Tips om dit weekend zo goed mogelijk te wennen aan de overschakeling naar de zomertijd

© getty
Trui Engels Journalist Knack.be

Aan het gepruts met de klok zou in Europa definitief een einde komen. Maar kijk, dit weekend schakelen we nog maar eens over naar de zomertijd. ‘Jammer’, vindt slaapexperte en chronobiologe Inge Declercq. ‘We hebben al genoeg chronische stress

Een goede nachtrust is onontbeerlijk om ons gezond en weerbaar te maken, vooral in pandemietijden. Een abrupte verschuiving van ons dagritme met een uur kunnen we dan ook best missen. Dat vindt ook dr. Inge Declercq, neuroloog, slaapexperte en chronobiologe van het UZA en auteur van De kracht van slapen. We hebben al genoeg chronische stress. Met de klokschakeling doen we daar nog eens een schepje bovenop door het verlies van één uur slaap. Onderzoek heeft aangetoond dat zelfs 40 minuten minder slaap per nacht al een impact kan hebben op je immuunsysteem. We weten dat een acuut slaaptekort gepaard gaat met een acute ontstekingstoestand in lichaam en brein. Zo is er een statistisch significant verband met een verhoogd aantal hartinfarcten. Nochtans moeten we in deze coronatijden meer dan ooit op onze gezondheid letten.’

Een ander nadeel is volgens Declercq dat we met de zomertijd onze klok maar liefst twee uur vooruit zetten op de natuurlijke tijd. Dat is de tijd waarbij de zon ’s middags om 12 uur op haar hoogst staat. België ligt met Nederland, Luxemburg, Frankrijk en Spanje geografisch in de West-Europese Tijdzone maar gebruikt sinds de Tweede Wereldoorlog als standaardtijd de Midden-Europese Tijd. ‘Onze gezondheid heeft er nochtans meer baat bij als we in harmonie zouden zijn met de “zonnetijd”. Sommige wetenschappers pleiten er zelfs voor om in België de Britse tijd (West-Europese Tijdzone , nvdr.) te hanteren. Want ook de wintertijd is niet optimaal, ook al zijn we dan al een uur dichter bij het natuurlijke licht dan in de zomertijd.’

Zo ziet Europa eruit volgens de natuurlijke tijdzones.
Zo ziet Europa eruit volgens de natuurlijke tijdzones.© Gezondtijd.eu

Valse symfonie

Het Europees Parlement besliste op op 26 maart 2019 om een einde te maken aan het verspringen van zomer- naar winteruur en omgekeerd. Dat is ongezond voor mens, milieu en economie. De volgende stap ligt nu bij de nationale overheden om een keuze te maken over de te verkiezen tijdzone. In ons land moet de federale regering hierover nog een beslissing nemen.

Kiezen voor een permanente zomertijd is even ongezond als permanent fastfood eten.

Inge Declercq, chronobiologe

Waar alle chronobiologen het roerend over eens zijn, is dat we absoluut niet mogen kiezen voor een permanente zomertijd. ‘Kiezen voor een permanente zomertijd is even ongezond als permanent fastfood eten’, meent Declercq. ‘De centrale klok in de hypothalamus van onze hersenen fungeert onder invloed van externe factoren zoals licht als een soort orkestmeester die alle processen in ons lichaam regelt, van de vertering tot de hormonen. Het is belangrijk dat al die systemen synchroon lopen. Maar bij een standaardzomertijd, waarin we twee uur verwijderd zijn van het natuurlijke licht, raakt die centrale klok permanent ontregeld. Het is alsof we in een constante jetlag zitten. De symfonie klinkt niet meer harmonieus en we stevenen af op gezondheidsproblemen als hart- en vaatziekten, overgewicht, insulineresistentie en depressie.’

Toch blijft het, ondanks de duidelijke gezondheidsvoordelen, een hele opdracht om mensen te overtuigen van een standaardwintertijd, merkt de slaapexperte op. ‘Lange zomeravonden lijken zoveel leuker, maar die gezelligheid komt eerder door het samenzijn met vrienden en het buitenleven, niet door het licht. We geven er een fout signaal mee aan onze centrale klok. Hoe vervelend is het niet om in het donker te moeten opstaan? Met een permanente zomertijd zou het in het midden van de winter pas om 10 uur licht worden. Nu ontwaak je en zie je de zon door het raam schijnen. Dat zijn geen verloren lichturen. Onze biologische klok heeft ’s ochtend net de sterkste lichtsignalen nodig om het lichaam op dagmodus te brengen. ’s Avonds hebben we dan weer duisternis nodig.’

Weg met de ‘vroege vogelmaatschappij’

De missie van Inge Declercq is duidelijk: als we gezond willen blijven, mogen we onze ogen en oren niet sluiten voor ons individueel bioritme, ook niet in coronatijden. Maar kan dat wel in een wereld waarin de maatschappelijk klok zo hard luidt? ‘We moeten af van de “vroege vogelmaatschappij”. Er zijn veel meer avondmensen dan ochtendmensen. Ik geef regelmatig lezingen voor bedrijven met de boodschap dat flexwerken de toekomst is. We moeten onze chronotijd in balans brengen met de sociale tijd.’

Tips om dit weekend zo goed mogelijk te wennen aan de overschakeling naar de zomertijd

  • Ga zaterdagavond niet een uur vroeger slapen, maar doe dat gradueel. Kruip enkele dagen van tevoren elke avond een kwartiertje vroeger onder de wol en sta een kwartiertje vroeger op.
  • Zoek heel veel daglicht op van zodra je wakker wordt. Steek je hoofd vijf minuten door het raam of ga naar buiten. Geniet van een ochtendwandeling. Licht wekt het waaksignaal op in je brein.
  • Maak het ’s avonds extra donker.
  • Leg digitale schermen zeker in deze periode aan de kant. Of draag een bril met een blauwlichtfilter. Blauw licht geeft je centrale klok ’s avonds een extra waaksignaal en mentale prikkels door sociale media maken ook nog eens wakkermakende dopamine aan.
  • Let nu nog meer dan anders op je levensstijl. Vermijd vetrijke maaltijden en snelle suikers ’s avonds. Dat maakt je centrale klok opnieuw wakker.
Tips om dit weekend zo goed mogelijk te wennen aan de overschakeling naar de zomertijd

De kracht van slapen, een goede nachtrust start overdag, Inge Declercq. ISBN 9789463831765. Uitgeverij Pelckmans

Meer info: internationale alliantie voor natuurlijke tijd

Fout opgemerkt of meer nieuws? Meld het hier

Partner Content