De 28 Europese staatshoofden en regeringsleiders zaten al sinds zondagavond samen in Brussel om de Europese topjobs te verdelen. In principe gaat het om een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, maar die benoeming hangt nauw samen met het voorzitterschap van de Europese Raad en het Parlement, en de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger van het Europese buitenlands beleid. De leiders raakten er ook na een avond, nacht en ochtend onderhandelen niet uit en Europees president Donald Tusk schort de top daarom op tot dinsdag 11 uur.

De kandidaat-Commissievoorzitter heeft de steun nodig van minstens 21 lidstaten, die samen zeker 65 procent van de Europese inwoners vertegenwoordigen. Daarna moet hij of zij een meerderheid in het Europees Parlement zien te krijgen.

Maar de Duitse bondskanselier Angela Merkel vindt die vereisten 'wat krap', zei ze maandagmiddag op een persconferentie. 'Of we unanimiteit zullen bereiken weet ik niet, maar we moeten het wel een zo groot mogelijke consensus zien te vinden om spanningen in de toekomst te vermijden', klonk het. 'Nu lijkt het een mislukking, en ik begrijp dat, maar als er daarna problemen komen zal men ons vragen: waarom hebben jullie niet nog één dag langer onderhandeld?'

Merkel hoopt dat de onderbreking 'tot nieuwe inzichten zal leiden', en gelooft dat de leiders dinsdag wel tot een compromis kunnen komen. 'Het is ingewikkeld, maar met wat goede wil kunnen we een consensus vinden voor het Europees Parlement een voorzitter kiest', zei ze.

Als de Europese Raad niemand naar voren schuift dan kiest het Parlement zelf een voorzitter, waarschuwde huidig voorzitter Antonio Tajani al. Volgens de laatste timing gebeurt dat woensdag.

De bondskanselier blijft er trouwens bij dat de Spitzenkandidaten, die door de partijen naar voren zijn geschoven als kandidaat-Commissievoorzitters 'op de een of andere manier een rol spelen'. 'Ik denk dat dat ook nodig is om een meerderheid te vinden in het parlement', zei ze.

Hervorming

De Franse president Emmanuel Macron pleit dan weer voor een grondige hervorming van de regels om een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie te benoemen. 'We mogen niet de gijzelaars zijn van enkele kleine groepjes landen. Als we niet grondig hervormen zullen we nooit geloofwaardig zijn, noch op internationaal vlak, nog voor onze burgers.'

Macron reageerde maandagmiddag bijzonder gepikeerd. 'Dit is een mislukking. Ik denk dat niemand tevreden kan zijn met dit resultaat, na zoveel uren onderhandelen', zei hij. 'De mislukking is te wijten aan politieke verdeeldheid binnen de EVP (Europese christendemocraten, nvdr.), een geografische verdeeldheid binnen de raad en persoonlijke problemen die volgens mij geen plaats hebben rond de tafel. Onze geloofwaardigheid is aangetast.'

'We moeten onze conclusies trekken, beter voorbereiden en vooral de procedures simplificeren. Ik ben erg sceptisch over nieuwe uitbreiding van de EU als ik zie dat we er al niet uitraken met 28. Ik zal dat dan ook niet steunen tot er een diepe hervorming van onze institutionele werking is geweest.'

Volgens Macron volgen er maandagmiddag en -avond nog politieke consultaties om het pad te effenen richting dinsdag.

Conte: 'Tusk ging boekje te buiten'

De Italiaanse premier Giuseppe Conte vindt dat Europees president Donald Tusk zijn boekje te buiten gaat door zelf een pakket voor de verdeling voor de Europese topjobs naar voren te schuiven gebaseerd op een ontwerpcompromis dat afgelopen weekend tijdens de G20 in Osaka uit de bus kwam. Dat zei hij maandag na afloop van de - opgeschorte - Europese top in Brussel.

Europees president Donald Tusk schoof zondagavond de sociaaldemocratische Spitzenkandidaat Frans Timmermans naar voren als kandidaat-Commissievoorzitter. Dat gebeurde na overleg in de marge van de G20-top in Osaka van afgelopen weekend tussen de Franse, Duitse, Nederlandse en Spaanse leiders. De EVP-Spitzenkandidaat Manfred Weber zou dan genoegen moeten nemen met het voorzitterschap van het Parlement.

De Italiaanse premier Giuseppe Conte is het niet eens met die werkwijze. Italië 'is niet tegen de persoon Timmermans, die grote meerwaarde kan bieden en veel ervaring heeft, maar de methode roept bij ons weerzin op', zei hij. 'Tusk gaat hiermee buiten het mandaat dat aan hem is toevertrouwd als Europees president.'

Conte behoort zelf niet tot een van van de grote Europese families. Hij zou zich naar verluidt samen met de Visegrad-landen Polen, Hongarije, Tsjechië en Slovakije hebben verzet tegen de voordracht van Timmermans.