Mijnheer Eyskens, het parlement heeft het Octopusakkoord goedgekeurd. Maar de magistratuur blijft opspelen.
...

Mijnheer Eyskens, het parlement heeft het Octopusakkoord goedgekeurd. Maar de magistratuur blijft opspelen.Mark Eyskens: Dat is normaal bij een zo diepgaande hervorming. De tegenkantingen van de magistratuur zijn al terug in de plooi gevallen na de brief van procureur-generaal Eliane Liekendael en eerste voorzitter van Cassatie Pierre Marchal. De hoogste twee magistraten van dit land hebben bevestigd dat we leven in een piramidale democratie, met aan de top de grondwetgever en de wetgever, en pas daaronder de uitvoerende en de rechterlijke macht. De scheiding van de machten betekent niet noodzakelijk de gelijkwaardigheid ervan. In België oordeelt het parlement over de grondwettelijkheid van de wetten die het zelf stemt. Het is nuttig dat te onderstrepen, omdat er grondwettelijke bezwaren zijn tegen wat het parlement vorige week heeft goedgekeurd. We hebben artikel 151 van de grondwet gewijzigd, waardoor het mogelijk wordt magistraten en korpsoversten voor slechts een beperkte periode aan te stellen. De Raad van State heeft erop gewezen dat dat in strijd is met de geest, zo niet met de letter, van artikel 152. Maar het parlement is daaroverheen gestapt. Misschien is het beter om, zoals in de VS en Duitsland, een Grondwettelijk Hof op te richten. Dat oordeelt over de grondwettelijkheid van wetgevende initiatieven, en arbitreert in bevoegdheidsconflicten, wat bij ons het Arbitragehof doet. De top van de magistratuur heeft gas teruggenomen, maar van de rijkswachtbonden valt meer tegenwind te verwachten.Eyskens: Rijkswacht en politie fusioneren en indelen in interzonale groepen, vergt een ingrijpende reorganisatie. Louis Vanvelthoven heeft terecht gevraagd om zo snel mogelijk duidelijkheid te verschaffen over de manier waarop dat zal gebeuren. Vooral over de financiële herwaardering en gelijkschakeling van al die mensen. Deze hervormingen dwingen ons, politici, te erkennen dat we gedurende een kwarteeuw de magistratuur, de politie en de rijkswacht hebben verwaarloosd. Daarvoor betalen we nu een hoge prijs. Er werd nooit ingegaan op hun noodkreten voor meer mensen en middelen. Deels om budgettaire redenen, maar ook omdat altijd wel één of meer ministers, meestal van linkse signatuur maar soms ook van andere partijen, niet wilden weten van een versterking van law and order. Want: er was al meer dan genoeg rijkswacht. Die mentaliteit is ondertussen volledig omgebogen. Iedereen is nu voorstander van law and order, en men evolueert naar zero tolerance. Het geeft aan hoe de pendel heen en weer slingert: wat vandaag rechts is, was gisteren links, en omgekeerd. Het Europees parlement en de Oeso tikken Vlaanderen op de vingers voor het overschrijden van de nitraatnormen in het grondwater.Eyskens: Wij zijn de grote apostelen van het Verenigd Europa, maar ik zie in steeds meer dossiers dat de Belgen dwars gaan liggen op allerlei punten. Nu eens de Vlamingen, dan weer de Walen of de Brusselaars. We hebben een recht van verweer en kunnen bezwaren laten gelden in de Commissie, bij de ministerraad, en in een uiterste geval voor het Europees Hof van Justitie. Maar als al die middelen zijn uitgeput en België krijgt ongelijk, moeten we ons schikken naar de Europese beslissingen. Anders moeten we Europa maar verlaten. De controverse over het Europese stemrecht is een nutteloos achterhoedegevecht. Het niet respecteren van nitraatnormen kan ons duur te staan komen. En het ergst van al is de manier waarop men in de Brusselse Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam blokkeert. Plus een reeks andere verdragen, waaronder een belangrijk samenwerkingsakkoord met Marokko. Dat is grotesk. Een ergerlijk politiek manoeuvre van VLD-voorzitter Guy Verhofstadt, die zich als een dictator opstelt tegen partijgenoten met meer verantwoordelijkheidszin, en die een spel speelt waarvoor in de Oude Politieke Cultuur eenieder zich had geschaamd. Die Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie kan belangrijk zijn voor bepaalde thema's, maar gezien vanuit Europa is ze een middelkleine biljartclub. En die blokkeert dus, omdat er na het opstappen van Vic Anciaux aan Vlaamse kant geen meerderheid meer is, het Verdrag van Amsterdam. Niet alleen voor België, maar voor 350 miljoen Europeanen. Want het Verdrag is maar van kracht als het door alle landen is geratificeerd. Dit is het toppunt van idiotie. Zowel SP als CVP hebben premier Dehaene teruggefloten bij zijn, wellicht niet gemeende, poging om de antitabaksreclamewet te herzien.Eyskens: Die wet is gestemd, men kan niet vragen aan het parlement om daar een paar maanden later al op terug te komen. Anderzijds wijs ik erop dat er bij de totstandkoming ervan grondige meningsverschillen heersten, en dat er wekenlang gediscussieerd is in de fracties. Een van de opwerpingen was dat, als men uitpakt met een absoluut verbod op tabaksreclame omdat tabak schadelijk is, datzelfde uiteraard ook geldt voor snelle auto's en alcohol. Maar je kan niet alles verbieden, zeker niet in een transparant Europa zonder grenzen, waarin allerlei moderne communicatiemiddelen zich bliksemsnel ontwikkelen. Ook vonden velen het onnodig om vooruit te lopen op een Europese wet die pas in 2006 van kracht wordt. Misschien was het beter geweest een forse taks te heffen op reclame voor schadelijke producten, en de opbrengsten daarvan aan te wenden in de welzijnssector. De tabaksindustrie wordt ook uit een andere hoek aangevallen. In Florida hebben een half miljoen mensen zich burgerlijke partij gesteld en eisen zevenduizend miljard frank schadevergoeding van vijf grote tabaksbedrijven.Eyskens: Die Amerikaanse processen mogen niet onderschat worden. Amerika is een maatschappij van advocatenkantoren, die zich in de wet vastbijten als een terriër in een been. De grote tabaksbedrijven zijn recent al met enorme schadeclaims geconfronteerd. Ik denk dat ze er op termijn goed aan doen om over te schakelen naar andere producten. Maar tabaksgebruik is een niet uit te roeien kwaal. Als het afneemt in de westerse wereld, neemt het toe in de derde wereld. Ikzelf ben vijf jaar geleden met het roken gestopt en probeer vrienden en familie dezelfde boodschap over te brengen. Ik zie al te veel rokende leeftijdsgenoten wegvallen ten gevolge van longkanker. In de internationale politiek heerst een controverse over de aanhouding in Londen van Augusto Pinochet.Eyskens: Juridisch is die aanhouding misschien betwistbaar, ik ken het dossier onvoldoende. Maar belangrijker is dat de hele internationale gemeenschap ziet dat wie misdaden tegen de mensheid begaat, vervolgd wordt, wat ook zijn status of leeftijd is. Alle leiders moeten dat goed beseffen. Wie mensen laat folteren of ombrengen, moet gestraft worden. Ik heb pas een ontmoeting gehad met Roberto Garreton, de Chileense VN-vertegenwoordiger die de genocide in Congo onderzoekt. Ook de verantwoordelijken van die moordpartijen moeten dringend internationaal vervolgd worden. Israël en de Palestijnen hebben in het Amerikaanse Wye Plantation een nieuwe overeenkomst getekend.Eyskens: Ik doe mijn hoed af voor president Clinton en zijn medewerkers die de partijen hebben gedwongen om een tussentijds akkoord te sluiten. Niet van harte misschien, maar het bestaat toch. De Amerikanen willen af van de tijdbom in het akkoord van Oslo, dat bepaalt dat na vijf jaar, op 4 mei 1999 om precies te zijn, Palestina als onafhankelijke staat moet ontstaan. Bedoeld was: in een klimaat van verzoening met Israël. Dat klimaat is er niet. Als Palestina over zeven maanden eenzijdig een eigen staat uitroept, gaan we naar een explosieve situatie. Met andermaal een breuk tussen de Arabische landen, die Palestina onmiddellijk gaan erkennen, en het Westen dat veel gereserveerder zal zijn. Netanyahu is nu zo ver gebracht dat hij de besluiten van Oslo zal uitvoeren. Clio, de godin van de geschiedenis, heeft niet voor niets een cynische grijns om de lippen: het is een van de ironieën van de geschiedenis, dat het vaak de meest radicalen zijn die worden gebruikt om grote concessies te doen. Kijk naar Gerry Adams in Noord-Ierland. Toen Netanyahu twee weken geleden, ongetwijfeld onder Amerikaanse druk, een echte havik als Ariel Sharon in zijn regering opnam, wist ik dat Israël toegevingen zou doen. Het zijn pas de diehards die bij hun achterban de compromissen kunnen doen aanvaarden. Een Sharon buiten de regering had dit akkoord gekelderd. In Frankrijk probeert de regering een antwoord te vinden op de roep om beter onderwijs, die opklonk in betogingen van scholieren en leerkrachten.Eyskens: Wat is beter onderwijs? In Europa bestaat een neiging, overgewaaid uit Angelsaksische landen, om de teaching society te vervangen door de learning society. Vaak is dat een drogreden om gemakkelijker onderwijs te bekomen. Dat is een dwaasheid die leidt tot intellectuele onderontwikkeling. In ons onderwijs, zeker op de universiteit, wordt inderdaad te veel ex-cathedra onderricht. Het verdient aanbeveling dat studenten meer eigen initiatief kunnen ontwikkelen, ingedeeld in kleinere werkgroepen, zoals gebeurt aan Amerikaanse universiteiten. Maar dat mag niet ten koste gaan van een degelijke theoretische achtergrond. We hebben het kwalijke experiment van het VSO gehad, laten we die fout niet meer maken. Op de duur krijg je studenten die aan het eind van hun studie hun eigen diploma niet begrijpen. West-Europa heeft zijn eigen onderwijscultuur, en moet opletten voor de negatieve kanten van het Amerikaanse model: goede privé-scholen tegen verloederde overheidsinstituten. Tony Blair, bijvoorbeeld, heeft in zijn kiescampagne van beter onderwijs een prioriteit gemaakt. En terecht. Onze hoge werkloosheid heeft meer te maken met een gebrek aan geschoolde en opgeleide mensen, dan met een gebrek aan investeringen. Dat brengt ons bij de economische toestand. De westerse beurzen herstellen zich van de klappen van begin oktober, maar dat herstel is broos.Eyskens: De politiek sluit de ogen voor de komende economische crisis, die nochtans overduidelijk zichtbaar is en steeds bedreigender wordt. Veertig procent van de landen hebben een negatieve economische groei. Ook in het Westen worden de vooruitzichten voor '99 almaar meer achteruit geschroefd. Amerika heeft opnieuw een kolossaal handelstekort, de dollar zakt, de beurzen wankelen. De grote bedrijven zijn allemaal bezig met hun winstperspectieven te halveren. Dat is onrustwekkend, zeker als de crisis zou uitmonden in een deflatie. De jongste dertig jaar stond alles in het teken van de inflatiebestrijding. De hele aanpak van de Europese Unie en de statuten van de nieuwe centrale bank zijn daar volledig op gericht. Maar het is best mogelijk dat we binnenkort de deflatie moeten bestrijden, en daarop zijn we niet voorbereid. In België zijn we, acht maanden voor de verkiezingen, bezig met touwtrekkerij en gehakketak rond allerlei pietluttigheden. Maar het essentiële zien we niet. Mijn vrees is dat we van de ene dag op de andere verplicht zullen zijn om maatregelen te nemen, en dat we zullen vervallen in de fouten uit de jaren dertig: een protectionistisch beleid en het afremmen van de handel. In vele milieus denkt men al aan het stremmen van het kapitaal. In de EU zitten de socialisten in dertien van de vijftien regeringen. Ze mogen ideologisch dan wel naar rechts zijn opgeschoven, economisch zijn ze nog altijd geneigd om de staat regulerend tussenbeide te laten komen. Dat werkt doorgaans contraproductief. Ik voorspel dat we in België na de verkiezingen zware begrotingsproblemen gaan krijgen. Sommigen dromen van grote institutionele hervormingen, maar het zal de economie zijn die het beleid zal bezighouden.MARK EYSKENSKoen Meulenaere