Staatssecretaris Reginald Moreels worstelt met ?de ergste noodsituatie sinds de Tweede Wereldoorlog?.
...

Staatssecretaris Reginald Moreels worstelt met ?de ergste noodsituatie sinds de Tweede Wereldoorlog?.Minister Erik Derycke (SP) van Buitenlandse Zaken heeft zijn speciale gezant als ?facilitateur? naar de Grote Meren gestuurd waar hij hopelijk niet zal struikelen over de voeten van nog een dozijn andere gezanten. In intussen heeft staatssecretaris Reginald Moreels (CVP) van Ontwikkelingssamenwerking voor donderdag een Europese ministerraad samengeroepen. Op het eerste gezicht rijkelijk laat, maar volgens Moreels een ?absoluut unicum? dat het zo snel kon. Iedereen praat nu over ?humanitaire corridors?, maar volgens u moeten die dienen om hulp aan te voeren, volgens Derycke en het UNHCR om de Rwandese vluchtelingen te doen terugkeren. Terug naar een land dat hen zonet nog met zware wapens beschoten heeft ? REGINALD MOREELS : Dat komt inderdaad wat cynisch over. Dat een beperkt deel de voorbije dagen is teruggegaan, is een pure overlevingsreflex. De mensen weten niet meer aan welke kant van de grens ze nu gaan sterven. Ik denk dat humanitaire corridors in beide richtingen moeten werken. Maar dat moet volgens mij gebeuren met militaire bescherming, en ten tweede, met veiligheidszones in Kivu zelf. Waarom kan je het kamp van Mugunga niet beschermen, strijdende partijen uit elkaar halen, en eindelijk het kaf van het koren scheiden ? Dat is nooit eerder gedaan. Men heeft altijd alleen hulpverleners beschermd, maar niet de mensen zelf. Eventuele vredestroepen moet nu een ruimer ontradend mandaat krijgen. Door het ontoereikende mandaat uit het verleden zijn tien para's in Rwanda doodgeschoten. Al die dure woorden van de laatste jaren terreindiplomatie, conflictpreventie, early warning system hebben niet veel opgebracht ? MOREELS : Ik geef toe dat we gefaald hebben. Ik ben een van de weinigen die er tenminste aan gewerkt heeft, omdat ik vind dat wij een interventieplicht hebben ten aanzien van de Grote Meren, maar de internationale gemeenschap ligt er niet van wakker. Tenzij de CNN de volgende week weer met hakmessen toegetakelde en stervende slachtoffers op ons scherm gooit. Preventieve diplomatie was mijn dada, en ik heb dat dit jaar op twee niveaus proberen te doen : op officieel niveau en op het niveau van de société civile. De Europese Unie heeft op mijn vraag wel een speciale gezant aangesteld, maar mijn verzoek om de catastrofale wapentrafiek in de Kivu effectief te controleren, is nooit echt opgevolgd. Leo Tindemans noemt het ?politiek dom? om weer vanaf de eerste dag te roepen dat België zeker niet aan een vredesmacht meedoet, nog voor er enig plan op tafel ligt ? In 1994 was België ook de eerste om de terugtrekking van alle troepen uit Rwanda te eisen, met alle gevolgen vandien. MOREELS : Ik laat die verklaringen voor zijn verantwoordelijkheid. Ik blijf ervan overtuigd dat het zenden van Belgische en Franse contingenten niet de beste oplossing is. Misschien kan de Amerikaanse president Bill Clinton na de euforie van zijn overwinning zijn GI's sturen maar dat is ook niet altijd een duurzame oplossing gebleken. Nee, wij denken vooral aan de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid (OAE), en wij willen daarbij financiële en logistieke hulp bieden. Het was al jaren duidelijk dat, bij een conflict in de Kivu, de aanvoerlijnen zouden afgesneden worden en dat men dus beschermende troepen zou nodig hebben. Waarom moeten die nu in allerijl bijeen worden gezocht ? Had men daar niet bij voorbaat afspraken over kunnen maken ? MOREELS : Dat is een zeer pertinente constatatie, die mij ook met kwaadheid en frustratie vervult. Ik zeg al lang dat men ook, tussen de crises in, een soort contingent moet klaarmaken, dat getraind is in die speciale missies. Ik heb dat nog in Addis Abeba voorgesteld, maar de OAE was er nog niet rijp voor. Waarom zijn die kampen in Kivu nooit van de grens weggehaald ? Tindemans zegt dat de plannen daarvoor niet uitgevoerd werden omdat België het vertikte met Mobutu te praten. MOREELS : Dat was zeker niet de reden. Zaïre wou niet zomaar één miljoen mensen opnemen en nationaliseren. Maar het is inderdaad tegen alle regels om een kamp op de grens te laten, en paradoxaal genoeg heeft de humanitaire hulp ertoe bijgedragen om die nederzettingen daar te settelen. Belangrijker is dat in die kampen de militairen niet van de burgers gescheiden zijn, en dat in Rwanda niet genoeg vertrouwenwekkende maatregelen voor een terugkeer genomen zijn. Hoe diep de wonden ook liggen, Rwanda moet toch tot een dialoog komen met die vluchtelingen die geen bloed aan de handen hebben. Zeggen dat het allemaal génocidairen zijn, gaat niet op. En tenslotte : de neocorticale activiteit van mensen, die elkaar naar het leven willen staan, zal je toch nooit helemaal kunnen uitschakelen. België heeft veel voor deze problematiek gedaan, maar België alleen kan niet alles. Is dat niet een beetje een Pontius-Pilatushouding. MOREELS : Wij weren ons nu als duivels in een wijwatervat, om het ook eens bijbels te zeggen. Maar deze situatie is en ik weeg mijn woorden de meest complexe en ergste humanitaire catastrofe, erger dan Biafra of Bangladesh, sinds de Tweede Wereldoorlog.