F austo Bertinotti had zich de moeite van een scheuring in zijn Hervormde Communisten-partij en van de val van de regering van Romano Prodi wel kunnen besparen. De orthodoxe communist mat zich wel de verdienste toe dat hij de weg naar het premierschap effende voor een (ex-)communist. Maar inzake de door hem ingeroepen "zwenking naar links" kwam hij bedrogen uit.
...

F austo Bertinotti had zich de moeite van een scheuring in zijn Hervormde Communisten-partij en van de val van de regering van Romano Prodi wel kunnen besparen. De orthodoxe communist mat zich wel de verdienste toe dat hij de weg naar het premierschap effende voor een (ex-)communist. Maar inzake de door hem ingeroepen "zwenking naar links" kwam hij bedrogen uit. Prodi had na dertig maanden met opgeheven hoofd zijn functie neergelegd. Na een aantal toegevingen aan de harde communisten presenteerde hij zijn begroting '99 als te nemen of te laten. En om zijn centrumlinkse Olijfboom niet naar rechts te laten afdraaien, weigerde hij de ruilstemmen van de centrumformatie UDR van voormalig staatshoofd Francesco Cossiga. Dus werd voor het eerst in de Italiaanse republikeinse geschiedenis een regering naar huis gestuurd door het parlement. De voorgaande premiers hadden immers zelf de deur achter zich dichtgetrokken. De oppositie eiste prompt vervroegde verkiezingen. Veeleer een mediatieke slogan dan een reële eis: zo zeker van een overwinning voelt ze zich niet. Prodi had alles bij elkaar goed werk geleverd en een alternatief programma heeft de Pool van de Vrijheid nog niet. Bovendien bekijkt zijn leider Silvio Berlusconi de opkomst van de conservatieve christen-democraat Cossiga met een kwaad oog. Gecoacht door voormalig Duits kanselier Helmut Kohl wil die beruchte onruststoker het Grote (DC-) Centrum (her-)oprichten. Zijn adepten zoekt hij vooral, en met succes, in Forza Italia om de partij van Berlusconi misschien zelfs over te nemen. HET PROGRAMMA VAN DE PAUSToonde de van inspiratie christen-democraat Prodi zich niet bereid tot stemmengesjacher met de orthodoxe DC'er Cossiga, de leider van de grootste Olijfboomfractie Massimo D'Alema van de Linkse Democraten (DS, voormalige PDS en voordien Communistische Partij) zag daar minder graten in. Om de rest van de vijfjarige legislatuur rond te maken deed de nieuwe formateur en premier in spe zelfs een stap in de richting van het Vaticaan. Dat had via zijn krant Osservatore Romano uitgehaald tegen de benoeming van D'Alema. Tijdens zijn bezoek, in vol formatieberaad, bij de Italiaanse president Oscar Luigi Scalfaro had paus Joannes Paulus II bovendien een stuk regeringsprogramma gedicteerd. Vandaar dat er van een progressief toontje inzake ethische problemen, samenlevingsvormen of schoolbeleid in de regeringsverklaring niets terug te vinden valt. In recordtijd zette D'Alema zijn regering op poten: geen Olijfboomcreatie, maar een coalitie zoals in de Eerste Republiek. De hernieuwde particratie vereiste dan ook een verhoogd aantal ministers (25) en staatssecretarissen (56). De sleutelministers blijven aan. Op Financiën waakt Carlo Azeglio Ciampi over de eurowissel en over de begroting, die ongewijzigd wordt overgenomen van Prodi. De DS'er Vincenzo Visco moet op Belastingen de beloofde teruggave van de eurobelasting regelen. Andere bevestigingen zijn onder meer Lamberto Dini op Buitenlandse Zaken, de Groene Edo Ronchi op Leefmilieu en de DS'er Luigi Berlinguer op Onderwijs (verrassend, want iedereen verwachtte zich aan de ex-Poolpartner Rocco Buttiglione, rechterhand van de paus). Van de zes vrouwelijke excellenties springt de eerste dame op Binnenlandse Zaken in het oog, de volksdemocrate Rosa Russo-Jervolino. Toch wekt een aantal benoemingen argwaan. Als voormalig PDS-partijverantwoordelijke voor arbeidsvraagstukken en vorig jaar herkozen als burgemeester van Napels, neemt stakhanovist Antonio Bassolino nu ook Tewerkstelling en de Zuid-Italiaanse kwestie ( "Mezzogiorno") voor zijn rekening. Het trauma van zijn mislukte Tweekamercommissie brachtD'Alema ertoe voor de Hervorming van de Staatsinstellingen een ministerie tecreëren, geleid door Giuliano Amato, socialistisch premier tijdens het eerste Tangentopoli-jaar en voorstander van een presidentieel staatsbestuur. De hete aardappel Justitie, waarover de regeringsverklaring in het vage blijft, keert een halve eeuw na Palmiro Togliatti terug naar een communist. Sommigen vrezen, anderen hopen dat Oliviero Diliberto de legendarische PCI-partijleider zal volgen inzake amnestie: toen voor de fascisten, nu voor Tangentopoli-misdrijven. Centrumrechts beloofde tijdens het Kamerdebat een onverbiddellijke oppositie. Afgelopen zaterdag herhaalde ze dat tijdens een massameeting in hartje Rome, oorspronkelijk bedoeld om tewerkstelling te eisen. Centrumlinks is echter meer beducht voor de grillen van Cossiga. Beide groepen wachten op een electorale reactie bij de gedeeltelijke lokale verkiezingen van eind november.MARCEL MEEUS