Op het commissariaat-generaal voor Vluchtelingen, bevoegd voor de behandeling van asielaanvragen, is de sfeer gespannen. Uit vrees dat er een loopje genomen wordt met het asielrecht schreven de personeelsleden een open brief aan de leden van de commissie Binnenlandse Aangelegenheden. Daarin uitten ze hun bezorgdheid over de hervorming van de asielprocedure. Een voorontwerp van wet hierover ligt voor advies bij de Raad van State. De regering wil de nieuwe procedure voor het einde van dit jaar aan het parlement voorleggen.
...

Op het commissariaat-generaal voor Vluchtelingen, bevoegd voor de behandeling van asielaanvragen, is de sfeer gespannen. Uit vrees dat er een loopje genomen wordt met het asielrecht schreven de personeelsleden een open brief aan de leden van de commissie Binnenlandse Aangelegenheden. Daarin uitten ze hun bezorgdheid over de hervorming van de asielprocedure. Een voorontwerp van wet hierover ligt voor advies bij de Raad van State. De regering wil de nieuwe procedure voor het einde van dit jaar aan het parlement voorleggen.De personeelsleden vrezen dat met de nieuwe wet het kind met het badwater wordt weggegooid en dat zelfs de bonafide vluchteling, beschreven in de Vluchtelingenconventie van Genève, in de kou blijft. 'Het huidige ontwerp is een amalgaam van asiel- en migratiewetgeving. Er wordt weliswaar gesteld dat het asielrecht heilig is, maar in de nota wordt de asielwetgeving gereduceerd tot een bijna loutere immigratiereglementering. Niemand zal ontkennen dat het asielmisbruik ernstige proporties aanneemt. Wij zijn uitstekend geplaatst om daarvan te getuigen. Maar we mogen niet vergeten dat zo'n 10 procent van de asielzoekers de bescherming van de vluchtelingenconventie echt nodig heeft. Ook hier beschikken we over vaak schrijnende getuigenissen', aldus de personeelsleden van het commissariaat-generaal. De verrassend snelle benoeming van Pascal Smet als nieuwe commissaris-generaal versterkt de bezorgdheid van de ambtenaren. Want uitgerekend Smet ligt mee aan de basis van de hervormde asielprocedure. Toen hij nog verantwoordelijk was voor het vreemdelingenbeleid op het kabinet van minister van Binnenlandse Zaken Antoine Duquesne (PRL), ging het gerucht al dat hij de hervormde Federale Administratie voor Asiel zou gaan leiden. Pascal Smet komt goed beslagen ten ijs: van dossierbehandelend jurist in 1991 klom hij op tot adjunct-commissaris-generaal in 1998, weliswaar na een tussenstop op het kabinet van toenmalig binnenlandminister Johan Vande Lanotte (SP). Na de verkiezingen ging Smet aan de slag op het kabinet van Duquesne. Dat de nieuwe commissaris-generaal beschikt over een gedegen dossierkennis ontkent niemand. Dat hij een man van de harde lijn is evenmin.ONAFHANKELIJKHEIDPascal Smet wil de hervorming van het commissariaat-generaal tot Federale Administratie voor Asiel (FAA) tot een goed einde brengen. Die FAA komt onder de rechtstreekse bevoegdheid van de minister van Binnenlandse Zaken. En dat ligt gevoelig bij de ambtenaren van het commissariaat-generaal. 'De onafhankelijkheid van deze asielinstantie staat garant voor onpartijdige beslissingen', aldus de personeelsleden. 'Ministeriële richtlijnen zouden dan geïnspireerd kunnen worden door louter politieke of diplomatieke overwegingen. Indien aan deze voorwaarde niet wordt voldaan, zullen vele ambtenaren hun arbeidsmotivatie verliezen. Het gevaar voor een echte braindrain is dan niet denkbeeldig.' De ambtenaren delen de bezorgdheid van het brede front van humanitaire organisaties die betrokken zijn bij de voorbereiding van het wetsontwerp. Die voelden zich behoorlijk beetgenomen toen het voorontwerp op tafel kwam. 'Alhoewel er met de ngo's een voorafgaand debat was, werd dit niet vertaald in de uiteindelijke beslissing. Men wil duidelijk eerst het asielprobleem oplossen. Dat men dan binnenkort weer een grootscheepse regularisatiecampagne op touw moet zetten, neemt men er blijkbaar graag bij', zegt Mario Gotto van Ciré ( Coördination et initiatives pour réfugiés et étrangers). Vooral in de voorgestelde 'reisrouteregel' zien de ambtenaren geen heil: die dreigt asielzoekers in een catch-22-situatie te brengen. Als namelijk blijkt dat hun vluchtroute door een ander Schengen-land liep, is hun aanvraag niet ontvankelijk. Maar als ze hun vluchtroute verborgen houden, is die aanvraag óók niet ontvankelijk. 'Details over de reisroute prijsgeven, kan achtergebleven familieleden in gevaar brengen. Ook wordt de vluchtroute onbruikbaar voor anderen die in hun land worden vervolgd', aldus Tom Bogaert van Amnesty International. Ook de rechten van verdediging komen in het gedrang door de extreem korte beroepstermijnen. 'Het ontwerp creëert een soort asielsnelrecht. Niemand kan daar bezwaar tegen maken, mits er de nodige waarborgen eigen aan de rechtstaat zijn. Maar deze termijnen zijn illusoir', aldus de personeelsleden. Ook de lijst met veilige landen roept vragen op. 'In se bestaat er geen veilig land. Vervolging kan overal voorkomen.' Ondertussen wordt er voorzichtig gereageerd op Pascal Smets voorstel om aan de hand van steekkaarten met landeninformatie personeelsleden die niet vertrouwd zijn met de regio in te zetten naargelang de flux van asielzoekers uit een bepaald land. 'Dit lijkt veel op een systeem dat in Nederland wordt gehanteerd', zeggen personeelsleden. 'Alleen vormen de ambtsberichten, zoals die daar heten, het voorwerp van een debat waarop parlement en ngo's kunnen reageren. Wij wachten af, met een bang hart.'Shaheda Ishaque