Bijna twee maanden nadat hij in Moskou was gearriveerd, verliet Edward Snowden bijna stiekem de luchthaven. Hij mag een jaar in Rusland blijven. Daarmee zet het Kremlin, dat zelf hard optreedt tegen dissidente stemmen, de Amerikanen een neus. Er is buiten de VS over het algemeen weinig begrip voor de manier waarop het Witte Huis mensen zoals Snowden en de jonge soldaat Bradley Manning met een juridische voorhamer wil doen zwijgen.
...

Bijna twee maanden nadat hij in Moskou was gearriveerd, verliet Edward Snowden bijna stiekem de luchthaven. Hij mag een jaar in Rusland blijven. Daarmee zet het Kremlin, dat zelf hard optreedt tegen dissidente stemmen, de Amerikanen een neus. Er is buiten de VS over het algemeen weinig begrip voor de manier waarop het Witte Huis mensen zoals Snowden en de jonge soldaat Bradley Manning met een juridische voorhamer wil doen zwijgen. Manning lekte honderdduizenden documenten over het Amerikaanse optreden in Irak en Afghanistan. Hij hoorde vorige week dat hij uiteindelijk niet van hulp aan de vijand wordt beschuldigd, zodat hij niet tot de doodstraf kan worden veroordeeld. Toch dreigt hij de rest van zijn leven in de cel te blijven. Hij zit ondertussen al drie jaar vast en vooral de eerste maanden van zijn detentie waren extreem hard. Dat zou er Snowden hebben toe aangezet om eerst te vluchten, en pas daarna zijn verhaal te doen over de manier waarop de inlichtingendiensten - en dan vooral de National Security Agency (NSA) - miljoenen mensen afluisteren en controleren. Na de aanslagen van 11 september 2001 waren veel Amerikanen bereid om een deel van hun vrijheid op te geven voor meer garanties over hun veiligheid. De vraag die nu wordt gesteld is, of de balans onder de regering van George W. Bush niet te veel naar de andere kant doorsloeg. Mensen werden opgesloten zonder vorm van proces. Marteling werd geaccepteerd als een 'doorgedreven vorm van ondervragen'. Gevangenen werden in het geniep overgebracht naar speciale, geheime gevangenissen. De Democraat Barack Obama zette die praktijken daarna niet allemaal stop. Manning is op dit moment, bijvoorbeeld, maar één van zeven mensen die worden beschuldigd op basis van een spionagewet uit 1917. De publieke opinie keert zich alvast tegen het optreden van de inlichtingendienst. Het idee is nu dat Snowden en Manning wel een straf verdienen - ze legden een eed af van geheimhouding - maar dat klokkenluiders deel zijn van het democratische spel. Het is ironisch dat Snowden in Rusland asiel krijgt, maar hij kon ook geen kant meer op. Bondgenoten van de VS - nochtans zelf door de NSA geviseerd - verhinderden dat een vliegtuig met president Evo Morales van Bolivia aan boord over West-Europa zou vliegen, gewoon omdat het gerucht ging dat Snowden aan boord was. Oostenrijk zette de vlucht zelfs aan de grond. Bolivia is één van de drie Latijns-Amerikaanse landen die Snowden willen opvangen. Alleen kan hij daar op geen enkele manier raken. Het verblijf van Snowden in Moskou moet onvermijdelijk gevolgen hebben voor de relatie tussen Rusland en de VS. Obama zou voor de top van de G20 in Sint-Petersburg in september in Moskou stoppen voor een apartje met Vladimir Poetin. Die bijeenkomst staat nu onder druk. Dit pokerspel om Snowden zou mee het internationale politieke klimaat van de volgende jaren kunnen bepalen. Hubert van Humbeeck