Na een urenlang debat - waarin Brits premier Theresa May voor de zoveelste maal niet kon uitleggen wat haar plan-B is - stemde Westminster ervoor om de regie van de brexit in eigen handen te nemen. Het initiatief voor dit manoeuvre kwam nota bene van het conservatieve parlementslid Oliver Letwin, die meent dat de Britse regering niet meer in staat is om de totale impasse in de Britse partijpolitiek te doorbreken.
...

Na een urenlang debat - waarin Brits premier Theresa May voor de zoveelste maal niet kon uitleggen wat haar plan-B is - stemde Westminster ervoor om de regie van de brexit in eigen handen te nemen. Het initiatief voor dit manoeuvre kwam nota bene van het conservatieve parlementslid Oliver Letwin, die meent dat de Britse regering niet meer in staat is om de totale impasse in de Britse partijpolitiek te doorbreken. Theresa May had haar conservatieve partijgenoten opgeroepen om zich tegen het voorstel van Letwin uit te spreken. De eerste minister is er nog steeds van overtuigd dat haar terugtrekkingsakkoord met de Europese Unie de enige manier is om de uitslag van het referendum te respecteren én een harde brexit te vermijden. Nochtans moest ze eerder op de dag toegeven dat ze een derde stemming uitstelt omdat het voorstel nog steeds onvoldoende steun geniet. Dat was voor een dertigtal conservatieve parlementsleden hét signaal om het heft zelf in handen te nemen. Naar aanloop van de stemming stapte Richard Harrington, staatssecretaris voor Ondernemingen en Industrie, uit onvrede met de regeringskoers op. Zijn ontslag kreeg bijval van Steve Brine en Hon Halistair, twee ministers die eveneens tegen de partijlijn stemden. Het voorstel haalde het uiteindelijk relatief comfortabel met 329 parlementsleden, waardoor de macht tijdelijk in het Britse parlement komt te liggen. Voor May betekende het niet alleen een politieke, maar ook een symbolische nederlaag. Het Britse politieke systeem is een meerderheidsdemocratie waarin de uitvoerende macht traditioneel de touwtjes in handen heeft. Maar omdat de Britse conservatieven een minderheidsregering hebben en het brexitdossier de partij in meerdere kampen splijt, heeft Theresa May nu de twijfelachtige eer om de macht voor een korte periode aan het parlement te moeten afstaan. Het Britse parlement zal zich woensdag buigen over zogenaamde indicatieve, niet-bindende stemmingen over zeven alternatieve scenario's. Zo zal Westminster stemmen over een tweede referendum, nieuwe verkiezingen, een harde brexit of helemaal geen brexit. Dat moet duidelijk maken welke alternatieve pistes - in tegenstelling tot het voorstel van May - wel een meerderheid kunnen vinden in het parlement. Op die manier moet duidelijk worden waar de uitweg uit de aanslepende impasse moet liggen. Voor enkele van die pistes lijkt er alvast enig draagvlak onder de bevolking. Afgelopen weekend kwam een miljoen Britten op straat om een tweede referendum te eisen en een petitie om de brexit terug te draaien heeft intussen al bijna zes miljoen handtekeningen opgeleverd. De meest recente peilingen geven bovendien aan dat de meerderheid van de bevolking bij een nieuw referendum ditmaal wel voor Remain zou stemmen. Maar Theresa May wil zich niet zomaar buitenspel laten zetten. Maandag benadrukte ze dat ze niet zonder meer rekening zal houden met de uitslag van de stemmingen. De conservatieve partijvoorzitter vreest er namelijk voor dat een voorstel tot een zachtere brexit haar partij nog meer zal verscheuren. Dat zou haar persoonlijke toekomst na de uitstap uit de Europese Unie namelijk nog meer hypothekeren dan nu reeds het geval is. Daarom heeft ze aangekondigd dat ze enkel voorstellen in overweging zal nemen die compatibel zijn met het partijprogramma van de Tories. Het voorstel van de Labourpartij om het Verenigd Koninkrijk in de Europese douane-unie te houden, lijkt dus op voorhand al een maat voor niets, zelfs al haalt het bij de niet-bindende indicatieve stemmingen wel een meerderheid in het parlement. Het kan er toe leiden dat het tot een ware clash komt tussen de wetgevende en de uitvoerende macht in de Britse politiek. Toch hoeft dit proces niet noodzakelijk nefast uit te draaien voor de eerste minister. Wanneer blijkt dat geen enkele alternatieve piste een meerderheid behaalt, zal Theresa May met kracht kunnen benadrukken dat haar deal wel degelijk de enige mogelijke piste is om een uitstap zonder akkoord te vermijden. Dat kan andere partijen er wel toe nopen om haar akkoord alsnog te onderschrijven. Ook wanneer het voorstel van Labour op een zachtere brexit of een tweede referendum een meerderheid haalt, kan May de harde brexiteers er voor waarschuwen dat het terugtrekkingsakkoord de enige garantie is om de brexit te vermijden. Maar dat is exact dezelfde strategie die de Britse premier de afgelopen twee jaar zonder enig succes heeft aangehouden. Het is maar zeer de vraag of de gebeurtenissen van de afgelopen dagen daar ditmaal wel verandering in zullen brengen. Daarom blijft een harde brexit nog steeds het meest waarschijnlijke scenario. Na de symbolische nederlaag van May is de kans dat haar terugtrekkingsakkoord het haalt nog kleiner geworden dan voordien. Er wordt gespeculeerd dat de eerste minister haar akkoord opnieuw zal voorleggen met de belofte dat ze opstapt indien het wordt goedgekeurd. Maar de brexiteers en de Labourpartij willen dat May dit openbaar aankondigt om afdoende garanties op haar ontslag te behouden. Ook nieuwe verkiezingen behoren nog steeds tot de mogelijkheden. Toch blijft het maar de vraag of die de huidige machtsverhoudingen tussen de partijen voldoende zal wijzigen waardoor er andere dynamieken op gang komen. Daarnaast hebben de Britten nog maar tot twaalf april de tijd om een nieuwe regering te vormen en het akkoord door het parlement te loodsen. In Brussel weet men stilaan hoe laat het is.