Mijnheer Eyskens, bij het ter perse gaan van dit gesprek is de knoop Brussel-Halle-Vilvoorde nog steeds niet ontward. Valt de regering?

MARK EYSKENS: Wat de regering bijeenhoudt, is de praktische overweging dat verkiezingen vóór de grote vakantie niet meer mogelijk zijn. Bovendien is bij een val van de regering het probleem niet opgelost, en dat moest van het Arbitragehof gebeuren vóór de eerstvolgende federale verkiezingen. Negeert men dat, dan worden de uitslagen in Vlaams-Brabant vernietigd. Men is verplicht een compromis te vinden. Komt dat er niet, dan komt er wellicht een crisette, waarbij premier Guy Verhofstadt (VLD) zijn ontslag aanbiedt aan de koning, nadien opnieuw als premier bevestigd wordt, en dan Brussel-Halle-Vilvoorde doorschuift naar het Forum, waar het in een ruimer communautair akkoord wordt opgenomen. De splitsing zal dan worden afgekocht.
...

MARK EYSKENS: Wat de regering bijeenhoudt, is de praktische overweging dat verkiezingen vóór de grote vakantie niet meer mogelijk zijn. Bovendien is bij een val van de regering het probleem niet opgelost, en dat moest van het Arbitragehof gebeuren vóór de eerstvolgende federale verkiezingen. Negeert men dat, dan worden de uitslagen in Vlaams-Brabant vernietigd. Men is verplicht een compromis te vinden. Komt dat er niet, dan komt er wellicht een crisette, waarbij premier Guy Verhofstadt (VLD) zijn ontslag aanbiedt aan de koning, nadien opnieuw als premier bevestigd wordt, en dan Brussel-Halle-Vilvoorde doorschuift naar het Forum, waar het in een ruimer communautair akkoord wordt opgenomen. De splitsing zal dan worden afgekocht. Brussel-Halle-Vilvoorde is een typisch Belgisch dossier waarbij men gelijk moet proberen te geven aan twee gemeenschappen die haaks op elkaar staande standpunten verdedigen. De Franstaligen willen niet weten van de door de Vlamingen gevraagde splitsing, de Vlamingen willen niet weten van de door Franstaligen gevraagde uitbreiding van Brussel. Maar als in minstens drie van de zes faciliteitengemeenten de meerderheid Franstalig is, rijst toch de vraag in hoeverre dat nog Vlaamse gemeenten zijn. Het is de discussie tussen het territorialiteitsbeginsel en het personaliteitsbeginsel. Behoren de men-sen tot de grond, of behoort de grond tot de mensen? Beide stellingen zijn verdedigbaar. Wil men die discussie vermijden, dan moet men de verfransing tijdig stoppen. Ik herhaal de suggestie die ik hier eerder heb gedaan. Ik kan leven met een uitdovend inschrijvingsrecht, beperkt tot de Brusselse faciliteitengemeenten, als dat gecombineerd wordt met een hervorming van de Senaat. Maak van de Senaat een echte Bundesrat, waarin naast de gemeenschappen en de gewesten ook de federatie vertegenwoordigd is. Dat zou kunnen via een contingent van een vijfentwintigtal nationaal verkozen senatoren. Zo kan iedereen die in Vlaanderen woont ook voor Franstalige politici stemmen, en iedereen die in Wallonië woont voor Nederlandstalige. Dat wordt dan meteen een nationale populariteits-test voor de politieke tenoren. EYSKENS: Ach, een regering kijkt altijd de kat wat uit de boom. De nulgroei was mee te wijten aan de hoge olieprijs, die volgens experts snel weer zal dalen, waarna de groei herneemt. Er zullen in de loop van 2005 nog wel problemen opduiken, vooral door de oplopende kosten in de ziekteverzekering, maar een begroting moet nu eenmaal onderweg worden bijgestuurd. Ik vind het begrotingsbeleid van de regering-Verhofstadt, net als dat van de regering-Dehae-ne, erg goed. De openbare schuld moet verder omlaag, maar in vergelijking met andere Europese landen doen wij het uitstekend. Alleen neemt de regering te weinig structurele maatregelen tegen de problemen die zich in de toekomst zullen voordoen. Iedereen weet dat in de sociale zekerheid de uitgaven onvoldoende gecontroleerd worden. Er zijn de kosten van de vergrijzing. De activiteitsgraad is te laag. Er is een gebrek aan innovatie en creativiteit. En men onderschat de gevaren van de delokalisaties. Wie spreekt met mensen van de textiel, de automobielnijverheid of de petrochemie, hoort hoe kwetsbaar we zijn geworden. Dat verbetert niet door in het sociaal akkoord een loonstijging van 4,5 procent af te spreken, wat door de vakbonden in veel sectoren dan ook nog te weinig wordt gevonden. EYSKENS: Allochtonen worden gediscrimineerd, dat valt niet te ontkennen. Dat die bedrijfsvoerder uit Londerzeel geen allochtonen in dienst neemt omdat zijn klanten hen niet in hun huis willen, is een schande. Met die mentaliteit dwing je de allochtonen in een dramatische vicieuze cirkel, die bovendien bij de autochtonen het racisme aanwakkert. Want omdat ze geen werk krijgen, hebben ze ook geen zin om zich te scholen, vallen ze zeker uit de boot, en belanden ze in een uitzichtloze werkloosheid of in een circuit dat het daglicht schuwt. Ik vind dat politieke, maar ook syndicale, journalistieke en zelfs kerkelijke verantwoordelijken hun stem wel eens wat luider mogen laten horen tegen deze discriminatie. EYSKENS: Toen ik zelf minister was, werd de ASB in de regering verdedigd door socialistische ministers, en door Philippe Maystadt, een christen-democraat van syndicale strekking. Volgens ACV-voorzitter Luc Cortebeeck is de ASB netto geen nieuwe belasting, omdat men de werknemersbijdrage kan verlagen. Dat klopt, maar voor andere categorieën burgers is ze dat wel. Mijn voorkeur gaat naar een verhoging van indirecte belastingen. Wat meer btw, wat meer accijnzen, of een ecotaks. Maar dat plaatst de vakbonden voor hun verantwoordelijkheid. Want die verhoogde indirecte belastingen moeten dan wel uit de index worden gelicht, of ze hebben geen effect. En de lonen mogen niet stijgen. Het belangrijkste blijft om te snijden in de uitgaven. Zo moet het aantal langdurig werklozen omlaag. In Duitsland heeft kanselier Gerhard Schröder daar wat tegen ondernomen, in België doet men weinig. Frank Vandenbroucke (SP.A) heeft het geprobeerd, maar is als een belhamel uit de klas gestuurd. Wij zijn het enige land waar je je hele leven werkloos kunt blijven. Men moet die mensen overplaatsen naar de 'leefloners'. Dan wordt er tenminste ook een onderzoek gedaan naar hun bestaansmiddelen. Want vele langdurig werklozen hebben bestaansmiddelen genoeg, of werken in het zwart. Ook de uitgaven van de ziekteverzekering moeten omlaag. Ik ben voor een franchise die afhangt van het inkomen. Waarom moet iemand die 100.000 euro per jaar verdient, evenveel terugbetaald krijgen als iemand die maar 15.000 euro verdient? Maar ook aan dat dossier durft niemand raken. Vandenbroucke heeft een poging gedaan, maar hij is weggewerkt, ik kan niet eens zeggen 'weggepromoveerd'. EYSKENS: Het behoudt een ruime absolute meerderheid. Een beetje paradoxaal met 36 procent van de stemmen, maar dat is nu eenmaal eigen aan het Britse systeem. Het biedt de kans een stabiele politiek te voeren. Ik heb grote bewondering voor Tony Blair. Hij is op dit moment de briljantste politieke leider in het Westen. Zeer verstandig, een begenadigd spreker, en iemand met veel moed. Hij is in zijn partij aan het bewind gekomen na achttien jaar oppositie. Zijn voorganger Harold Wilson was ook een briljante geest, maar was bijna een neomarxist. Blair heeft Labour 'gedescleroseerd', en 'gedesocialiseerd'. Hij heeft gezien hoe Margaret Thatcher, voor wie hij veel sympathie had, de syndicale macht heeft gebroken door negen maanden lang strijd te voeren tegen de mijnwerkersbond van Arthur Scargill. Blair heeft diezelfde strijd voortgezet in de socialistische partij, waarin de vakbonden altijd zeer machtig zijn geweest. Om dat te doen, heb je moed nodig. Blair heeft de inschrijvingsgelden aan de universiteiten drastisch verhoogd, probeer dat maar eens in België. En wat de oorlog in Irak betreft, heeft hij, tegen alles en iedereen in, de lijn gevolgd die volgens hem in een ruimere politieke context de juiste was. Dat zijn zeldzame kwaliteiten van leiderschap. Wat hij economisch heeft gerealiseerd, is voor de toekomst van Groot-Brittannië van grote waarde: een Amerikaanse economische groei, een inflatie van 1 procent, het grootste aantal buitenlandse investeringen buiten de VS... dat is een mooi rapport. EYSKENS: De peilingen in Frankrijk slingeren van 'ja' naar 'nee', maar ook in Nederland en Tsjechië, en zeker volgend jaar in het Verenigd Koninkrijk, loopt de grondwet gevaar. Zelfs als 'ja' het zou halen, is in Frankrijk het vuur uit de Europese overtuiging verdwenen. President Jacques Chirac noemt zichzelf de vader van de grondwet, maar het is door zijn uitspraken dat men het lidmaatschap van Turkije en de Bolkesteinrichtlijn in het debat is gaan mengen. Frankrijk is, meer dan Duitsland, dé stuwende kracht achter de Europese Unie geweest. Maar het is nu maar één van de 25 meer, en de Franse taal boet aan belang in. Dat doet het enthousiasme sterk teruglopen. De perikelen rond de begroting zijn symptomatisch voor de malaise van de Europese gedachte. Er wordt geruzied over een begroting van 1 procent of 1,26 procent van het Europese bbp. In de Verenigde Staten betaalt men voor de federale uitgaven 27 procent. Europa is echt niet duur, ook de administratie niet met haar 17.000 ambtenaren voor 500 miljoen inwoners. Het probleem is dat de Europese begroting nationaal gefinancierd wordt, en dat grote landen als Duitsland en Frankrijk, die hun eigen begroting niet rond krijgen, geen zin hebben om meer te betalen voor Europa. Een van de grote lacunes van de nieuwe grondwet is dat de mogelijkheid tot het heffen van een Europese belasting er niet in voorzien is. Een paar eurocent Europese accijnzen op de benzine aan de pomp, en de kosten van de hele EU zijn betaald. Maar men heeft het niet aangedurfd. Koen MeulenaereMark Eyskens 'Behoren de mensen tot de grond, of behoort de grond tot de mensen?'