De Duitse eenmaking werd in gang gezet door Napoleon na de slag bij Austerlitz in 1805. Op 16 juli van dat jaar werd in Parijs de Confederatie van de Rijn of Rijnbond opgericht. Die werd officieel geleid door Karl von Dalberg, niet langer een vorst maar een Prins-primaat. Napoleon was de 'Protector'. Zestien Duitse staten traden toe, waarvan de belangrijkste - zoals Beieren en Württemberg - via benoemingen en politieke huwelijken iemand van de Bonaparte-clan in de heersende families kregen. Later zouden er nog 19 andere vorstendommen bij komen, waaronder het kleine Saxen-Coburg, de staat die de eerste koning van België zou leveren. De Hanzesteden Bremen, Hamburg en Lübeck kwamen rechtsreeks onder Frans gezag.
...

De Duitse eenmaking werd in gang gezet door Napoleon na de slag bij Austerlitz in 1805. Op 16 juli van dat jaar werd in Parijs de Confederatie van de Rijn of Rijnbond opgericht. Die werd officieel geleid door Karl von Dalberg, niet langer een vorst maar een Prins-primaat. Napoleon was de 'Protector'. Zestien Duitse staten traden toe, waarvan de belangrijkste - zoals Beieren en Württemberg - via benoemingen en politieke huwelijken iemand van de Bonaparte-clan in de heersende families kregen. Later zouden er nog 19 andere vorstendommen bij komen, waaronder het kleine Saxen-Coburg, de staat die de eerste koning van België zou leveren. De Hanzesteden Bremen, Hamburg en Lübeck kwamen rechtsreeks onder Frans gezag.Voor in totaal 15 miljoen mensen braken er op die manier andere tijden aan. Voortaan werd hun leven niet meer beheerst door feodale wetten maar door de Code Civil, en werd godsdienstvrijheid gemeengoed. Met name voor de joden maakte dat een levensbelangrijk verschil uit. Nog belangrijker was dat de Rijnbond ook een militaire alliantie was. De Confederatie vormde een buffer tussen enerzijds het Franse keizerrijk en anderzijds Oostenrijk en Pruisen. De leden dienden ook troepen te leveren die het gebied moesten beschermen tegen Pruisische en Oostenrijkse agressie, een prijs die men aanvankelijk graag voor de onafhankelijkheid betaalde. In enkele maanden tijd had zich een reusachtige verruiming van de Franse invloedssfeer voltrokken. Bijna heel Duitsland was nu een vriend van Frankrijk, behalve Pruisen. En daar versmolten gevoelens van angst, frustratie maar ook machtswellust en dadendrang razendsnel tot een zeer explosieve cocktail.Dat Napoleon de Confederatie van de Rijn van zich heeft vervreemd, is op lange termijn van groot belang gebleken. De leden ervan waren zijn trouwste bondgenoten, hadden hem verwelkomd als een verlosser en bewonderden hem. Tot bleek dat hun economieën ontwricht werden ten bate van de Franse. De Confederatie leed onder de economische gevolgen van het Continentaal Stelsel. De blokkade waarmee Napoleon de Engelse economie op de knieën wilde dwingen, bleek in werkelijkheid vooral de continentale economie te verwoesten. Het was een grote strategische fout, die hem misschien nog meer dan zijn vele oorlogen de sympathie van Europa heeft gekost.En dat brengt ons bij een van de grootste bezwaren die men op het vlak van de geopolitiek tegen Napoleons bewind kan aanvoeren. De oprichting van de Confederatie van de Rijn was een van zijn meest geniale politieke zetten, maar vervolgens heeft hij een historische kans laten liggen op een hecht Frans-Duits bondgenootschap en dus op langdurige vrede en stabiliteit. Hij heeft nagelaten om de Rijnbond te laten uitgroeien tot een echte Duitse bondsstaat met een bloeiende economie en een gelijkwaardige plaats naast het Franse keizerrijk. Beieren, Hessen, Baden, Württemberg en de 35 kleinere deelstaten zouden er samen met Frankrijk in geslaagd zijn om Pruisen in toom te houden en de groeiende invloed van Rusland te beteugelen. Hij heeft de Confederatie echter nooit au sérieux genomen.De grote winnaar van het verhaal werd Pruisen. Al tijdens de laatste jaren van Napoleon heerste in Pruisen een vurig patriottisme, dat ervan uitging dat Duitsland één grote en sterke natie moest worden om gevrijwaard te blijven van inmenging van Frankrijk of een andere macht. Onder druk van zijn militaire sterkte is in de loop van de eeuw dan ook een sterk, eengemaakt Duitsland onder Pruisisch commando ontstaan.Pruisen heeft met de steun van Rusland veel profijt getrokken van de ondergang van het napoleontische keizerrijk. De uitkomst van de oorlog tegen Napoleon had Rusland de macht gegeven om te bepalen wie in Europa de sterkste werd en welk sociaal en politiek systeem dat land zou huldigen. Pruisen was de Russische bondgenoot bij uitstek, niet alleen tegen Frankrijk, maar later ook tegen het Oostenrijkse keizerrijk. Het had van Rusland de vrije hand gekregen om een zeer te duchten leger op te bouwen, waarmee het de campagne van 1814 en 1815 kon voeren. De tsaar had de Pruisen bovendien gesteund in hun gebiedsaanspraken. Waar een uiterst nationalistisch en conservatief land als Pruisen net zoals Rusland voor de val van Napoleon bijna van marginaal belang was geweest, was het daarna uitgegroeid tot een van de dominante landen op het continent. In plaats van de nieuwe principes van de Franse Revolutie werd het heersende gedachtegoed een strak, op militaire kracht gestoeld nationalisme.Na de vernietiging van de gemeenschappelijke vijand heeft Pruisen de militaire macht nooit meer losgelaten. In 1815 kon het zijn bevolking en territoriale oppervlakte bijna verdubbelen. Na de eindoverwinning op Napoleon behield het Oost-Pruisen en Danzig, de toegang tot de Oostzee werd geconsolideerd en in het westen palmde het grote stukken van het Rijnland in, waaronder Bonn en Keulen. Er bleven nog wat gaten in de Duitse puzzel, zoals Hannover en Hessen, maar, zoals de Pruisische minister Humboldt ooit schreef in een brief aan zijn vrouw, zou 'Pruisen weldra die gaten wel opvullen in een volgende oorlog die beslist zal uitbreken'. Hij kreeg gelijk. De ondergang van Napoleon heeft dus mee de weg bereid voor een eengemaakt, militaristisch en zeer autoritair Duitsland, dat vanaf 1870 het Europese continent in zijn greep kreeg. Een nieuwe supermacht in het hart van Europa, die in de 19e en vooral de 20ste eeuw op het continent een bijzonder noodlottige rol zou spelen.