Wijsvinger, middelvinger en ringvinger in de lucht. Pink en duim gebogen bij elkaar. Arm gestrekt omhoog. Dit simpele handgebaar is ongeveer de enige vorm van protest in de straten van Bangkok tegen de militaire staatsgreep, inmiddels twee weken geleden. Het handjevol Thai dat zich openlijk tegen de generaals durft te keren, heeft het teken afgekeken van The Hunger Games. In de sciencefictionboeken en films is het gebaar een vorm van verzet tegen autoritaire overheersing.
...

Wijsvinger, middelvinger en ringvinger in de lucht. Pink en duim gebogen bij elkaar. Arm gestrekt omhoog. Dit simpele handgebaar is ongeveer de enige vorm van protest in de straten van Bangkok tegen de militaire staatsgreep, inmiddels twee weken geleden. Het handjevol Thai dat zich openlijk tegen de generaals durft te keren, heeft het teken afgekeken van The Hunger Games. In de sciencefictionboeken en films is het gebaar een vorm van verzet tegen autoritaire overheersing. Het zal coupleider Prayuth Chan-ocha weinig angst inboezemen. Maar toch reageerde de kersverse junta gepikeerd. 'Bij een samenscholing van vijf mensen of meer zullen wij optreden', liet een legerwoordvoerder weten. De staatsgreep in Thailand mag zonder bloedvergieten zijn verlopen, de controle die de militairen over de Thaise samenleving wensen is enorm. In alle vroegte op dinsdag 20 mei gaf Prayuth soldaten de opdracht hun kazernes te verlaten en belangrijke kruispunten in Bangkok te bewaken. Militairen bezetten televisiestudio's en zenders kregen de opdracht de bulletins van het leger uit te zenden. Prayuth verscheen op televisie en kondigde aan de totale controle over openbare orde over te nemen van de democratisch gekozen regering 'om een burgeroorlog te voorkomen en de rust te laten wederkeren'. Prayuth riep de Thai op 'gewoon naar het werk te gaan en niet in paniek te raken'. Volgens hem was er geen sprake van een staatsgreep. De regering van de Pheu Thai-partij van Yingluck en Thaksin Shinawatra was nog in functie. Wel dwong hij leiders van de regering, oppositie en protestbewegingen zich te melden bij het hoofdkantoor van het Thaise leger voor onderhandelingen. Even leek het erop dat de hoogste legergeneraal van het land er werkelijk op uit was een doorbraak te forceren in het politieke conflict dat Thailand meer dan een half jaar lamlegt. Het is een ingewikkeld en complex conflict over wie Thailand controleert. In de kern komt het erop neer dat de elite en middenklasse uit Bangkok sinds het afschaffen van de absolute monarchie in 1932 gewend was het land te besturen via het leger, de gerechtshoven en de politiek. Maar aan die heerschappij kwam in 2001 plots een einde. Na snelle economische ontwikkeling in de jaren negentig, werd Thailand hard getroffen door de Aziëcrisis in 1997. Dit economische drama zorgde ervoor dat telecommiljonair Thaksin Shinawatra in 2001 de verkiezingen verpletterend won door hervormingen en armoedesteun aan het platteland te beloven. De miljarden aan subsidies die hij als premier uitdeelde, emancipeerde de boerenbevolking. Opeens hadden de boeren en middenklasse uit het noorden van Thailand het electorale overwicht en delfde de elite uit Bangkok het onderspit. Al tien jaar zorgt dat voor politieke strijd en geweld. In 2011 won Thaksins zus Yingluck Shinawatra met haar Pheu Thai-partij de verkiezingen. Drie jaar lang was het rustig, totdat zij eind vorig jaar voorstelde om amnestiewetgeving in te voeren voor alle politici en activisten die in de onrustige jaren waren veroordeeld. Volgens Yingluck was de wetgeving bedoeld om het land te helen, maar het voorstel wekte bij de elite en middenklasse intense woede op want het zou betekenen dat de veroordeling van haar broer Thaksin wegens corruptie zou komen te vervallen. Hij zou terug kunnen keren uit zijn zelfverkozen ballingschap in Dubai en zich weer direct met de Thaise politiek bemoeien. Maandenlang demonstreerden tienduizenden Thai in Bangkok tegen Yingluck. Oude mannen en vrouwen gewapend met fluitjes en wapperende sjaaltjes bezetten vreedzaam cruciale verkeersaders in de stad. Knokploegen en hardliners wierpen molotovcocktails en schoten met scherp om de Thaise regeringswijk te bezetten. Zij wilden meer dan het aftreden van de regering. Zij eisten het einde van de 'Shinawatradynastie'. Bij het geweld de afgelopen maanden kwamen 28 mensen om en raakten 800 mensen gewond. Hoe het verder moest met Thailand wist niemand meer begin mei. Verkiezingen waren voor de elite geen optie. Aftreden was voor de regering onbespreekbaar. Premier Yingluck werd door het Constitutioneel Hof wegens machtsmisbruik uit haar functie gezet. Bij de benoeming van een nationale veiligheidscoördinator in 2011 zou ze een familielid hebben bevoordeeld. Met een onthoofde regering, een gepolariseerde politiek en vechtlustige groeperingen loyaal aan de Shinawatra's en de oppositie zat Thailand in een gevaarlijke impasse. Opeens werd er openlijk gesproken over een burgeroorlog in het Aziatische economische wonder en vakantieparadijs. En daarom vond coupleider Prayuth dat hij moest ingrijpen. De pogingen van Prayuth om de twee partijen nader tot elkaar te brengen, duurde amper twee dagen. Op donderdag werd duidelijk dat niemand bereid was te bewegen. 'Dan neem ik nu de controle over', zou hij naar verluidt kalm hebben gezegd. Onmiddellijk liet hij de onderhandelaars aan tafel, onder wie demonstratieleider en voormalig vicepremier Suthep Thaugsuban, voormalig premier Abhisit Vejjajiva en de hele top van de aanhangers van de Shinawatra's arresteren. Zo smoorde hij iedere kans op een georganiseerd verzet. De wereld kreeg door dat op donderdag 22 mei de halve staatsgreep opeens een hele was geworden, toen journalisten voor de poorten van het legercomplex werden teruggedrongen door bewapende soldaten. Daarna gingen alle televisiezenders op zwart. Overdag kon je uren door Bangkok lopen zonder een militair tegen te komen, maar tegen het vallen van de avond trokken colonnes jeeps met schutters door de straten om de avondklok te handhaven. De coup van generaal Prayuth verliep efficiënt. Prayuth, een zestigjarige beroepsmilitair die een paar maanden van zijn pensioen verwijderd was, zou lang hebben getwijfeld of een militaire staatsgreep, de twaalfde uit de moderne Thaise geschiedenis, de beste optie was. De coup van 2006 liep uit op een drama en zorgde juist voor meer onrust. De laatste keer dat het leger zich mengde in het conflict, in mei 2010, schoot het leger met scherp en vielen er 91 doden. Die gebeurtenis geldt nog steeds als nationaal trauma. Op korte termijn heeft zijn staatsgreep zeker effect. Het is in geen maanden zo rustig geweest in Bangkok. Sinds de coup is er geen granaat geworpen, geen schot gelost. De demonstranten zijn huiswaarts gekeerd. Op de zeer bescheiden protesten komen doorgaans meer militairen en journalisten af dan demonstranten. Echt verzet krijgt domweg nog geen kans. Prayuth is geen generaal die urenlang oreert om zijn plannen uit te leggen. Hij kijkt bijna altijd chagrijnig of argwanend en heeft een hekel aan journalisten. Toen hem op een spaarzame persconferentie net voor de machtsovername werd gevraagd of hij een avondklok had ingesteld, antwoordde hij: 'Wil je dat? Misschien moet ik maar een avondklok instellen voor journalisten.' Nog geen vierentwintig uur later was er wel een avondklok ingesteld. De junta heeft een regering aangesteld uit oud-generaals, politiemannen en een paar politici van zowel voor- als tegenstanders van Thaksin. Er is een stappenplan om de economie te hervormen. Dit duidt erop dat de junta van plan is een tijd aan de macht te zijn. Ook kampt de 86-jarige koning Bhumibol met gezondheidsklachten. Zijn overlijden zou een volgende schokgolf kunnen ontketenen en de kans is groot dat het leger op dat moment de controle graag in handen heeft. Volgens Prayuth zijn er in ieder geval vijftien maanden nodig om het politieke systeem in Thailand te hervormen en te zorgen dat 'alleen eerlijke mensen' het land leiden. 'De Thai, zoals ik, zijn al negen jaar niet gelukkig. Maar sinds 22 mei is het geluk terug', zei hij deze week ter verdediging van zijn staatsgreep. De aanhangers van de Shinawatra's zullen het met die geluksverklaring oneens zijn. De kans dat zij zich de komende vijftien maanden zullen beperken tot het zwijgzaam opsteken van drie vingers in de lucht, is zeer klein. DOOR MELLE GARSCHAGENOpeens werd er openlijk gesproken over een burgeroorlog in het Aziatische vakantieparadijs.