Steeds meer mensen komen in hun zoektocht naar een beter leven terecht in de stad. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zal tegen 2050 zelfs twee derde van de wereldbevolking in een grootstad wonen. Al in de 19e eeuw overspoelden arbeiders de steden om mee te bouwen aan de industrialisatie van Europa en Noord-Amerika. Toegegeven, er lijken heel wat voordelen aan verbonden. Meer werkgelegenheid, een groter sociaal netwerk en vooral: een supermarkt om de hoek - voor het geval je (alweer) het pakje boter bent vergeten kopen. Toch maken onderzoekers zich nu zorgen over die verstedelijking. Inwoners van grootsteden zouden meer risico lopen op psychologische problemen dan inwoners van een dorp.
...

Steeds meer mensen komen in hun zoektocht naar een beter leven terecht in de stad. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zal tegen 2050 zelfs twee derde van de wereldbevolking in een grootstad wonen. Al in de 19e eeuw overspoelden arbeiders de steden om mee te bouwen aan de industrialisatie van Europa en Noord-Amerika. Toegegeven, er lijken heel wat voordelen aan verbonden. Meer werkgelegenheid, een groter sociaal netwerk en vooral: een supermarkt om de hoek - voor het geval je (alweer) het pakje boter bent vergeten kopen. Toch maken onderzoekers zich nu zorgen over die verstedelijking. Inwoners van grootsteden zouden meer risico lopen op psychologische problemen dan inwoners van een dorp. Maar wat wil dat nu zeggen? Dat mensen met een onstabiele mentale gezondheid liever in steden vertoeven? Of dat het wel degelijk de verstedelijking zelf is die zorgt voor een hoger stressgehalte met mogelijke psychologische problemen tot gevolg? De meeste studies neigen naar het tweede. De toeterende auto's, de luchtvervuiling en sociale isolatie: het zou allemaal een effect hebben op de mentale gezondheid.Een van de eerste onderzoeken die het mentale welzijn van burgers in verband bracht met stress in grootsteden, dateert al van in 1965. Toen verzamelden de autoriteiten in Camberwell, een drukke wijk in de regio Groot-Londen, informatie over het aantal inwoners die werden gediagnosticeerd met schizofrenie, een depressie of een bipolaire stoornis. Toen de onderzoekers jaren later, in 1997, alle resultaten vergeleken, kwamen ze tot een opmerkelijke conclusie. Hoewel het bevolkingsaantal niet drastisch was gestegen, was het aantal patiënten met schizofrenie verdubbeld van 11 op 100.000 inwoners per jaar in 1965 tot 23 op 100.000 in 1997. De Nederlandse onderzoeker Jaap Peen van de Vrije Universiteit Amsterdam kwam in 2009 tot dezelfde conclusie: het risico op schizofrenie verdubbelt als je in een stad woont. Een recentere studie uit 2011 van de onderzoekers Meyer en Lindenberg van het Centraal Instituut van Mentale Gezondheid in Mannheim, wijst op het onvermogen van stedelingen om op een goede manier om te gaan met stress. De proefpersonen moesten verschillende oefeningen oplossen in een bepaalde tijdspanne. Gedurende de test werden ze door de onderzoekers ontmoedigd en kregen ze voortdurend negatieve commentaar te horen over hun prestaties. De amygdala, het hersendeeltje dat een grote rol speelt bij het verwerken van emoties en de regulatie van angst, bleek veel actiever bij stedelingen. Dat betekent dat zij dus veel meer stress ervoeren tijdens het oplossen van de vragen dan inwoners uit kleine dorpjes. Rond dezelfde periode bleek uit een ander onderzoek dat stedelingen 21 procent meer kans hebben op angststoornissen en 39 procent meer kans op psychische stoornissen. Het onderzoek naar de invloed van omgevingsfactoren op het brein van stedelingen heeft dus al tot enkele opmerkelijke conclusies geleid, maar staat wel nog in zijn kinderschoenen. Een nieuw en grootschalig onderzoek van het Britse Economic and Social Research Council (ESRC) dat startte in augustus 2015 heeft als doel meer inzicht te geven in deze materie. Zij hopen binnen enkele jaren meer duidelijkheid te scheppen over de risico's die verbonden zijn aan het leven in de stad en op welke manier de overheid hierop kan inspelen, want wereldwijd zit het aantal mensen met psychologische problemen in de lift. Bijna 12 procent van de wereldbevolking - ongeveer 450 miljoen - krijgt ermee te maken. Dat wil zeggen dat een op de vier mensen die je kent er op een bepaald moment in zijn leven mee geconfronteerd wordt. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn psychische stoornissen net na hart- en vaatziekten zelfs de belangrijkste oorzaak van ziekte en voortijdig overlijden.Voor wie zich nu zorgen maakt: een boerderij kopen in the middle of nowhere hoeft niet direct. Stadssocioloog en professor aan de Universiteit van Antwerpen Stijn Oosterlynck nuanceert de resultaten van deze onderzoeken. Hij vraagt zich af of ze wel zo toepasbaar zijn op Vlaanderen. "Hier kan je geen strikt onderscheid meer maken tussen stedelingen en mensen die op het platteland wonen. De meeste Vlamingen komen dagelijks in aanraking met een stedelijke omgeving omdat ze bijvoorbeeld werken in de stad of omdat ze een hobby zoeken die je niet kan uitoefenen in de eigen woonplaats", zegt hij. "De psychologische impact die een verhuis van een klein dorp naar de grote stad met zich meebrengt is hier afgevlakt omdat België zodanig volgebouwd is dat iedereen eigenlijk wel op de een of andere manier eens te maken krijgt met grote drukte." (MVM)