Sinds het directeurschap van Jean Leering (1964-1973) was de koers van het Van Abbemuseum in Eindhoven nooit zo maatschappelijk betrokken als onder Charles Esche (2004-vandaag). Dat blijkt uit het aankoopbeleid, de tentoonstellingen en de relatie met het publiek. Voor de nieuwe collectiepresentatie liet zijn team zich adviseren over fysieke toegankelijkheid en inviteerde het twee belangengroepen, die een 'grotere diversiteit aan perspectieven' toevoegen: The Office of Queer Affairs en Wie Zijn Wij. Van Abbe was van bij het begin in 1936 toonaangevend qua moderne en hedendaagse kunst, nu is het ook op-en-top woke.
...

Sinds het directeurschap van Jean Leering (1964-1973) was de koers van het Van Abbemuseum in Eindhoven nooit zo maatschappelijk betrokken als onder Charles Esche (2004-vandaag). Dat blijkt uit het aankoopbeleid, de tentoonstellingen en de relatie met het publiek. Voor de nieuwe collectiepresentatie liet zijn team zich adviseren over fysieke toegankelijkheid en inviteerde het twee belangengroepen, die een 'grotere diversiteit aan perspectieven' toevoegen: The Office of Queer Affairs en Wie Zijn Wij. Van Abbe was van bij het begin in 1936 toonaangevend qua moderne en hedendaagse kunst, nu is het ook op-en-top woke. Voor directeur Rudi Fuchs (1975-1987) was kijken het allerbelangrijkste. Logisch. Zijn collectiepresentatie en publicatie naar aanleiding van het vijftigjarige jubileum van het museum heette niet toevallig Ooghoogte (1986). Maar niemand die er toen bij stilstond hoe bijvoorbeeld rolstoelgebruikers die term moesten begrijpen. De expo Dwarsverbindingen houdt daar nu rekening mee, met zelfs voor mensen van een 'gemiddelde lengte' soms verrassende gevolgen. Zo laag bij de grond en van zo dichtbij heeft een bekend oud schilderij als Volkslogement van Charley Toorop (1928) het effect van een uppercut. Haar gestileerde en harde blik op de sociale werkelijkheid, in de lijn van de nieuwe zakelijkheid, heeft niets aan actualiteit ingeboet. Ook haar indringende Zelfportret met wintertakken en het felle portret van actrice Tilla Durieux (een strijdbare feministe, net als zij) zijn te zien. Het maakt van Toorop de ster van een show die, desnoods met terugwerkende kracht, vrouwelijke kunstenaars hun rechtmatige plaats toekent. Zo wordt voor het eerst sinds de aankoop in 1969 het intiem oplichtende neonwerk Analysis of the Letter Y van de Grieks-Amerikaanse Chryssa van onder het stof gehaald. Vandaag een nobele onbekende, ooit goed voor een indrukwekkende lichtinstallatie op Times Square in New York, zegt curator Diana Franssen. Uit het duister treedt ook de Argentijnse Alicia Penalba (1913-1982) met haar bronzen sculptuur van een Bewoonde schaduw, raadselachtiger maar even geladen als de Sint-Sebastiaan van haar beroemde leermeester Ossip Zadkine. Het museum doet in zijn inclusiebeleid echt inspanningen. De in grauwe oorlogstinten geschilderde Buste de femme (1943) van Pablo Picasso kreeg een 'gevoelsreplica' in reliëf, die blinden in staat stelt om het fundamenteel sculpturale aspect van dit kubistische schilderij te ervaren. Dwarsverbindingen levert bij sommige werken zelfs geurende kaartjes - al konden wij het specifieke aroma bij een meesterwerk als Marc Chagalls Hommage à Apollinaire niet meteen thuisbrengen. De nieuwe presentatie van zo'n 120 werken uit een collectie van 3000 stuks is het sterkst waar de verbindingen dwars door de geschiedenis boren. Sprekend is de hedendaagse versie van Vladimir Tatlins alleen als ontwerp uitgevoerde Monument voor de Derde Internationale (1919). Het torenhoge bouwwerk in de vorm van een dubbele helix kwam nooit van de grond. Samen met de lokale bevolking van Redfern, een zwarte wijk van Sydney, maakte Michael Rakowitz er in 2008 een variant van, White Man Got No Dreaming. Ze recupereerden materialen uit de sloop van hun eigenhandig gebouwde, eenvoudige huizen. Die moesten wijken voor moderne wooneenheden die ze niet konden betalen. In de toren installeerden ze ook hun eigen Koori-radiostation om de stem van de Aboriginals te laten horen. Zo hernamen ze de communistische droom van Tatlin, maar zonder de illusie de wereld te hervormen.