Ik leerde mijn ogen gesloten te houden, regelmatig adem te halen, mijn schouders en armen te ontspannen. De psycholoog had een vriendelijk, ietwat melancholiek gezicht en grijs, achterovergekamd haar. Hij luisterde naar de naam Andersen. We spraken rustig over vaders die te vroeg stierven, moeders die te laat stierven en geliefden die je nooit meer terugkreeg. We spraken over zonen die bij hun moeders woonden, met nieuwe vaders, en cliënten die onder je handen stierven. En terwijl de psycholoog zijn derde sigaret binnen een kwartier opstak, spraken we over aquavit. We spraken over de geur van aquavit, de smaak van aquavit en het effect van aquavit - tot mijn mond zo droog was als kurk en mijn vingers trilden omdat ik niets had om vast te houden. Iets kleins en ronds met niets nats en sterks erin."
...

Ik leerde mijn ogen gesloten te houden, regelmatig adem te halen, mijn schouders en armen te ontspannen. De psycholoog had een vriendelijk, ietwat melancholiek gezicht en grijs, achterovergekamd haar. Hij luisterde naar de naam Andersen. We spraken rustig over vaders die te vroeg stierven, moeders die te laat stierven en geliefden die je nooit meer terugkreeg. We spraken over zonen die bij hun moeders woonden, met nieuwe vaders, en cliënten die onder je handen stierven. En terwijl de psycholoog zijn derde sigaret binnen een kwartier opstak, spraken we over aquavit. We spraken over de geur van aquavit, de smaak van aquavit en het effect van aquavit - tot mijn mond zo droog was als kurk en mijn vingers trilden omdat ik niets had om vast te houden. Iets kleins en ronds met niets nats en sterks erin."Varg Veum, privé-detective, voormalig maatschappelijk werker bij de kinderbescherming, gescheiden, alcoholist. Niet het type alcoholist dat men wel vaker aantreft in misdaadromans - de harde jongen die whisky drinkt als water -, maar een wat zorgelijke, oudere man, bekommerd om de maatschappij en het leed waarmee hij te maken krijgt. Hoofdpersoon in de thrillers van Gunnar Staalesen. Noorse auteurs in het genre lijken op dit moment smaakbepalend voor de Scandinavische landen. Sociaal bewogen, vaardig in het beschrijven van het landschap, en een opmerkelijke behoefte om de lezer niet alleen te confronteren met misdaad, maar vooral met menselijke zwakheden. Geen deprimerende boeken over het vernietigende gif van het psychopathische kwaad, maar over hulpeloosheid die wordt omgezet in strijdbaarheid. In Bittere bloemen ( Bitre blomster) belandt Veum meteen al in een smerige zaak, die later bijzonder gecompliceerd zal blijken. Minstens zo belangrijk is het feit dat hij juist de ontwenningskliniek heeft verlaten. "Het afgelopen half jaar was één grote plensbui geweest. Van december tot april was ik door een woud van flessen gegaan en achter me stond geen boom meer overeind." Het kleine litteken met drie hechtingen op zijn onderarm tintelt geregeld en herinnert hem eraan dat hij, met de dosis antabus onder zijn huid, geen keuze meer heeft. Alcoholgebruik zou een desastreus effect hebben. Zijn paspoort voor een nieuw leven wordt besproeid met mineraalwater. Staalesen is een zorgvuldig auteur. Iemand die niet zomaar een misdaadroman wil schrijven. De woorden zijn met liefde gewogen, de personages worden met mededogen neergezet. Soms heeft hij de neiging wel erg poëtisch vindingrijk te willen zijn. "De horizon leek een op springen staande zeepbel, waar de zon ieder ogenblik een gat in kon prikken." "Hij had zich geschoren, want de streek rond zijn mond zag eruit als een slagveld dat nog niet door de geneeskundige troepen was bereikt." Maar meestal leidt zijn weloverwogen taalgebruik tot mooie kleine sfeerschetsen en portretten, die de lezer deelnemer maken aan de gebeurtenissen. Samen met Veum zitten we tegenover de psycholoog in de ontwenningskliniek. We leven mee met zijn ontwakende liefdesverhouding. "We lieten ons hoofd op onze ellebogen rusten en onze vingers streelden zoekend elkaars gezicht, terwijl we ervaringen uit onze bewogen levens uitwisselden. De littekens die we droegen waren nog zo diep dat we ons geen van beiden op de dunste gedeelten van het ijs waagden. De wonden op onze huid hadden meer nodig dan één weekendje zon om te herstellen." Naast al dit moois is ook de verhaallijn interessant, anders zou het geen goede thriller zijn. Niet zonder humor en relativeringsvermogen ontrafelt Veum een milieuschandaal, en de daarmee samenhangende verdwijning van een kind, acht jaren tevoren. Een invloedrijke familie, met ogenschijnlijk zeer verschillende telgen, wordt haarscherp geschilderd. En is het toeval dat de dochter een afschuwelijk ongeluk kreeg, met hersenbeschadiging als gevolg, op dezelfde dag dat het kind verdween? Begin maar eens aan zo'n opzet en breng het dan tot een goed einde. De verwerking van chemisch en menselijk afval, daders die slachtoffers worden en andersom; het enige cliché waar de auteur zich niet aan heeft willen onttrekken, is de moeizame verhouding tussen politie en privé-detective. Het is hem vergeven, zoals ook zijn protagonist veel te vergeven is. "Ik liep naar de kalender en blies eerst het stof eraf voordat ik de goede maand opzocht. Hij gaf tenminste het juiste jaar aan, een duidelijke verbetering vergeleken met vorig jaar."Gunnar Staalesen, "Bittere bloemen", Manteau/Signature, Antwerpen/Nieuwegein, 319 blz., 695 fr.Ineke van den Bergen