Net voor de zon opgaat, komt het moment dat de entomoloog Jean-Henri Fabre Het Uur Blauw noemde: een korte, diepe stilte, totdat het daglicht de duisternis weer verjaagt. Kiki Smith (65) koos voor het al even magische begin van de nacht, het uur dat in oude Latijnse teksten inter canem et lupum heet, wanneer de hond zijn mand opzoekt en de wolf zijn prooi. Ze gaf het weer in tekeningen, prenten en sculpturen en kwam met een ruime selectie daaruit naar La Louvière.
...

Net voor de zon opgaat, komt het moment dat de entomoloog Jean-Henri Fabre Het Uur Blauw noemde: een korte, diepe stilte, totdat het daglicht de duisternis weer verjaagt. Kiki Smith (65) koos voor het al even magische begin van de nacht, het uur dat in oude Latijnse teksten inter canem et lupum heet, wanneer de hond zijn mand opzoekt en de wolf zijn prooi. Ze gaf het weer in tekeningen, prenten en sculpturen en kwam met een ruime selectie daaruit naar La Louvière. De Amerikaanse heeft een indrukwekkend parcours afgelegd sinds ze in de jaren zeventig in New York toetrad tot een kunstenaarscollectief en haar eerste zeefdrukken op textiel realiseerde. De lectuur van het anatomische handboek Gray's Anatomy of the Human Body (1838) zette haar aan om het menselijk lichaam te onderzoeken, eerst als medisch assistente bij de dienst spoedgevallen, en weldra ook als kunstenaar. Haar bronzen sculpturen stellen vrouwelijke archetypes voor uit de sfeer van religie, sprookjes, mythes en volksverhalen. Nauw daarbij aansluitend verkent ze de dierenwereld, de natuur en ten slotte de kosmos. Ze komt tot een bevlogen filosofie van de eenheid van de natuur en de gelijkwaardigheid van alle levende wezens. Ze drukt zich uit in brons, glas, papier of textiel, en schuwt het decoratieve niet. De expo in la Louvière laat goed genoeg zien dat de verbeeldingswereld van Kiki Smith in het schemeruur tot leven komt, tussen licht en donker, zwart en wit. Daarom wellicht haar liefde voor grafische kunst. De scherpe naald laat vooreerst haar extreme lichamelijke fantasieën gedijen, het kannibaalse genot om lichamen open te maken en organen bloot te leggen, het verlangen om door een wolf te worden verscheurd of zelf in een wolf te veranderen ( Wolf Girl). Dit animale proces brengt haar in een staat van extase waarin ze, op de wijze van een godin of een gebedsgenezers, het bovennatuurlijke belichaamt: 'I am the flesh of the full moon'. Er is ook een andere, zachtere kant, een tedere gevoeligheid voor bloei en verval in het leven van vrouwen, dieren, bloemen en planten. Ze gaan haar allemaal evenveel ter harte. Ook hiervoor komt het gedrukte medium grafiek haar goed uit: 'Ik geloof dat er een spirituele kracht uitgaat van de herhaling, een element van devotie, zoals wanneer men de rozenkrans opzegt.' Het kan de uitgebloeide paardenbloem zijn, met z'n poezelige zaadpluisjes, weg te blazen in een zucht, maar vastgehouden in een reeks etsen met de subtiele grijstonen van de aquatinttechniek ( Dandelions). Of het kan de nachtelijke wilgenhoutvlinder zijn, voor de meesten onder ons een vieze mot, voor Kiki Smith een merkwaardig levend wezen, een en al bedrijvigheid op zijn wilgentak (de reeks Goat Moth, aquatint en droge naald). Ongenadig blootleggen en liefdevol aftekenen gebeurt tegelijk in twaalf houtsneden over het afsterven van het hoofd, de handen en de voeten van haar moeder in een ziekenhuisbed in Manhattan ( Mortal). Wat voor Kiki Smith het leven en de dood draaglijk en zelfs zinvol maakt, moet het geloof zijn in de heiligheid van de hele natuur. Een levensgrote tekening van een eenvoudige vrouw in werkkledij die met een bezwerend handgebaar contact maakt met een versierde, doorgezaagde boom waaromheen kleine motten cirkelen, doet het al vermoeden, maar de even majestueuze tekening waarin diezelfde vrouw zwijgend drie pronkende pauwen tegemoet treedt, verschaft ons zekerheid: Kiki Smith is een vrouwelijke Sint Franciscus van Assisi.