Naast het kerkhof van het parochiekerkje van Meensel ligt een memoriaal voor de 65 slachtoffers van een dubbele razzia die in augustus 1944 het dorp trof. Een nieuw bezoekerscentrum houdt de herinnering levend. Op 30 juli 1944 werd de Meenselse collaborateur Gaston Merckx door verzetsmannen geliquideerd. Merckx' moeder eiste honderd gijzelaars. Het resultaat was dramatisch: bij twee razzia's werden 91 gijzelaars opgepakt, waarvan 69 naar Neuengamme werden gedeporteerd. 61 stierven daar. De psychologische schade in het kleine dorp was immens. Ook elders in het land vonden represailles plaats. De Waalse collaborateurs van Rex schoten op 18 augustus 27 onschuldige gijzelaars in Courcelles neer.

Een dergelijk gijzelaarstrauma museaal tonen is niet evident. Op de benedenverdieping van de oude pastorie van Meensel slaagt het nieuwe centrum er in om de gebeurtenissen in het dorp en de ellende in Neuengamme sereen en in een ruimere context te tonen. Het is verbroederd met het Nederlandse Putten, waar in oktober 1944 de burgerbevolking nog harder werd geraakt. Verschil is dat in Meensel-Kiezegem Belgische collaborateurs het beulswerk voor de Duitsers opknapten.

Meensel-Kiezegem heeft nu een herdenkingsplaats dat deze wraakactie onder de aandacht houdt. De rol van de familie Merckx, met een zwarte én een witte tak, is een perfecte illustratie dat ook in een klein dorp collaboratie en verzet voor ravage zorgden. Het is dan ook meegenomen dat de beroemde wielrenner Eddy Merckx, geboren in Meensel-Kiezegem in de witte kant van de familie, het nieuwe museum op 11 augustus 2019 opende. https://museum44.be