Daarom legt ze nu een hervorming op tafel die alle aspecten van het migratie- en asielbeleid behelst: van grensbewaking en de screening van migranten, over asiel en integratie, tot terugkeer en de relaties met derde landen. 'We moeten de juiste balans vinden tussen solidariteit en verantwoordelijkheid', zegt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Geconfronteerd met de migratiecrisis die in 2015 losbarstte, beet de vorige Europese Commissie, onder leiding van Jean-Claude Juncker, haar tanden stuk op een gepast antwoord. Landen als Hongarije en Tsjechië waren en zijn nog altijd tegen de verplichte spreiding van migranten die in Europa aankomen. Daarom kiest de Commissie-von der Leyen nu voor het principe van 'flexibele bijdragen'.

In crisistijden zal elke lidstaat - 'zonder uitzondering' - verplicht zijn een solidaire bijdrage te leveren met landen waar de migratiedruk plots erg hoog is, maar ze zullen in grote mate zelf kunnen bepalen op welke manier ze een bijdrage leveren. Deze bijdrage kan gaan van het overnemen van asielzoekers, tot het helpen bij de gedwongen terugkeer van wie geen verblijfsrecht heeft en het leveren van andere vormen van operationele steun. Echter, hoe hoger de druk op bijvoorbeeld de landen aan de Europese buitengrenzen wordt, hoe groter de solidariteitsbijdrage van de andere lidstaten moet zijn.

Snelle en efficiënte procedure

Wanneer migranten de Europese Unie bereiken, moet de procedure die ze doorlopen sneller en efficiënter afgehandeld worden dan vandaag het geval is. Iedereen zal aan een gezondheids- en veiligheidscontrole onderworpen worden, op basis waarvan kan worden beslist of de betrokkene de normale asielprocedure moet doorlopen dan wel een aparte 'grensprocedure'. Dit moet vlotte beslissingen over asiel of verplichte terugkeer mogelijk maken, luidt het bij de Commissie, 'zodat mensen van wie het dossier snel kan worden onderzocht snel zekerheid hebben'.

De Commissie maakt zich sterk dat van het begin tot het einde van de procedure de rechten van de migranten gerespecteerd zullen worden, maar daar zijn mensenrechtenorganisaties niet zo zeker van. Zo vreest Oxfam dat er een herhaling komt van het scenario op de Griekse eilanden waarbij volledige gezinnen 'de facto gevangengezet worden' in zogenaamde hotspots. 'Mensen die asiel willen aanvragen zullen dan weinig tot geen toegang hebben tot gezondheidszorg en andere basisdiensten', zegt Marissa Ryan van Oxfam.

Wegens de zogenaamde Dublin-verordening is een lidstaat vandaag verantwoordelijk voor de afhandeling van de asielaanvraag van elke migrant die er zo'n aanvraag indient, behalve wanneer die migrant met een ander land familiale of administratieve banden heeft. In het nieuwe voorstel van de Commissie zullen bepaalde categorieën asielzoekers meteen naar een ander land doorgestuurd kunnen worden, bijvoorbeeld wanneer ze daar broers of zussen hebben wonen of in het bezit zijn van een diploma van dat land. Wie een visum heeft en asiel wil aanvragen, mag doorreizen naar het land van uitgifte om er zijn dossier te laten behandelen.

Versterkte bewaking van de buitengrenzen

Verder zet de Commissie in op een versterkte bewaking van de buitengrenzen en een betere samenwerking met de landen buiten de Europese Unie. Zo hoopt ze op een vlottere vrijwillige terugkeer van afgewezen asielzoekers en op een efficiëntere aanpak van mensensmokkelaars. Landen die zelf vluchtelingen opvangen, zouden op meer steun kunnen rekenen.

Assita Kanko, Belga
Assita Kanko © Belga

Nu de Commissie haar pact heeft voorgesteld, ligt de bal in het kamp van de lidstaten en van het Europees Parlement. Zij moeten over de teksten een politiek akkoord vinden. Europees Parlementslid Assita Kanko (N-VA), die in de commissie Burgerlijke vrijheden en Binnenlandse Zaken zetelt, is alvast tevreden dat 'de EU langzaamaan begint te begrijpen dat politieke correctheid de mensenhandel en de ellende van migranten alleen maar voedt'.

'De voorstellen van de Commissie om zich te concentreren op het vergroten van de terugkeer van afgewezen asielzoekers, het creëren van prikkels voor derde landen om samen te werken en hernieuwde maatregelen voor de kwetsbaren, zijn een stap in de goede richting,' zegt Kanko, 'maar het moet in de praktijk werkbaar zijn.'

Aan de andere kant van het politieke spectrum zegt Saskia Bricmont (Ecolo), die in dezelfde commissie zit, dat de voorstellen van de Europese Commissie 'cosmetisch' zijn. 'In plaats van komaf te maken met de mislukkingen van het gewraakte Dublin-systeem, worden de belangrijkste principes ervan alleen nog maar versterkt.'

Daarom legt ze nu een hervorming op tafel die alle aspecten van het migratie- en asielbeleid behelst: van grensbewaking en de screening van migranten, over asiel en integratie, tot terugkeer en de relaties met derde landen. 'We moeten de juiste balans vinden tussen solidariteit en verantwoordelijkheid', zegt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.Geconfronteerd met de migratiecrisis die in 2015 losbarstte, beet de vorige Europese Commissie, onder leiding van Jean-Claude Juncker, haar tanden stuk op een gepast antwoord. Landen als Hongarije en Tsjechië waren en zijn nog altijd tegen de verplichte spreiding van migranten die in Europa aankomen. Daarom kiest de Commissie-von der Leyen nu voor het principe van 'flexibele bijdragen'. In crisistijden zal elke lidstaat - 'zonder uitzondering' - verplicht zijn een solidaire bijdrage te leveren met landen waar de migratiedruk plots erg hoog is, maar ze zullen in grote mate zelf kunnen bepalen op welke manier ze een bijdrage leveren. Deze bijdrage kan gaan van het overnemen van asielzoekers, tot het helpen bij de gedwongen terugkeer van wie geen verblijfsrecht heeft en het leveren van andere vormen van operationele steun. Echter, hoe hoger de druk op bijvoorbeeld de landen aan de Europese buitengrenzen wordt, hoe groter de solidariteitsbijdrage van de andere lidstaten moet zijn. Wanneer migranten de Europese Unie bereiken, moet de procedure die ze doorlopen sneller en efficiënter afgehandeld worden dan vandaag het geval is. Iedereen zal aan een gezondheids- en veiligheidscontrole onderworpen worden, op basis waarvan kan worden beslist of de betrokkene de normale asielprocedure moet doorlopen dan wel een aparte 'grensprocedure'. Dit moet vlotte beslissingen over asiel of verplichte terugkeer mogelijk maken, luidt het bij de Commissie, 'zodat mensen van wie het dossier snel kan worden onderzocht snel zekerheid hebben'. De Commissie maakt zich sterk dat van het begin tot het einde van de procedure de rechten van de migranten gerespecteerd zullen worden, maar daar zijn mensenrechtenorganisaties niet zo zeker van. Zo vreest Oxfam dat er een herhaling komt van het scenario op de Griekse eilanden waarbij volledige gezinnen 'de facto gevangengezet worden' in zogenaamde hotspots. 'Mensen die asiel willen aanvragen zullen dan weinig tot geen toegang hebben tot gezondheidszorg en andere basisdiensten', zegt Marissa Ryan van Oxfam. Wegens de zogenaamde Dublin-verordening is een lidstaat vandaag verantwoordelijk voor de afhandeling van de asielaanvraag van elke migrant die er zo'n aanvraag indient, behalve wanneer die migrant met een ander land familiale of administratieve banden heeft. In het nieuwe voorstel van de Commissie zullen bepaalde categorieën asielzoekers meteen naar een ander land doorgestuurd kunnen worden, bijvoorbeeld wanneer ze daar broers of zussen hebben wonen of in het bezit zijn van een diploma van dat land. Wie een visum heeft en asiel wil aanvragen, mag doorreizen naar het land van uitgifte om er zijn dossier te laten behandelen. Verder zet de Commissie in op een versterkte bewaking van de buitengrenzen en een betere samenwerking met de landen buiten de Europese Unie. Zo hoopt ze op een vlottere vrijwillige terugkeer van afgewezen asielzoekers en op een efficiëntere aanpak van mensensmokkelaars. Landen die zelf vluchtelingen opvangen, zouden op meer steun kunnen rekenen. Nu de Commissie haar pact heeft voorgesteld, ligt de bal in het kamp van de lidstaten en van het Europees Parlement. Zij moeten over de teksten een politiek akkoord vinden. Europees Parlementslid Assita Kanko (N-VA), die in de commissie Burgerlijke vrijheden en Binnenlandse Zaken zetelt, is alvast tevreden dat 'de EU langzaamaan begint te begrijpen dat politieke correctheid de mensenhandel en de ellende van migranten alleen maar voedt'. 'De voorstellen van de Commissie om zich te concentreren op het vergroten van de terugkeer van afgewezen asielzoekers, het creëren van prikkels voor derde landen om samen te werken en hernieuwde maatregelen voor de kwetsbaren, zijn een stap in de goede richting,' zegt Kanko, 'maar het moet in de praktijk werkbaar zijn.'Aan de andere kant van het politieke spectrum zegt Saskia Bricmont (Ecolo), die in dezelfde commissie zit, dat de voorstellen van de Europese Commissie 'cosmetisch' zijn. 'In plaats van komaf te maken met de mislukkingen van het gewraakte Dublin-systeem, worden de belangrijkste principes ervan alleen nog maar versterkt.'