Een vermageringsingreep - of bariatrische ingreep - wordt (grotendeels) terugbetaald voor volwassenen met een BMI van minstens 40, of van minstens 35 in combinatie met diabetes type 2, therapieresistente hoge bloeddruk of slaapapneu. Vooraf moet weliswaar worden aangetoond dat je met de klassieke obesitasbehandeling alleen onvoldoende resultaat boekt.
...

Een vermageringsingreep - of bariatrische ingreep - wordt (grotendeels) terugbetaald voor volwassenen met een BMI van minstens 40, of van minstens 35 in combinatie met diabetes type 2, therapieresistente hoge bloeddruk of slaapapneu. Vooraf moet weliswaar worden aangetoond dat je met de klassieke obesitasbehandeling alleen onvoldoende resultaat boekt. 'Maar ook na de ingreep moet je de klassieke én andere, specifieke levensstijladviezen ter harte nemen', benadrukt obesitaschirurg Anthony Beunis. 'De ingreep is slechts een hulpmiddel, niet de ultieme oplossing, in de strijd tegen zwaarlijvigheid en de ziekten die ermee gepaard kunnen gaan.'Bij een 'gastric sleeve' wordt de maag verkleind, waardoor je sneller een verzadigings- en volheidsgevoel hebt en minder kunt eten. De ingreep die in België en ook wereldwijd het meest wordt uitgevoerd, is de 'gastric bypass'. Anthony Beunis: 'Daarbij verkleinen we via een kijkoperatie de maag en snijden we ook de dunne darm op een welbepaald punt door. Het onderste darmdeel trekken we omhoog en sluiten we op de verkleinde maag aan. Het bovenste darmdeel, waarin het sap van de restmaag, de gal en het pancreassap samenkomen, sluiten we 1 tot 1,5 meter lager op de dunne darm aan. Het voedsel komt bijgevolg pas veel later met verteringssappen in aanraking. Na de ingreep neem je bijgevolg ook minder vlot voedingsstoffen op en moet je, met de hulp van een diëtist, je eetgewoonten danig aanpassen.' 'Ook heb je levenslang (niet-terugbetaalde) supplementen nodig om de nodige vitaminen en mineralen op te nemen', vult endocrinoloog Eveline Dirinck aan. 'Met regelmatige bloedonderzoeken sporen we eventuele tekorten op. Die laten zich niet meteen voelen, maar kunnen op termijn wel klachten veroorzaken, van vermoeidheid, haaruitval en broze nagels, tot gevoelsstoornissen en broze botten. Je risico op osteoporose blijft, zelfs met de nodige calcium- en vitamine D-supplementen, wat verhoogd na een gastric bypass, blijkt uit onderzoek.' Met de juiste levensstijlaanpassing verliezen patiënten na de ingreep doorgaans 60 tot 80% van hun overgewicht. 'Elk lichaam reageert weliswaar anders op de ingreep', benadrukt Beunis. 'Het resultaat dat je behaalt, en hoe duurzaam dat is, hangt ook samen met hoe goed je de voedings- en bewegingsadviezen opvolgt. Gelukkig kun je met minder kilo's alvast makkelijker bewegen. Sommige ziekenhuizen (waaronder het UZA) bieden een aangepast bewegingsprogramma met conditietraining en spieropbouw aan. De kinesisten en lotgenoten kunnen je on track helpen. En nadien is het een kwestie van volhouden, wat natuurlijk makkelijker gezegd is dan gedaan. Ook mogen steunen op een psycholoog kan dan het verschil maken.'Met het wegslinken van het overgewicht verbetert doorgaans ook de algemene gezondheid. Veel patiënten kunnen in de eerste jaren na de ingreep hun diabetes-, cholesterol- of bloeddrukmedicatie verminderen of zelfs stopzetten. 'Maar een ziekte zoals diabetes schrijdt onverminderd voort', vertelt Dirinck. 'Na verloop van tijd moet je je medicatie mogelijk weer opstarten of opdrijven. Liever laat dan vroeg, uiteraard. Veel bewegen is dus de boodschap. Dat helpt niet alleen om een gezond gewicht te behouden, maar heeft op zich ook een gunstig effect op je suikermetabolisme, je hart- en vaatconditie, je cholesterol en je bloeddruk.' 'De gezondheidswinst die je met de ingreep boekt, doe je natuurlijk grotendeels teniet als je blijft roken', gaat Dirinck voort. 'Stoppen met roken is dus absoluut aangewezen. Alcohol beperken ook. Na de ingreep reageer je gevoeliger op alcohol en is je kwetsbaarheid voor verslavingen in het algemeen ook wat verhoogd. Vertel ook elke arts over de ingreep, zodat hij er rekening mee houdt bij het voorschrijven van medicatie. Niet-steroïdale ontstekingsremmers, bijvoorbeeld, die je maag erg belasten, vermijd je beter. Andere medicatie, zoals de pil, neem je mogelijk minder goed op, waardoor een niet-oraal contraceptivum aangewezen kan zijn. Weet ook dat zwaarlijvigheid samengaat met een gemiddeld lagere vruchtbaarheid. Na de ingreep raak je dus mogelijk makkelijker zwanger. Wel raden we aan een zwangerschap uit te stellen tot je gewicht na de ingreep stabiel is.'Na een bariatrische ingreep moet je je maaltijden - qua porties, samenstelling en frequentie - danig aanpassen. Niet alleen met het oog op een duurzaam gewichtsverlies, maar ook om voedingstekorten en ongemakken bij of na het eten te vermijden. Als je maag nog slechts een kiwi groot is, kun je vanzelfsprekend maar kleine porties eten. Je zult dus vaker moeten eten, bij voorkeur 6 keer per dag, met vaste regelmaat. 'Dat is vaak een hele aanpassing, zeker voor mensen die veel op de baan zijn of hun pauzes niet vrij kunnen kiezen', vertelt diëtist Axel Stas. 'Toch is die regelmaat dé sleutel tot succes om een gezond gewicht te verkrijgen en te behouden en je lichaam van de nodige voedingsstoffen te voorzien. Na een bariatrische ingreep loop je een verhoogd risico op eiwitondervoeding en een tekort aan vitaminen en mineralen. Een gezonde en eiwitrijke voeding is dus erg belangrijk. Eiwitten vind je onder meer in zuivel en soja-alternatieven, kaas, vlees en charcuterie, eieren, vis, peulvruchten, tofu en quorn. Om voldoende vitaminen en mineralen op te nemen zijn ook levenslang supplementen nodig.'De verkleinde maag ledigt zich mogelijk sneller, waardoor het voedsel vroegtijdig in te weinig verteerde stukken in de dunne darm wordt 'gedumpt'. Dat kan klachten geven. 'Zoals kort na de maaltijd een overvol gevoel, misselijkheid, braken, winden, diarree, vermoeidheid, warmteopwellingen, zweten, hartkloppingen en duizeligheid', illustreert diëtist Sanne Mouha. 'Ook kun je 1,5 tot 5 uur na de maaltijd een te lage suikerspiegel hebben als gevolg van een verhoogde insulineproductie. Met vervelende klachten tot gevolg, zoals bibberen, zweten, hartkloppingen, ijl in het hoofd, zich niet kunnen concentreren en... een sterk hongergevoel. Veel mensen grijpen dan intuïtief naar suikerrijke, ongezonde voeding. Veel beter is het om de klachten zoveel mogelijk te voorkomen door de regelmaat van 6 kleine maaltijden, gespreid over de dag, goed aan te houden.'Terwijl een nutritionele opvolging na een bariatrische ingreep nog in beperkte mate wordt terugbetaald, is dat voor de psychologische opvolging niet het geval. En dat is jammer, want je kunt best wat steun gebruiken om met alle (gedrags)veranderingen om te gaan. Voor en na een bariatrische ingreep krijg je allerlei aanbevelingen op het vlak van voeding, beweging, rookstop, alcoholbeperking, enzovoort. Je moet dus mogelijk op heel veel vlakken je gedrag veranderen, en dat 'goede' gedrag levenslang aanhouden. Daarbij mogen rekenen op de professionele steun van een multidisciplinair team - en dus ook van een psycholoog - is geen overbodige luxe. Voorafgaand aan de ingreep is een psychologische evaluatie verplicht. Ernstige psychische problemen die aan het licht komen, zijn mogelijk een tegenindicatie voor de ingreep. 'Ook peilen we naar je verwachtingen over de ingreep', vertelt psycholoog Eva De Backer. 'Of die wel realistisch zijn, bijvoorbeeld. En hoe je de levensstijladviezen concreet gaat toepassen. Dat doen we eenvoudig om de kans te verhogen dat je er ook in zult slagen. Daar samen bij stilstaan en het concretiseren kan het verschil maken.'In de eerste 2 jaar na de ingreep slinken de kilo's meestal nog weg. Maar dan stabiliseert je gewicht. En in het beste geval neemt het alleen weer een beetje toe bij het natuurlijke verouderingsproces. 'Vooral als de euforie van het afvallen voorbij is, krijg je het weleens moeilijker en moet je alert zijn om niet in foute eetgewoonten te hervallen', waarschuwt De Backer. 'Het loont dus om samen, voor en na de ingreep, bij de psychologische mechanismen en risicofactoren stil te staan. Wanneer wordt je eetgedrag op de proef gesteld? En met welke gevoelens en gedachten gaat dat gepaard? Inzicht krijgen in 'risicosituaties' en ze zelf herkennen, daar begint het mee. Om vervolgens te leren hoe je er beter mee kunt omgaan. Vier elke overwinning - hoe klein ook - om je zelfvertrouwen en zelfbeeld te boosten.'