Er blijft niets meer overeind van het gezin "als hoeksteen van de maatschappij" in "Pterodactylus", een wereldsucces van de Amerikaan Nicky Silver (39). In een regie van Koen De Sutter en een vertaling van Benno Barnard maakt Theater Zuidpool van deze Black Comedy een theaterfeest, minstens een nominatie voor het aanstaande Theaterfestival waard.
...

Er blijft niets meer overeind van het gezin "als hoeksteen van de maatschappij" in "Pterodactylus", een wereldsucces van de Amerikaan Nicky Silver (39). In een regie van Koen De Sutter en een vertaling van Benno Barnard maakt Theater Zuidpool van deze Black Comedy een theaterfeest, minstens een nominatie voor het aanstaande Theaterfestival waard. Silver is een jood en homofiel en komt uit een welstellend gezin. Deze elementen komen in de meeste van zijn stukken terug, in die zin dat joods staat voor humor en homofilie een positieve kracht is, sterker dan de allesverwoestende glittermaatschappij waarvoor het gezin dan een exponent moet zijn. Dit gezin gaat, zij het als een parodie op een Griekse familietragedie, naar de verdoemenis, dat staat al vast bij de openingsscène. Emma, de neurotische dochter des huizes ( Sofie Decleir) voert met haar verloofde Tommy ( Johan Heldenbergh) een salondans uit als voor een wedstrijd in paardansen. Ze dragen rugnummers en alles laat vermoeden dat we een afvallingswedstrijd tegemoet gaan. Eén na één vallen de koppels af onder de dodende gezinsziekte, terwijl de dominante Grace ( Sien Eggers) als moeder de schone schijn tracht hoog te houden. Alleen de zoon, Todd ( Tom Van Bauwel), overleeft voorlopig. Hij heeft destijds de verstikkende band met zijn moeder kunnen doorbreken maar komt terug naar huis, besmet met het HIV-virus. Hij wil nu in alle rust afwachten wat er verder zal gebeuren. Inmiddels heeft Grace de onbemiddelde aanstaande schoonzoon als meid in dienst genomen, Tommy neemt die taak letterlijk op en trekt de kleren aan van de vroegere dienster. Als hij dan ook nog een relatie begint met Todd en als dragqueen optreedt, ziet Grace het bruiloftsfeest, een welgekomen oogverblinding tegenover de buitenwereld, niet meer zitten. Ze gaat almaar meer drinken en eindigt in een fataal delirium. Emma, lijdend aan geheugenverlies en ooit door haar vader misbruikt, is zwanger van Tommy en schreeuwt, terwijl ze gas in ballonnetjes perst, voortdurend om frisse lucht. Ze pleegt ten slotte zelfmoord met het wapen dat ze van Todd als voortijdig huwelijkscadeau heeft gekregen. Tot overmaat van ramp wordt vader Arthur ( Bob Snijers) verplicht ontslag te nemen als bankdirecteur en staat de armoede voor de deur. DODE KERSTBOMENDe Sutter ziet "Pterodactylus" als een uitvergrote tragedie. Het tragische én het komische liggen dan ook zeer dicht bij elkaar. Hij legt de uitstekend uitgekozen cast een hels ritme op in zegging en gestiek, en verrast voortdurend door onverwachte combinaties. In de meeslepende hilariteit klinkt echter ook de vaak bittere maatschappijkritische ondertoon door waarin de schrijver de hele mensheid als één groot uitstervend ras ziet. Het decor ( Johan Dehollander) bestaat onder meer uit zetstukken die naar een museum verwijzen, waar ook de titel van het stuk op zinspeelt. Een pterodactylus was miljoenen jaren geleden een vliegende sauriër, een tijdgenoot van de beter bekende dinosauriër. Als proloog laat Silver een verwarde museumgids wat onzin verkopen over het uitsterven van die dieren. "We zijn allemaal aan het sterven", zegt Todd als reactie van zijn familie op zijn aidsbesmetting en iemand merkt op dat Todd in het Duits tod zou kunnen zijn en dan dood betekent. Todd blijkt echter de enige overlevende, maar hij zal ook de laatste zijn. Het hele stuk door tracht hij een ver verleden te reconstrueren door middel van dode kerstbomen, die hij in de huiskamer opstapelt. Die verwijzing naar het kerstfeest als een oeroud en gezellig familiefeest is een vondst van De Sutter. Dit beeld zegt meer dan het reconstrueren van een sauriër, zoals de auteur voorschrijft. De Sutter is al een hele tijd goed bezig bij Theater Zuidpool. "Onder het Melkwoud" ( Dylan Thomas), "De soldaat-facteur en Rachel" ( Arne Sierens) en "Anna Blume hat ein Vogel" ( Kurt Schwitters) zijn producties die in het geheugen blijven hangen. De freelancer De Sutter ervaart dat hij er almaar meer vertrouwen door krijgt, vertrouwen in zichzelf en erkenning bij de collega's. Of het Antwerpse Theater Zuidpool daarmee uiteindelijk ook uit de schaduw komt, waarin het theater ten onrechte is terechtgekomen, is een andere vraag. Met "Pterodactylus" is voldoende aangetoond dat de krijttijd er al lang en definitief voorbij is. In Theater Zuidpool, Lange Noordstraat 11, Antwerpen en op reis. Info: 03/231.57.58.Roger Arteel