In Oostenrijk staat een onuitgegeven coalitie tussen centrumrechts en de groenen in de stijgers. Als de partijbasis van de ecologisten morgen haar fiat geeft, is het verbond een feit. Volgens de ene is zo'n samenwerking hét model voor de toekomst, voor de andere is het gedoemd om te mislukken.
...

In Oostenrijk staat een onuitgegeven coalitie tussen centrumrechts en de groenen in de stijgers. Als de partijbasis van de ecologisten morgen haar fiat geeft, is het verbond een feit. Volgens de ene is zo'n samenwerking hét model voor de toekomst, voor de andere is het gedoemd om te mislukken. Europarlementslid Petra De Sutter (Groen) kijk met gemengde gevoelens naar de Alpenrepubliek. 'Met argwaan én hoop', zegt ze. 'Het wordt interessant om te zien hoe twee partijen met uiteenlopende ideologieën zullen samenwerken. Het ene moment ben ik ervan overtuigd dat deze formule kan werken, de andere niet. Misschien hebben beide partijen wel teveel water bij de wijn moeten doen. Op vlak van migratie en identiteit is het voor de Oostenrijkse groenen vanzelfsprekend niet evident. Anderzijds komt Oostenrijk wel met een bijzonder ambitieus klimaatpakket. Een hoofddoekenverbod voor kinderen jonger dan veertien jaar, risicovolle asielzoekers kunnen sneller opgesloten kunnen worden: de migratiepolitiek onder Zwart-Groen blijft dezelfde als die onder de vorige regering met de radicaal-rechtse FPÖ. De Sutter: Zulke zaken staan allicht haaks op de kernwaarden van de Oostenrijkse groenen. Maar de partij heeft klaarblijkelijk de afweging gemaakt dat ze zulke principes willen opgeven in de ruil voor belangrijke klimaatmaatregelen. Bovendien leveren de groenen de minister van Justitie, waardoor de partij het verscherpte migratiebeleid aan het grondwettelijk en internationaal recht kan toetsen. Het Nederlandse GroenLinks verliet in 2017 de onderhandelingen omdat het migratiebeleid van premier Mark Rutte voor hen onverteerbaar was. Welke van de twee Groene partijen heeft gelijk?De Sutter: Laat me er eerst op wijzen dat het programma van de Oostenrijkse groenen helemaal niet zoveel verschilt van andere groene partijen in West-Europa. De keuze van GroenLinks in Nederland twee jaar geleden had veel meer te maken met strategie dan wel met inhoud. Onze Nederlandse partijgenoten hebben geoordeeld dat ze onvoldoende zouden kunnen realiseren in een vierpartijencoalitie. Die keuze duidt vooral op een cultureel verschil. De groene partijen in Oostenrijk en Duitsland stellen zich vaak een stuk pragmatischer op dan in Nederland, Frankrijk of Wallonië. Zouden de Belgische groenen bereid zijn om zulke toegevingen te doen in ruil voor ambitieuze klimaatmaatregelen?De Sutter: Ik denk het niet. Drie maanden na de verkiezingen heeft Oostenrijk een nieuwe coalitie. In België zitten we al meer dan een jaar zonder een volwaardige regering. Een pragmatische samenwerking tussen Groen/Ecolo en N-VA naar Oostenrijks voorbeeld zou de formatie kunnen vergemakkelijken. De Sutter: Dat hangt niet van Groen af, wel van N-VA. Ons ideologisch profiel is de afgelopen jaren redelijk consistent gebleven. De vraag is vooral wat voor een partij N-VA eigenlijk wil zijn? Als ze het Vlaams Belang achterna blijft hollen, is een coalitie ronduit onmogelijk. Maar als er een N-VA opstaat die zich gematigd centrumrechts opstelt, dan behoort een samenwerking zeker tot de mogelijkheden. Zeker als het experiment is Oostenrijk - en later misschien in Duitsland - succesvol blijkt. Groene partijen benadrukken vaak dat de klimaatomslag ook een sociale transitie moet zijn. Is dat in samenwerking met een (centrum-)rechtse partij voldoende mogelijk? De Sutter: Dat blijft inderdaad een bezorgdheid. We moeten voorkomen dat zwakkere mensen zwaar getroffen worden door de klimaatmaatregelen. Anders zullen de gele hesjes opnieuw opduiken. Oostenrijk lijkt alvast het goede voorbeeld te geven. Het openbaar vervoer wordt een stuk goedkoper, terwijl het lucht- en het vrachtvervoer zwaarder wordt belast. Het stelt me in ieder geval gerust dat de groenen de minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken leveren.