Een vaccin is een vernuftig trucje om het menselijk afweersysteem te activeren. De gevaccineerde wordt zo immuun voor een microbe zonder eerst ziek te moeten worden. De ziektes waartegen gevaccineerd wordt, gaan gepaard met grote gezondheidsrisico's. Daartegenover is het gros van de bijwerkingen van vaccins banaal en van voorbijgaande aard zijn. De nevenwerkingen zijn bovendien vaak logische gevolgen van de werking van het vaccin: het prikkelen van ons immuunsysteem.
...

Een vaccin is een vernuftig trucje om het menselijk afweersysteem te activeren. De gevaccineerde wordt zo immuun voor een microbe zonder eerst ziek te moeten worden. De ziektes waartegen gevaccineerd wordt, gaan gepaard met grote gezondheidsrisico's. Daartegenover is het gros van de bijwerkingen van vaccins banaal en van voorbijgaande aard zijn. De nevenwerkingen zijn bovendien vaak logische gevolgen van de werking van het vaccin: het prikkelen van ons immuunsysteem. Jammer genoeg waren er in de loop van de jaren een aantal vaccins die in verband werden gebracht met ernstige bijwerkingen, zoals ontstekingen van het zenuwstelsel die typisch enkele dagen na de prik optraden en veelal voorbijgaand waren. Natuurlijk zijn dat zeer onaangename gebeurtenissen voor de getroffenen, ook al zijn ze erg zeldzaam. Het gaat om enkele honderden of duizenden gevallen op ettelijke miljarden vaccinaties. De kans op ernstige complicaties door de ziektes waartegen gevaccineerd wordt, is veel groter dan de haast verwaarloosbare kans op een ernstige nevenwerking van een vaccin. Ondanks de enorme voordelen en minieme risico's van vaccinatie bestaat er twijfel. En dat over de hele wereld, vanuit heel verschillende wereldbeelden. -Het mag niet Sommigen geloven dat vaccinatie onnatuurlijk is. Ze menen dat het niet hoort het lot/God/de natuur... te tarten. De bewering dat iets 'niet natuurlijk' is, is een beetje vreemd. In 'natuurlijke' omstandigheden sterft per 100 geboortes minstens 1 moeder in het kraambed. Gelukkig hebben we vandaag geavanceerde geneeskunde om dat te voorkomen. -Politiek Vooral in de derde wereld spelen politieke belangen een rol. Lokale heersers verspreiden vaak onjuiste informatie, omdat dat hun goed uitkomt. De taliban, bijvoorbeeld, verkondigen dat vaccinaties een complot van het Westen zijn om de lokale bevolking onvruchtbaar te maken. Zo houden ze de westerse invloed buiten. Ook bij ons kunnen politieke belangen de wetenschappelijke discussie overschaduwen om het vertrouwen in de heersende partijen te ondergraven. -Twijfels aan de medische wetenschap Geneeskunde evolueert, standpunten veranderen (herinner u het mondmaskerdebat in 2020). Ook vandaag de dag moeten artsen af en toe toegeven dat een eerder aangeprezen behandeling of ingreep toch minder efficiënt is dan verwacht. Wie de wetenschap wantrouwt, is ook kritischer ten aanzien van vaccins. -Bon ton Wantrouwen koesteren lijkt soms bon ton: je roeit tegen de stroom in, bent kritischer dan de mainstream, je doet niet mee aan die kuddementaliteit. Jij weet beter en onderscheidt je van de massa. -Complotdenken Sommige mensen hebben het moeilijk met het aanvaarden van brute, betekenisloze pech. Ze geloven niet dat een onzichtbaar organisme als een coronavirus de wereld 'on hold' kan zetten en zoeken een andere verklaring. Zo ontstaan complottheorieën, die vaak knotsgek zijn. Bijvoorbeeld dat een aantal wereldleiders in feite buitenaardse wezens zijn met reptielachtige kenmerken ('reptilians') die via vaccinatie de mensheid als slaven onder de knoet willen houden. Interventies om vaccintwijfel tegen te gaan, werken het best als ze op maat gebeuren. Het begint met luisteren naar de besognes: waar is men bang voor, welke vragen leven er, heeft men iets verontrustends gelezen of gezien? Vervolgens antwoord je daar correct en duidelijk op. Daarbij mag je niet uit het oog verliezen ook de risico's van vaccineren te duiden. Geen enkel vaccin is 100 procent veilig. Maar het risico om ernstig ziek te worden als je niet gevaccineerd wordt en de infectie oploopt, is vele malen groter. Vergelijkingen plaatsen de risico's beter in perspectief. Het risico dat je om het leven komt bij een vliegtuigongeval is groter dan het risico dat je ernstig ziek wordt van een vaccin. Om de perceptie van een risico te beïnvloeden is het goed om in gesprek te gaan, en eerlijk te communiceren. Onderzoek toont dat dat kan werken als er vertrouwen is. Gelooft je gesprekspartner niets van je argumenten, dan kan het nuttig zijn te achterhalen welke obstakels er zijn en het gesprek daarop te brengen. Antivaccinatie-activisten vormen een kleine minderheid (in Vlaanderen ongeveer 1 procent, in Franstalig België het dubbele). Ze maken vooral veel wind op sociale media. Rationele argumenten hebben geen enkele vat op die groep. Tijdens de coronapandemie werd in zowat alle westerse landen beslist om geen energie te steken in antivaxers, tenzij ze door hun misinformatie schade veroorzaken en levens in gevaar brengen. Daarentegen worden kosten noch inspanningen gespaard om vaccintwijfelaars over hun angsten heen te helpen. Tijdens de coronapandemie werden met de regelmaat van een klok enquêtes uitgevoerd over de bereidheid tot covidvaccinatie. In een onlinebevraging van het onderzoeksbureau IPSOS in het najaar van 2020, afgenomen bij meer dan 18.000 volwassenen in 15 landen (België nam niet deel), antwoordde 73% van alle respondenten dat ze een vaccin willen zodra dat beschikbaar is. Acht van de participerende landen scoren hoger: India (87%), China (85%), Zuid-Korea (83%), Brazilië (81%), Australië (79%), VK (79%), Mexico (78%) en Canada (76%). Zaten onder het gemiddelde van 73%: VS (64%), Spanje (64%), Italië (65%), Zuid-Afrika (68%), Japan (69%), Duitsland (69%). Frankrijk bengelt helemaal onderaan, met amper iets meer dan de helft van de respondenten (54%) die bereid zijn zich te laten vaccineren tegen covid. Europa is het continent met de meeste vaccintwijfelaars, en Frankrijk is met stip het land met het hoogste aantal antivaxers wereldwijd. Dat verklaart ook waarom argwaan tegenover vaccins sterker leeft in Wallonië en Brussel, waar veel naar Franse media gekeken wordt, dan in Vlaanderen. In alle landen wordt de weigering van coronavaccinatie ingegeven door dezelfde argumenten: angst voor ernstige nevenwerkingen en angst dat de coronavaccins te snel ontwikkeld werden, waardoor ze onvoldoende getest werden.