Behalve in de landbouw is de term monocultuur niet zo duidelijk. Misschien raakt men het erover eens dat het ook kan gaan om een maatschappij waarin één bepaalde cultuur de andere domineert, negeert of zelfs uitsluit. Nog breed genoeg om talloze interpretaties toe te laten, is het begrip uitermate geschikt om er een karrenvracht aan literatuur en kunstwerken in onder te brengen. Het resultaat kan dan lijken op een tentoonstelling waarin het parool van Mao Zedong, 'laat honderd bloemen bloeien', wonderwel floreert. In het M HKA mondt dat uit in een multiculturele uitbanning van het spook van de Monoculture.
...

Behalve in de landbouw is de term monocultuur niet zo duidelijk. Misschien raakt men het erover eens dat het ook kan gaan om een maatschappij waarin één bepaalde cultuur de andere domineert, negeert of zelfs uitsluit. Nog breed genoeg om talloze interpretaties toe te laten, is het begrip uitermate geschikt om er een karrenvracht aan literatuur en kunstwerken in onder te brengen. Het resultaat kan dan lijken op een tentoonstelling waarin het parool van Mao Zedong, 'laat honderd bloemen bloeien', wonderwel floreert. In het M HKA mondt dat uit in een multiculturele uitbanning van het spook van de Monoculture. De Antwerpse Maryam Najd voert de corso aan met haar ragfijn geschilderde Grand Bouquet II. Die bevat zo veel bloemen als er landen zijn die ze als nationaal symbool in het vaandel dragen. In Iran, haar land van herkomst, leerde ze genoeg Perzische kalligrafie om haar bloemen net zo gedetailleerd te kunnen weergeven en precies te schikken als 'de fluwelen' Jan Brueghel op zijn Bloemen in een houten vat. En evenmin als haar Vlaamse voorbeeld weerstond Najd de verleiding om ze allemaal tegelijk te laten bloeien. Het is de droom van het paradijs. In de ogen van de kolonisatoren zag de hemel op aarde er doorgaans anders uit. Hij bestond bijvoorbeeld uit uitgestrekte plantages die slechts hoefden te worden ingepalmd om er de lokale bevolking in erbarmelijke omstandigheden cacao of palmolie te laten verbouwen. In monocultuur, dat spreekt. Met de eindproducten werden wereldmarkten veroverd. Jarenlang al roeit kunstenaar-entrepreneur Renzo Martens in Congo tegen de stroom in. Op een door Unilever afgestaan terrein verzamelde hij plantagearbeiders in een coöperatie die ecologische landbouw bedrijft en kunst maakt in een door de OMA-architecten van Rem Koolhaas naar westers model ontworpen White Cube. Dat is ook de titel van Martens' korte video, en van de langspeelfilm die eerlang uitkomt. Monocultuurteelten en kunst gaan aardig samen, zo te zien. Henry Tate werd rijk met suiker en kon er het naar hem vernoemde museum mee financieren om er zijn verzameling Britse kunst in onder te brengen. Chocoladefabrikant Peter Ludwig deed het hem een eeuw later mooi na. Ook met zwart rubber was het altijd goed boeren, zo wist Leopold II al. Voor wellicht het wrangste werk op de hele expo gebruikte de Ghanese kunstenaar-schrijver Ibrahim Mahama dat elastische materiaal. Hij maakte er een exacte kopie mee van het bronzen standbeeld van pater Constant De Deken in Wilrijk. Beeldhouwer Jean-Marie Hérain liet de baardige missionaris in zijn volle indrukwekkende lengte uittorenen boven een aan zijn voeten knielende zwarte slaaf ( On Monumental Silences). Het idee van superieure en inferieure rassen leidde tot de vreselijkste uitwassen van monocultuur in de 20e eeuw. In de officiële kunst van nazi-Duitsland werd het misdadige fundament ervan evenwel gemaskeerd door een exaltatie van de ideale lichamelijke schoonheid naar Grieks-Romeins voorbeeld, alleen weggelegd voor leden van het Arische ras. We zien een ontwerp voor een wandtapijt, bestemd voor het landhuis van nazikopstuk Hermann Göring. Schilder Werner Peiner plaatste er de antieke godinnen van de gerechtigheid, de dapperheid en de wijsheid in het gezelschap van Siegfried, de Germaanse held en zijn vriend Hercules ( Der Thronhimmel). Aan de andere kant van het spectrum: de 'entartete Kunst', hier vertegenwoordigd door werk van Lovis Corinth en George Grosz. Had het Derde Rijk zich voor duizend jaar gevestigd, dan waren ook de uitzinnige, verduiveld knappe schilderijtjes van psychiatrisch patiënte 'Nicole' uit de jaren 1960 in die categorie beland.