De boodschap omtrent het onvermijdelijke einde van elke dag had in lichtende neonletters op het front van het museumgebouw uitgedragen kunnen worden, maar dat bleek niet het geval. De expo Today Will End is de enige niet die, gemaakt onder beperkende coronaomstandigheden, wat scherpte mist. Shilpa Gupta (°1976) wilde haar retrospectieve in Antwerpen bekronen met nieuw werk, slaagde niet in haar opzet en moest ook de opbouw van de tentoonstelling volgen vanuit Mumbai.
...

De boodschap omtrent het onvermijdelijke einde van elke dag had in lichtende neonletters op het front van het museumgebouw uitgedragen kunnen worden, maar dat bleek niet het geval. De expo Today Will End is de enige niet die, gemaakt onder beperkende coronaomstandigheden, wat scherpte mist. Shilpa Gupta (°1976) wilde haar retrospectieve in Antwerpen bekronen met nieuw werk, slaagde niet in haar opzet en moest ook de opbouw van de tentoonstelling volgen vanuit Mumbai. Curator Nav Haq zag erop toe dat het gevoel van urgentie - besloten in het besef van de eindigheid van de dag - tenminste naar voren komt uit de bijeengebrachte werken zelf, gemaakt tussen 1991 en 2018. Een uitzinnig verlangen hoog in de lucht te ontsnappen aan het allesoverheersende grensgevoel op aarde; een acute behoefte om de herinnering op te roepen aan alle dichters, levende en dode, van wie de stemmen werden gesmoord door despoten van diverse gezindheden; een vurige wens om een rechtstreekse band te smeden met de kijker: het zijn evenveel uitingen van een geloof -- tegen beter weten in? -- dat de middelen van de kunst toereikend zijn om grenzen te slopen en het rijk der vrijheid te veroveren. Singing Cloud (2008) is een reusachtige klonter van vierduizend microfoons. Opgehangen aan het plafond als een parodie op een natuurlijke wolk, stoot hij klaaglijke verzuchtingen uit. Ze lijken onttrokken aan de mond van een minnaar in zijn droom om hoog te vliegen, de geliefde mee te nemen en, als het moet, daarvoor een beetje te sterven. Het kan tot de kijker doordringen dat hij het zelf is die de uitnodiging ontvangt, verstuurd vanuit de 'zingende wolk': I want to fly high in your sky, wel op voorwaarde dat hij blijk geeft van kracht, niet van hebzucht. Een eerdere poging om de hemel in bezit te nemen ( Untitled - There Is No Border Here, 2005) was nog stukgelopen op ijdele hebzucht, getuige het verhaal dat zich in zelfklevende letters als een banier op de muur ontvouwt. 'Ik' -- wie dat ook moge zijn -- probeerde zowaar de hemel in twee stukken te snijden, 'one for my lover and one for me', bouwde daartoe zelfs een muur en delfde een gracht in het midden, en werd weggeblazen en -geveegd door de wolken en de regen. Om dan doodleuk te herbeginnen. Valt er niet te tornen aan de absolute vrijheid van de natuurfenomenen aan de hemel, in het ondermaanse gaat het er anders aan toe. Een monumentale geluidsinstallatie met honderd luidsprekers die op fluistertoon citeren uit het werk van opgesloten dichters, komt over als een gedenkteken van het vrije woord ( For, In Your Tongue, I Cannot Fit, 2017), terwijl een tiental becommentarieerde tekeningen, gevat in houten lijstjes als achter tralies, dezelfde boodschap overbrengt in een intieme vorm die een mens persoonlijk raakt ( Untitled, 2018). Irina Ratushinskaya bijvoorbeeld, kraste in een Sovjetcel haar gedichten in een stukje zeep, leerde ze uit het hoofd, waste ze weg en schreef ze ten slotte op sigarettenblaadjes die ze uit de gevangenis wist te smokkelen. De vorm van de persoonlijke aanspreking ligt Shilpa Gupta na aan het hart. Middels een interactieve videoprojectie ziet de bezoeker zijn eigen schaduw wandelen op het water, ramen openen, omringd worden door zwermen vogels en vallende huisjes ontwijken ( Shadow, 2006 ). Hier wekt de kunstenaar een gevoel van euforie op, dat ons ontzegd blijft wanneer ze ons confronteert met een onzichtbare muur en een almaar verschuivende grens ( Speaking Wall, 2009 ), of ons met enkele realistische beelden wijsmaakt dat een houding van 'horen, zien en zwijgen' ( Don't See... Camouflage, 2006) de zaak van de vrijheid niet bepaald vooruithelpt.