUY: Vijftig jaar dictatuur van Sukarno en Suharto, worden niet uitgewist door in vierentwintig uur tijd een stroman president te maken en de regering lichtjes te herschikken. De bevolking zal dit niet slikken, en het buitenland evenmin. Dit is geen oplossing voor het economische, financiële en sociale probleem van Indonesië. Het leger heeft vorige week gelukkig een bloedbad vermeden, maar de onlusten kunnen elk moment opnieuw losbarsten. De oppositie, aangevuurd door de opstandige studenten, zal niet aanvaarden dat de nieuwe president Habibie het mandaat van Suharto gewoon volmaakt tot 2003. Hij mist elke legitimatie daartoe. Het is merkwaardig hoe de geschiedenis zich herhaalt: de sjah, Marcos, Mobutu, Suharto... allemaal familiale dictaturen, die een land een tijd lang onder de knoet houden, maar tenslotte worden afgezet en een ruïne achterlaten. Ik lees dat het familiefortuin van Suharto op veertig miljard dollar wordt geschat. Dat is evenveel als aan het IMF wordt gevraagd om de crisis te overwinnen. Gaat de islam op de politiek wegen, nu moslimleider Amien Rais meer op de voorgrond komt?SUY: Op de Filipijnen is de islam een sterke oppositiefactor, hoofdzakelijk in het zuiden. In Indonesië niet, hoewel vijfentachtig procent van de inwoners moslim zijn. Misschien komt dat doordat de Indonesiërs hun frustraties afreageren op de Chinezen, wat het religieus fanatisme afzwakt. Dit was de tweede keer dat Chinezen zo duidelijk het mikpunt van de volkswoede waren. De eerste keer was het alibi dat ze communisten waren, nu worden ze verantwoordelijk gesteld voor de enorme prijsstijgingen. Zijn de autocratieën in Azië aan het verdwijnen?SUY: Dat zal nog een lang proces zijn. Ik sta sceptisch tegenover de roep om democratisering in Azië of Afrika. Waarom zouden die landen democratisch moeten zijn? Is dat het beste regime voor de inwoners? Ik denk dat in vele gevallen de mensen meer gebaat zijn met economische en sociale rechten, dan met politieke. Erst kommt das Fressen, dan kommt die Moral. Churchill heeft democratie het beste van de slechte regimes genoemd, maar het is gevaarlijk om ons model te transplanteren. De opschudding over de Indische kernproeven is geluwd. Het is wachten op de Pakistaanse.SUY: Er is enkele jaren geleden een Test Ban Treaty afgesloten, een verbod op het houden van kernproeven. India heeft dat verdrag niet getekend en is er dus ook niet door gebonden. Niemand kan India verwijten dat het nucleaire testen uitvoert. De Verenigde Staten, met al hun verontwaardiging, hebben dat verdrag zelf niet eens ondertekend. En wie heeft ooit het monopolie op het bezit en testen van kernwapens toegekend aan de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad? Waarom zou India dat recht niet hebben, een land met bijna een miljard inwoners dat aanspraak maakt op een permanente zetel in de Veiligheidsraad? Het tegenargument is het gevaar voor proliferatie. Als Pakistan hetzelfde doet, is de oorlog dichtbij. Ik ben het daar niet mee eens. Als Pakistan daadwerkelijk proeven uitvoert, wat ik verwacht en wat niemand kan beletten, hebben we formeel twee nieuwe atoommachten. Met Israël erbij zijn we dan aan acht. Dat is niet veel erger dan vijf. India en Pakistan weten dat ze allebei atoomwapens hebben, en zullen mekaar wel in evenwicht houden. Zoals de wederzijdse afschrikking tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie jarenlang voor stabiliteit heeft gezorgd. Ik denk dat deze kernproeven de dreiging van een oorlog tussen India en Pakistan doen afnemen. De Amerikaanse inlichtingendiensten werden door de Indiase proeven verrast.SUY: Dat zeggen ze. De Indiërs zouden hen zogezegd verschalkt hebben met manoeuvres in het oosten. Dat is moeilijk te geloven. De berichten over op til zijnde atoomtesten in India, dateren van maanden geleden. Maar als de Amerikanen toegeven dat ze op de hoogte waren, geven ze ook impliciet toe dat ze niet bij machte waren om ze te verhinderen. En dat is vervelender, dan dat hun inlichtingendienst een slechte beurt maakt. In Noord-Ierland is het Goede-Vrijdagakkoord goedgekeurd door 71 procent van de bevolking. Door zowat alle katholieken, en door een kleine meerderheid van de protestanten.SUY: De uitslag van het referendum is een historische ommekeer in de geschiedenis van het eiland. Ik hoop dat iedereen in Ierland en Noord-Ierland inziet dat men tot een vreedzame samenleving moet komen. Helaas zijn enkele heethoofden, met een geweer of een bom, in staat dit broze akkoord te kelderen. De grote kans ligt in de economische groei van de Ierse Republiek, die ook aan de protestantse Noord-Ieren een aantrekkelijk alternatief biedt voor de huidige sociale ellende. Men zou aan het akkoord, dat toch tot stand is gekomen door bemiddeling van de Amerikanen, een internationale garantie moeten verbinden. Zoals gebeurd is met het Dayton-akkoord. Een herenigd Ierland is op termijn denkbaar, op voorwaarde dat de protestanten waarborgen krijgen dat ze niet gediscrimineerd zullen worden. Minderheden blijven altijd een potentiële bron van conflicten. De Amerikanen hebben ondertussen ook de twee tenoren in het Kosovo-conflict rond de tafel gekregen.SUY:Richard Holbrooke, die zelf toegaf dat hij de situatie ter plekke niet goed kende, heeft één gesprek tot stand gebracht tussen Ibrahim Rugova, de leider van de Kosovaarse Albanezen, en Slobodan Milosevic, de Joegoslavische president. Maar of er nu ook diepergaande onderhandelingen volgen, moet worden afgewacht. We hebben de beelden gezien van de ontmoeting tussen Rugova en Milosevic, die verliep niet bepaald van harte. En Milosevic maakte de dominante indruk. De kernvraag is hoeveel macht Rugova werkelijk bezit. Want het Kosovaarse Bevrijdingsleger en diverse gewapende bendes willen geweld gebruiken. Als Rugova niet heel snel met resultaten terugkeert, zal hij die troepen niet meer onder controle houden. Sommigen aanzien hem nu al als een verrader. De toestand kan daar snel uit de hand lopen. Albanië is bang en heeft de internationale gemeenschap meermaals om steun gevraagd. De VN is anderhalf jaar geleden al eens tussengekomen in de interne burgeroorlog, maar nu vraagt Tirana de Navo troepen te sturen om de grens te controleren. De Navo lijkt liever te wachten op een explosie in Kosovo. Macedonië, dat eveneens een belangrijke Albanese minderheid heeft, vreest ook in dat conflict te worden meegezogen. Als het zover komt, zullen de kaarten in de Balkan voor de zoveelste keer herschikt worden.Ondertussen kijkt Europa toe.SUY: Europa kan de moed of de eensgezindheid niet opbrengen om tussen te komen in een gewapend conflict. Dus zullen het weer de Amerikanen zijn die de brand moeten blussen. De Balkan is sinds de tweede helft van de negentiende eeuw het centrale probleem geweest in de Europese geschiedenis. Dat zie je weerspiegeld in de samenstelling van de Contactgroep voor ex-Joegoslavië. Die bestaat uit landen die altijd strijd hebben geleverd op de Balkan: Engeland, Frankrijk, Duitsland, Rusland en Italië. Gelukkig zijn de Amerikanen erbij gekomen, of alle hoop op een oplossing was bij voorbaat vergeefs. Het is beschamend voor Europa. In Rusland is Aleksandr Lebed verkozen tot gouverneur van het Siberische Krasnojarsk. Daarmee is hij klaar voor de presidentsverkiezingen van 2000.SUY: Ik heb het lang geleden al gezegd: het Westen moet rekening houden met Lebed. Hij is de Charles de Gaulle van Rusland. Hij is volop bezig zijncomeback te organiseren, voor zover hij ooit is weggeweest. En ik denk dat hij een goede kans maakt om over twee jaar Jeltsin op te volgen. Hij heeft tot nu toe geen flaters op zijn passief, en heeft goede contacten in de Verenigde Staten, waar hij al een paar keer te gast is geweest, onder meer op de inauguratie van president Clinton. Een indicatie dat de Amerikanen op Lebed tippen. Jeltsin ligt onder vuur van de mijnwerkers in Siberië. Het begin van een kettingreactie?SUY: Het is niet de eerste keer dat de Siberische kompels actie voeren. De woede van die mensen is te begrijpen, ze zijn maandenlang niet betaald. Dat geldt ook voor de militairen, maar het leger heeft een eigen handel, in wapens en mogelijk in nucleair materiaal, uitgebouwd. Jeltsin zal dit mijnwerkersprotest wel sussen. Er zijn altijd middelen te vinden om de luidste schreeuwers uit te betalen. Desnoods springen internationale banken of de Verenigde Staten bij. Maar dat kan niet eeuwig blijven duren. Opstanden als deze herinneren het Westen eraan, dat Rusland meer is dan Moskou alleen. Het is niet omdat de levensomstandigheden in Moskou verbeterd zijn in vergelijking met de sovjettijd, dat de rest van het land die trend volgt. Daarmee zit de laatste aflevering van het derde seizoen erop, want de wereldbeker voetbal duwt ook de Kroonraad even in de schaduw. Mogen wij u en uw collega's hartelijk danken voor de toelichting bij de actualiteit. Volgende zitting: tweede helft van augustus. Als de wereld dan nog bestaat.Koen Meulenaere