HOE ONTSTOND HET PROBLEEM?

De kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde is al een heikel punt sinds de indeling van België in taalgebieden en het ontstaan van de gewesten en gemeenschappen. Het is de enige kieskring die en het enige gerechtelijke arrondissement dat zowel op het grondgebied van de Nederlandstalige provincie Vlaams-Brabant als van het tweetalige Brussels Hoofdstedelijk Gewest ligt.
...

De kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde is al een heikel punt sinds de indeling van België in taalgebieden en het ontstaan van de gewesten en gemeenschappen. Het is de enige kieskring die en het enige gerechtelijke arrondissement dat zowel op het grondgebied van de Nederlandstalige provincie Vlaams-Brabant als van het tweetalige Brussels Hoofdstedelijk Gewest ligt. De situatie werd acuut in december 2002. Toen liet de paars-groene coalitie de kiesdrempel van 5 procent en de invoering van provinciale kieskringen goedkeuren in het federale parlement. Dat gebeurde op uitdrukkelijk verzoek van de Vlaamse socialisten en liberalen. In ruil daarvoor had toenmalig premier Guy Verhofstadt (Open VLD) een paar cadeaus voor de Franstalige meerderheidspartijen veil. Een paritaire Senaat, bijvoorbeeld, en een fikse som uit de federale kas voor het noodlijdende Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Bovendien behieldde paars-groene regering de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde. Dat behoud van B-H-V laat de zowat 80.000 Franstalige inwoners uit Halle-Vilvoorde toe om hun stem uit te brengen op (Franstalige) kandidaten die in Brussel wonen. Die bemiddelde Franstalige inwoners uit de Vlaamse Rand stemmen vrij getrouw op het liberale kartel MR-FDF. De Franstalige stemmen uit de Rand zijn voor dat kartel een troef in hun bijtende concurrentie met de PS in het Brussel van de negentien gemeenten. Daarnaast kunnen ook de honderdduizenden Franstalige Brusselaars voor Franstalige kandidaten uit Halle-Vilvoorde kiezen. Daardoor dreigt Vlaams-Brabant verfranst te worden. Hoe beter de Franstalige partijen daarin slagen, hoe groter de kans dat Vlaams-Brabant, of op z'n minst de helft daarvan, van eentalig Nederlands naar tweetalig evolueert. Op dat moment zou er een immens tweetalig gebied ontstaan, van Brussel tot Leuven, dat bovendien tegen de taalgrens en de provincie Waals-Brabant aanschurkt. Die lebensraum is, zonder twijfel, de geopolitieke droom van de Franstalige partijen. In februari en mei 2003 stelde het Arbitragehof, vandaag omgevormd tot Grondwettelijk Hof, dat het behoud van de kieskring B-H-V niet strookt met de organisatie van provinciale kieskringen. Het Hof somde verscheidene bezwaren op en raadde de regering middels arresten aan om nog voor de federale verkiezing van juni 2007 een oplossing voor dat probleem te vinden. De Vlaamse partijen zagen daarin een opstap naar de splitsing van de kieskring B-H-V in een arrondissement Brussel en een arrondissement Halle-Vilvoorde-Leuven. Dat laatste komt neer op een kiesomschrijving Vlaams-Brabant. De splitsing van B-H-V is geen wettelijke vereiste. De Franstalige partijen hebben strikt juridisch een punt wanneer ze de redenering van de Vlamingen omkeren. 'Wij hebben die provinciale kieskringen niet gevraagd,' zo luidt ze, 'en bovendien geeft het Grondwettelijk Hof nergens aan welke richting de regering precies uit moet.' Ook Franstalige volksvertegenwoordigers zochten daarom via wetsvoorstellen een uitweg. De eenvoudigste was die van Joëlle Milquet (CDH) en Thierry Giet (PS) in oktober 2004. Zij stelden voor terug te keren naar de kiesarrondissementen van destijds. Daardoor zou de anomalie tussen de provinciale kieskringen en de kieskring B-H-V verdwijnen. Het meest ambitieuze, opzienbarende en tegelijk verhelderende wetsvoorstel kwam een dag eerder van het duo Olivier Maingain (FDF) en Daniel Bacquelaine (MR). Zij lieten de kiesarrondissementen Leuven, B-H-V en Nijvel tot één grote kieskring versmelten. De inwoners daarvan moesten zowel op kandidaten op Nederlandstalige als op Franstalige lijsten kunnen stemmen, en dat voor zowel de verkiezing van de Kamer, de Senaat en het Europees Parlement. Eric Van De Casteele