Het gebeurt niet elke dag dat een regeringsleider in het parlement alles in het werk stelt om het vertrouwen te verliezen. Dat bizarre scenario speelde zich vorige week in Berlijn af, waar bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) kreeg wat hij wou. Op zijn verzoek stemden ook een groot aantal leden van zijn eigen fractie in de Bundestag tégen de regering. Maar lang niet iedereen: Schröder is nu niet alleen de kanselier van een verdeeld land en een verdeelde regering, maar ook van een verdeelde partij.
...

Het gebeurt niet elke dag dat een regeringsleider in het parlement alles in het werk stelt om het vertrouwen te verliezen. Dat bizarre scenario speelde zich vorige week in Berlijn af, waar bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) kreeg wat hij wou. Op zijn verzoek stemden ook een groot aantal leden van zijn eigen fractie in de Bundestag tégen de regering. Maar lang niet iedereen: Schröder is nu niet alleen de kanselier van een verdeeld land en een verdeelde regering, maar ook van een verdeelde partij. Sinds de historische nederlaag van de SPD bij de verkiezingen in de deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen in mei is Schröder ervan overtuigd dat hij alleen verder kan besturen met een nieuw mandaat van de kiezer. Hij speelt daarmee hoog spel. Want of hij dat mandaat krijgt, is hoogst onzeker. Zijn partij is in de peilingen zo ongeveer gehalveerd. Zeker zijn eigen achterban pikt de hervormingen van de arbeidsmarkt niet. Alles wijst erop dat CDU-voorzitter Angela Merkel (zie ook portret op pag. 90) straks de eerste vrouwelijke kanselier van de Bondsrepubliek wordt - die bovendien afkomstig is uit het voormalige Oost-Duitsland. Schröder verloor de stemming in het parlement, maar of er ook verkiezingen komen is daarom niet zeker. Daarover beslist bondspresident Horst Köhler, een christen-democraat. Het Duitse parlement kan namelijk niet zomaar ontbonden worden als een partij dat wil. De president moet uitmaken of de regering inderdaad niet meer over een werkbare meerderheid beschikt. Het is niet uitgesloten dat daarna ook het Constitutioneel Hof in Karlsruhe zijn zeg moet doen. Het manoeuvre van Schröder is in zijn partij ook omstreden omdat het duizenden banen op de tocht zet van mensen die voor de regering of voor het parlement werken. Toch heeft de SPD geen andere keuze dan haar kanselier te volgen. Bij de oppositie is het onderlinge gekibbel in het vooruitzicht van de machtsovername alvast stopgezet: Merkel beloofde de Beier Edmund Stoiber, die de vorige verkiezingen nipt van Schröder verloor, de prestigieuze portefeuille van Buitenlandse Zaken in haar regering. Het belang van die Berlijnse operette overstijgt de Duitse grenzen. EU-voorzitter Tony Blair kondigde voor dit najaar een bijkomende, informele top aan over de toekomst van de Europese Unie. Hij zal die niet samenroepen voor eind september duidelijk is wie het in Duitsland voor het zeggen heeft. De sociaal-democraat Blair zal wachten op de christen-democrate Merkel, van wie hij steun verwacht voor zijn poging om de Unie in een meer marktgerichte zin te hervormen. Voor zover de Duitsers in de herfst echt gaan stemmen - en Gerhard Schröder niet toch nog een kunstje uit zijn hoed tovert. Hubert van HumbeeckDe SPD moet haar kanselier volgen in wat een vernederende nederlaag wordt.