Bij het ontluiken van de renaissance, in het begin van de vijftiende eeuw, beschilderden de dominicanermonnik Fra Angelico en zijn confraters de muren van tientallen cellen in het San Marcoklooster in Firenze met taferelen uit het leven van Christus. Innig en klaar verschijnt de wereld onder hun penselen als op de eerste dag. Geschilderd in een palet van delicate, getemperde kleuren, durven de vrome figuren, vol van gratie, haast niet te bewegen in hun stille ruimten.
...

Bij het ontluiken van de renaissance, in het begin van de vijftiende eeuw, beschilderden de dominicanermonnik Fra Angelico en zijn confraters de muren van tientallen cellen in het San Marcoklooster in Firenze met taferelen uit het leven van Christus. Innig en klaar verschijnt de wereld onder hun penselen als op de eerste dag. Geschilderd in een palet van delicate, getemperde kleuren, durven de vrome figuren, vol van gratie, haast niet te bewegen in hun stille ruimten. In de ban van dat wonder ondernam Johan De Wilde (°1964) driemaal in zijn leven de tocht naar San Marco. Het duurde tot de dood van de schilder Co Westerik in 2018 eer hij het lang gekoesterde plan uitvoerde: de cellenfresco's omzetten naar zijn eigen beeldende universum (de pure stilte in een roerloze omgeving kun je van Fra Angelico over Westerik naar De Wilde, onder anderen, zien lopen). De hedendaagse kunstenaar gaf zijn project als titel Pars pro toto, vanwege de opzet om één enkel element te onttrekken aan Fra Angelico's fresco's en dat als grondslag te gebruiken voor een nieuw werk dat in de geest zowel de totaliteit van het verheven voorbeeld als zijn eigen emotionele beleving ervan weerspiegelt. Hij koos voor het palet van zachte, gedempte frescokleuren - okers, sienna's, groene aarde. Ze vormden het warme bad ter onderdompeling van de heilige personages en hun entourage, die in zijn hedendaagse versie niet langer aanwezig zijn. Pars pro toto bestaat uit een reeks tekeningen van eenkleurige vlakken, aan de vier zijden afgeboord met stroken in kleuren die ook in de fresco's de hoofdkleur omringen. Lichtgrijze zones vormen een tweede omkadering, ter markering van de transfer van het ene wereldbeeld naar het andere. De kunstenaar tekent met oliehoudende kleurpotloden - polychromos van Faber Castell. Hij brengt ze aan in horizontale en verticale trekken, waarna hij lijnen en kleuren bindt met een kleurloos, washoudend potlood, totdat de tekening een effen en glad oppervlak heeft. De pigmenten dringen in het karton zonder de vezelige structuur ervan volledig te bedekken. Je mag denken aan de manier waarop Fra Angelico en de zijnen hun kleuren lieten opnemen in het natte pleister op de celmuren in San Marco. De tekeningen verschijnen hetzij afzonderlijk, hetzij als twee-, drie- of veelluiken. Bevinden ze zich in gesloten toestand of openen ze zich op een wereld van een unieke kleur? Zijn het meditatievlakken voor adepten van een oosterse filosofie? Voor de broeders in hun cellen waren het vensters op een religieuze belevingswereld, aangebracht naast de echte, kleine ramen die hun een blik boden op de aardse werkelijkheid van de dag. Het uitzicht moet, zeshonderd jaar later, danig veranderd zijn. Het venster op de religieuze wereld is hetzelfde gebleven, en daarom allicht vatbaar voor een update die gelovigen, ongelovigen en agnosten verenigt rond een ideaal dat het schone, het ware en het goede ineen belichaamt. Zonder verwijzing naar Fra Angelico maar evengoed vervuld van diepe spirituele aspiraties, zijn moderne pioniers als Kazimir Malevitch en Piet Mondriaan, beoefenaars van minimal art als Carl Andre en anderen Johan De Wilde daarin voorgegaan. Pars pro toto is de rechtlijnige voortzetting van een oeuvre dat zich in reeksen ontwikkelt en telkens weer het repetitieve gebaar van de tekenende hand opzoekt, een ritueel dat een hoogsteigen indeling en beleving van de tijd meebrengt en tot in het oneindige reikt (een cruciale reeks is opgebouwd rond het getal pi). Een mogelijk vervolg tekent zich af aan de hemel met een reeks van wolken, nagenoeg dezelfde die een frescoschilder zes eeuwen geleden vanuit zijn celraam voorbij zag trekken.