De Nationale Maatschappij van Belgische Spoorwegen valt niet te verdenken van klantvriendelijkheid. Geen enkele andere bedrijfsleider slaagt erin zoveel klanten tegen zich in het harnas te jagen als Etienne Schouppe. Het kan nochtans anders. Het station in Brussel-Zuid voor de hogesnelheidstreinen hoeft in niets onder te doen voor een goed functionerende luchthaven. Er is voldoende personeel om zonder stress om te gaan met de klanten - noteer: het binnenlands spoorwegnet heeft reizigers of gebruikers, Eurostar en Thalys klanten. De hst is dan ook als een privé-maatschappij opgezet en met investeringen gekoesterd, want de NMBS gelooft dat het de enige spoorwegactiviteit is die winst kan opleveren.
...

De Nationale Maatschappij van Belgische Spoorwegen valt niet te verdenken van klantvriendelijkheid. Geen enkele andere bedrijfsleider slaagt erin zoveel klanten tegen zich in het harnas te jagen als Etienne Schouppe. Het kan nochtans anders. Het station in Brussel-Zuid voor de hogesnelheidstreinen hoeft in niets onder te doen voor een goed functionerende luchthaven. Er is voldoende personeel om zonder stress om te gaan met de klanten - noteer: het binnenlands spoorwegnet heeft reizigers of gebruikers, Eurostar en Thalys klanten. De hst is dan ook als een privé-maatschappij opgezet en met investeringen gekoesterd, want de NMBS gelooft dat het de enige spoorwegactiviteit is die winst kan opleveren. Volgens Schouppe is een privatisering het beste wat de NMBS kan overkomen. Dan hoeft de maatschappij niet langer een sociaal beleid te voeren, noch lokale ondernemingen met investeringen te steunen. Over klanten spreekt Schouppe niet en wellicht schrapt een geprivatiseerde maatschappij verlieslatende lijnen en stations - maar dat doet ze nu als autonoom overheidsbedrijf ook al.ONTEVREDENHEID TROEFBritish Rail is sedert een paar jaar effectief geprivatiseerd. De conservatieve regeringsleider Margaret Thatcher zag privatiseren als een religie. Volgens haar worden staatsondernemingen slecht geleid, kosten ze de gemeenschap veel geld en bieden ze een zwakke dienstverlening. British Rail werd opgedeeld in pakketjes lijnen en logistieke diensten. Zo'n twintigtal maatschappijen leasen passagierstrajecten - treinstellen en machinisten inbegrepen. De treinoperatoren betalen voor het gebruik van de sporen en de signalisatie van het eveneens geprivatiseerde Railtrack en stations huren ze van de grote projectontwikkelaars die er nu eigenaar van zijn. De privatisering van het Britse spoor lokte en lokt veel protest uit. Niet altijd blijkt de privé-sector beter te functioneren dan een overheidsbedrijf. De regering van Tony Blair klaagt over de bijna moorddadige onveiligheid van het spoorwegnet. De Office of Passenger Rail Franchising deed deze lente een onderzoek naar de tevredenheid van de treinreizigers: van de negentien operatoren werkten er volgens de bevraagde mensen tien beter dan destijds British Rail, twee ongeveer gelijkwaardig en zeven andere zijn ronduit slechter dan vroeger. Treinen met vertraging en zelfs afgelaste treinen, gebrek aan plaatsen en zwakke informatie; het zou allemaal heel courant voorvallen. In de omgang spreken passagiers over Late Western in de plaats van Great Western. Virgin, treinoperator voor West Coast Trains en Crosscountry, bouwde zich een reputatie van onvoorspelbaarheid op. Begin oktober zette de maatschappij van Richard Branson in Chester Station - op de lijn Londen-Glasgow - vier burgemeesters, een stel parlementsleden, een horde treinfanaten en een fanfare voor schut: voor de viering van de 150ste verjaardag geraakte de Spirit of Chester niet in het station. De te lauweren locomotief moest op de valreep een stilgevallen collega vervangen. De prijzen voor het treinkaartje zijn niet gedaald - de privé-maatschappijen zijn ook mekaars concurrenten niet. Erger, de overheidssubsidies aan de operatoren liggen nu bijna dubbel zo hoog als bij het vroegere overheidsbedrijf. De privatisering kost de klanten en de belastingbetalers dus geld.BOOTJES EN TREINENDe Europese Unie is al van in 1991 met de liberalisering van het spoor bezig. Commissaris Neil Kinnock sloeg in de zomer van 1996 alarm in zijn Witboek: het spoor verliest marktaandeel, het vervoert weliswaar steeds meer, maar het totale transport stijgt nog sneller. Voor Europa staat de liberalisering van het luchtverkeer model. Die veroorzaakte een enorme verlaging van de prijzen, al kan niemand zeggen dan de scherpe concurrentie daar tot meer stiptheid en een betere dienstverlening leidde. Zo snel moet het voor Europa niet gaan. Maar de dringende opsplitsing van het spoorwegnet en de spoorexploitatie is een must. Ze geeft nieuwelingen plaats - spots, zoals op de vliegvelden - op de sporen. In de eerste plaats voor het vrachtvervoer. Nederland, Duitsland en Zweden deden dat al. De Franse spoorwegen en natuurlijk ook de Belgische minister van Verkeer Michel Daerden (PS) verzetten zich tegen een opdeling van infrastructuur en exploitatie. Hoe sterk de spoorwegmastodonten de privatisering bestrijden, blijkt in Nederland. De Nederlandse Spoorwegen dreigt ermee onrendabele trajecten af te schaffen als Lovers Rail intercitytreinen mag rijden. De specialist van rondvaarten op de Amsterdamse grachten voert badgasten op een ongebruikt spoor van Amsterdam naar IJmuiden en kreeg zo de smaak te pakken. Concrete projecten voor forensentreinen liggen klaar om uit te voeren. G.D.