De Duitse eenmaking

Een van Napoleons grootste verwezenlijkingen is de eenmaking van Duitsland, een land dat door zijn expansiedrang de recente geschiedenis van Europa heeft getekend. De ironie van de geschiedenis wil dat zijn verwaarlozing van de door hemzelf opgerichte Rijnbond mee aan de basis lag van de Duitse opkomst in de 19de en 20ste eeuw.

Napoleon en de Revolutie

Hoewel Napoleon de belangrijke vernieuwingen van de Franse Revolutie genegen was, had hij een afkeer van het geweld, de massahysterie en de anarchie die er in de straten van Parijs mee gepaard gingen. Hij was nog een onbeduidende Corsicaanse soldaat toen in 1789 de Bastille bestormd werd, maar tien jaar later maakte hij als generaal eigenhandig een einde aan het tumult

De Belgisch-Nederlandse troepen in de slag bij Waterloo

Hoewel zowat alles over de definitieve nederlaag van Napoleon al gezegd en geschreven is, blijft de Belgisch-Nederlandse inbreng in de overwinning van het geallieerde leger bij Waterloo tot op heden onderbelicht. Dat is voornamelijk het gevolg van de geschiedenisvervalsing van opperbevelhebber Wellington, waar de Britse geschiedschrijving vervolgens naarstig aan heeft meegewerkt.

De Russische veldtocht van 1812

De gebeurtenissen van 1812 waren bepalend voor alles wat daarna op het oude continent is gebeurd. Op het spel stonden de globale machtsverdeling in de wereld, de greep op de overzeese kolonies, hun kostbare grondstoffen en de maritieme aanvoerroutes als levensaders van de nakende industrialisering van Europa. Daarnaast werd beslist met welk samenlevingsmodel Europa de volgende eeuw zou ingaan.

Economische oorlogvoering

In 1805 versloeg admiraal Nelson de Franse vloot voor de kust van het zuid-Spaanse Trafalgar. Na deze beslissende overwinning, die het maritieme overwicht van de Britse erfvijand bezegelde, besloot Napoleon dat hij het Verenigd Koninkrijk niet met de wapens maar met de economie moest verslaan.

De oorlog in Spanje

In de oorlog tegen Spanje (1808) toonde Napoleon zich als veldheer op zijn best. Toch blijft het voor veel historici een raadsel waarom hij dit verarmde, door en door katholieke land met alle geweld wilde onderwerpen. Het Spanjebeleid van Napoleon vormde immers een van de oorzaken van zijn uiteindelijke ondergang.

Medische zorgen op het slagveld

Ondanks de inspanningen van dokters, chirurgijns en gewone burgers was het lot van de gewonden na een veldslag op zijn minst erbarmelijk te noemen. Kanonvuur en geweerschoten zorgden voor verwondingen die met de beperkte kennis van de chirurgie niet of nauwelijks verzorgd konden worden. In een tijd waar de medische wetenschap nog in de kinderschoenen stond, was amputatie - meestal onverdoofd - meestal de enige optie.

De strateeg

Zoals Napoleon niet de bedenker maar wel verspreider van de ideeën van de Franse Revolutie was, zo was hij ook niet de uitvinder van de nieuwe militaire strategieën die in zijn tijd opgang maakten. Wel had hij als man van de praktijk het onmiskenbare talent om alle vernieuwende ideeën op het slagveld in klinkende overwinningen om te zetten.

De werkdag van de keizer

Napoleon was een selfmade man en een werkbeest, die vooral in de eerste vier jaren van zijn bewind - het Consulaat - bergen wist te verzetten. In de periode van het keizerrijk bleef hij een harde werker, maar hij liet de republikeinse omgangsvormen varen en riep een nieuw soort hofhouding in het leven.

Waarom Bonaparte keizer werd

Na vier jaar Consulaat (1800-1804) was Eerste Consul Bonaparte het onbetwistbare staatshoofd. Meer dan ooit was hij de man die het hele republikeinse bestel bij elkaar hield, maar zoals elke leider ontsnapte hij niet aan de noodzaak om zijn macht te legitimeren. De grondslag voor zijn gezag werd gevonden in het statuut van vorst.

De keizer, de zaken en het geld

De oorlogen eisten ook op economisch vlak hun tol, zeker in de laatste zeven jaar van het keizerrijk (tussen 1808 en 1815). De handel draaide niet, het geld rolde niet en zakenlui lieten in min of meer verdekte termen hun ongenoegen blijken. Volgens hen had de keizer met al zijn buitenlandse avonturen de nieuwe oorlog uitgelokt. Het droeg niet bij tot een goede verstandhouding tussen het staatshoofd en de zakenwereld.

Het testament

Negentien dagen voor zijn dood stelde Napoleon eigenhandig zijn testament op, waarbij hij voor één keer de moeite deed om leesbaar te schrijven. Het document, van de geest van de keizer doordrongen, bevindt zich in de archieven van Les Archives Nationales in de Marais te Parijs. Het ligt in een safe in een speciale kamer die afgesloten is met grote, gesculpteerde mahoniehouten deuren.

De dood

Nauwelijks 51 was Napoleon toen hij op 5 mei 1821 op het eiland Sint-Helena het leven liet. Hoewel kwaad opzet tot op vandaag niet wordt uitgesloten, heeft het er alle schijn van dat hij een natuurlijke dood stierf. Volgens het autopsieverslag had de voormalige keizer een maagzweer 'die de maagwand zo erg geperforeerd had dat men er zijn kleine vinger door kon steken'.

De gezondheid

Als jonge generaal leek Napoleon wel immuun voor vermoeidheid en ontbering, maar gaandeweg begon zijn enorme takenpakket een fysieke en psychische tol te eisen. Zeker is dat hij aan een chronisch blaasprobleem leed, en dat aambeien hem in Waterloo verhinderden zijn soldaten te paard aan te sporen.

De slag bij Austerlitz

Samen met Waterloo is Napoleons meest beroemde veldslag die bij Austerlitz. De overwinning op de Russische en Oostenrijkse legers werd behaald dankzij een uiterst vernuftig tactisch strijdplan en ingevingen die niet anders dan geniaal kunnen worden genoemd. Tegelijk luidde Austerlitz ook de Franse dominantie in Europa in.

De vrouwen

Hoewel Napoleon zijn leven lang een muurtje rond zijn gevoelens en privéleven optrok, is er over zijn amoureuze avonturen het een en ander bekend. De man heeft naar verluidt zestig vrouwen gehad, van wie er drie een grote rol in zijn leven en het keizerrijk hebben gespeeld. Zijn ballingsoord Sint-Helena was op het einde van zijn leven bovendien het decor van een mooie, laatste liefde.