Dat 'ontwikkelingshulp' decennialang in de eerste plaats het belang van de donor diende, blijkt allang vergeten. Politiek gezien ging het om het verdedigen van de eigen invloedssfeer. Economisch gezien werd het kolonialisme voortgezet: gebonden hulp verzekerde de donor van een deel van de buitenlandse markt. De goedbedoelde humanistische projecten(in de gezondheidszorg, het onderwijs, de landbouwontwikkeling) moesten het slechte geweten zoet houden.
...

Dat 'ontwikkelingshulp' decennialang in de eerste plaats het belang van de donor diende, blijkt allang vergeten. Politiek gezien ging het om het verdedigen van de eigen invloedssfeer. Economisch gezien werd het kolonialisme voortgezet: gebonden hulp verzekerde de donor van een deel van de buitenlandse markt. De goedbedoelde humanistische projecten(in de gezondheidszorg, het onderwijs, de landbouwontwikkeling) moesten het slechte geweten zoet houden. Tot op de dag van vandaag wordt de hulpontvanger opgenomen in een strategie van de gever. Of het nu gaat om het 'totaalverhaal' of om een concrete interventie, in de actuele ontwikkelingssamenwerking blijven zowel de middelen als de doelen opgelegd. Voor een vrij ondersteunen en begeleiden van de creativiteit is het vertrouwen in de hulpbehoevende niet groot genoeg. Met zijn jonge bevolking heeft het Afrikaanse continent een enorme rijkdom aan menselijk kapitaal. Het is niet het Westen dat Afrika een betere toekomst kan bieden. Het zijn de Afrikanen zelf die zich bij de haren uit het moeras zullen moeten trekken. Dat kunnen ze doen door allemaal samen en ieder voor zich hun verlangens na te streven. 'Freedom as develop-ment' noemt Amartya Sen dat: vrijheid om tot ontwikkeling te komen en ontwikkeling om tot vrijheid te komen. Een stabiel kader van een inclusieve maatschappij waardoor elk volgens zijn eigen kunnen en willen kan handelen, is afwezig. Doordat de overheid - die onder meer veiligheid, verzorging, onderwijs, een publieke infrastructuur en rechtszekerheid dient te verschaffen - vaak totaal afwezig is, verwordt de dagelijkse strijd tot een exclusieve strijd op leven en dood. Het is bijzonder pretentieus te denken een dergelijk kader van buitenaf, via ontwikkelingshulp te kunnen opbouwen. De kosten zijn simpelweg te groot. Bovendien zijn overheidsinstellingen geen abstracte entiteiten die men over de hoofden van de mensen heen bouwt: het gaat ook steeds om de mensen zelf. Door de privésector te steunen, verschaft men niet alleen werk en een inkomen aan een groter deel van de bevolking, men geeft haar ook haar waardigheid en zelfvertrouwen terug. Ze zal dan zelf voor voeding, huisvesting, verzorging en onderwijs kunnen zorgen. In plaats van afhankelijk te zijn van een te mager spijzende staat, waardoor de weg naar decorruptie breed open ligt. Door de mobilisatie van risicokapitaal en ondersteuning van ondernemersvaardigheden kunnen kleine en middelgrote ondernemingen opgericht en begeleid worden, tegemoetkomend aan de kritische behoeften van de privésector. Financieringsinstanties van micro- en mesokrediet, economische loketten van vorming en begeleiding, fiscale voordelen voor duurzame investeringen, commerciële begeleiding voor export: het zijn slechts enkele instrumenten van ontwikkeling die tot op vandaag een marginale positie bekleden in het ontwikkelingsbeleid van het Westen. door Kevin Torck