Vermoeidheid is de meest voorkomende klacht bij kanker en de behandeling ervan. Bijna alle kankerpatiënten hebben er last van. Ze voelen zich uitgeput, zwak en futloos. Waarom kanker tot vermoeidheid leidt, is niet duidelijk. Specialisten dragen verschillende verklaringen aan, al zijn die niet allemaal even goed onderbouwd.
...

Vermoeidheid is de meest voorkomende klacht bij kanker en de behandeling ervan. Bijna alle kankerpatiënten hebben er last van. Ze voelen zich uitgeput, zwak en futloos. Waarom kanker tot vermoeidheid leidt, is niet duidelijk. Specialisten dragen verschillende verklaringen aan, al zijn die niet allemaal even goed onderbouwd. Bloedarmoede is een mogelijkheid, als bijvoorbeeld het beenmerg is aangetast en de vorming van rode bloedcellen trager verloopt. Een andere is de grote vraag naar energie en grondstoffen van de woekerende cellen. Een derde is de massale afvalstroom van aangetaste en vernietigde cellen die het lichaam overspoelt. De behandelingen met chemo, bestraling, operaties en biologische geneesmiddelen ontwrichten de normale gang van zaken verder en richten veel schade aan in gezonde weefsels. Daarbovenop komen stress, angst, vragen over de toekomst die de nachtrust verstoren, enzovoort. De vermoeidheid is van een heel andere orde dan de periodes van slapheid die gezonde mensen weleens ervaren. Ze is er nagenoeg constant en overheerst alles. Ze tast mensen zowel fysiek als emotioneel en verstandelijk aan. Zelfs rustig nadenken en zich concentreren is moeilijk, de minste activiteit lijkt alle krachten uit te putten. Als de behandeling ten einde is, neemt het gevoel van uitputting bij de meeste mensen af, al sleept de vermoeidheid bij 20 tot 40 procent nog maanden tot jaren aan. Je kunt die vermoeidheid wel degelijk bestrijden. Niet met geneesmiddelen, want die hebben een minimaal effect. De meeste mensen met kanker moeten al behoorlijk wat medicijnen innemen. Elk extra geneesmiddel verhoogt het risico op ongewenste effecten en interactie met andere geneesmiddelen. Psychologische steun- en motiveringsprogramma's helpen beter. Veruit de beste aanpak is echter bewegen. Het kan de vermoeidheid met 40 à 50 procent verminderen. Fysiek actief zijn leidt ertoe dat je je sterker en zelfverzekerder voelt. Spieren doen veel meer dan ons in beweging zetten. Ze zijn ook organen die talloze hormonen en andere stoffen produceren die een heilzaam effect hebben op onze energiestatus en ons geluksgevoel. Beweging verhoogt ook de kansen op genezing en verlaagt het risico op herval - al kun je kanker niet 'wegsporten'. Wie kanker heeft, doet er goed aan zich aan te sluiten bij de bewegingsprogramma's waarin talrijke ziekenhuizen voorzien of waaraan je via de Stichting tegen Kanker overal in het land kunt deelnemen. Beweging en sport zijn veilig tijdens de meeste types van kankerbehandelingen en zelfs na ingrijpende en levensbedreigende therapieën, zoals een beenmergtransplantatie. Mensen met kanker lopen geen groter risico op kwetsuren of problemen dan andere mensen. Je vooraf laten testen is niet nodig, tenzij om specifieke redenen, zoals hartproblemen. Je plannen vooraf bespreken met de arts is altijd een goed idee. Elk oefenprogramma moet aansluiten op de individuele mogelijkheden en beperkingen. Om wat extra te wandelen, fietsen of zwemmen heb je meestal geen begeleiding nodig. Bij meer intensieve sporten raadpleeg je het best een ervaren therapeut. Je hoeft niet urenlang te fietsen of te wandelen: zelfs van korte inspanningen pluk je al vruchten. Tracht zoveel mogelijk te bewegen tijdens de dagelijkse bezigheden, en varieer. Krachttraining is een uitstekende remedie tegen vermoeidheid. Het brengt verzwakte spieren weer op kracht en bezorgt je een goede basis voor andere activiteiten. Het is een vrij technische aangelegenheid, dus is begeleiding aangewezen. De natuur en de open lucht zijn uitstekende plekken om aan beweging te doen. De omgeving verkennen, in de tuin werken, vogels of vlinders spotten... kunnen de aandacht verleggen, rust brengen, de relatie met het leven rondom weer herstellen en de vermoeidheid verzachten.