Over de Griekse genezer Hippokrates is enkel met zekerheid geweten dat hij omstreeks 460-370 vóór Christus werkzaam was op het eiland Kos. Al wat verder over hem wordt verteld, is legende van latere datum. Toch is de man belangrijk, omdat hij gezien wordt als de "uitvinder" van de rationele geneeskunde. Veel van zijn werken zijn overgeleverd op papyrus, in manuscripten en in druk. Ook de bekende "eed van Hippokrates" wordt aan...

Over de Griekse genezer Hippokrates is enkel met zekerheid geweten dat hij omstreeks 460-370 vóór Christus werkzaam was op het eiland Kos. Al wat verder over hem wordt verteld, is legende van latere datum. Toch is de man belangrijk, omdat hij gezien wordt als de "uitvinder" van de rationele geneeskunde. Veel van zijn werken zijn overgeleverd op papyrus, in manuscripten en in druk. Ook de bekende "eed van Hippokrates" wordt aan hem toegeschreven. De titel "uitvinder" moet evenwel gerelativeerd worden, want in feite waren de Grieken al sinds de zevende eeuw aan het denken over de "geneeskunde". Dat had vooral te maken met hun oorlogszucht, want wonden moesten nu eenmaal worden verzorgd. Vanuit die verzorging ontstond de interesse voor de werking van het lichaam. Ook de spelen, die vanaf 776 vóór Christus werden georganiseerd, droegen daartoe bij. Het zicht van de werkende spieren onder de huid bracht ook de kunstenaars in vervoering. Op talrijke vazen en schalen werden met fijne lijntjes in rood en zwart vechtende en sportende mannen afgebeeld. Filosofen brachten dan de "werking" van de mens in relatie met de werking van de "wereld". De vier elementen: aarde en vuur, lucht en water kregen bij Hippokrates tegenhangers als de zwarte en gele gal, bloed en flegma. Het evenwicht tussen deze vier sappen bepaalde of de mens gezond of ziek was. Dit denkkader heeft eeuwenlang de diagnostiek en de remedies bepaald. Er werden braak- en purgeermiddelen toegediend, incisies in de aders gemaakt en zuignappen geplaatst. Merkwaardig is wel dat die rationele geneeskunde de ontwikkeling van de cultus van Asklepios en van minder bekende "genezende" goden (vanaf de vierde eeuw vóór Christus) niet in de weg stond. Het grootste heiligdom van Asklepios bevond zich in Epidaurus, waar aan de bron een tempel werd gebouwd. Later groeide daar een ville d'eaux, waar baden en diëten, rust en theater het ritme bepaalden. De Grieken kenden blijkbaar al de "helende" kracht van ontspanning. Met vazen, inscripties in marmer en op papyrus, foto's en prenten wordt deze wondere wereld nu opgeroepen in een fraaie expositie in Mariemont. "Au temps d'Hippocrate. Médecine et société en Grèce antique", in het Musée royal de Mariemont, Morlanwelz. Tot 13 december.Paul Dossche