De hoop op een brexit met akkoord eind oktober kreeg gisteren/dinsdag opnieuw een serieuze knauw. Alles begon met een telefoongesprek tussen de Britse premier Boris Johnson en de Duitse bondskanselier Angela Merkel, waarna Downing Street Merkel ervan beschuldigde de kansen op een deal nagenoeg onmogelijk te hebben gemaakt. Volgens de Britten had de bondskanselier gezegd dat Noord-Ierland in een douane-unie met de Europese Unie moet blijven en zijn regelgeving moet afstemmen op de Europese interne markt, en dat zonder beperking in de tijd.

Volgens het Verenigd Koninkrijk is een akkoord dan de facto niet meer mogelijk: Boris Johnson deed vorige week nog een voorstel, waarin Noord-Ierland uit de douane-unie vertrekt maar wel de regelgeving voor goederen en voedingsmiddelen tijdelijk afstemt op die van de Europese binnenmarkt. De Noord-Ierse regering en het parlement moeten dan wel elke vier jaar instemmen met dat regime. Berlijn zelf gaf geen verklaring over de inhoud van het bewuste telefoongesprek, en bevestigde enkel dat het wel degelijk plaatsvond.

De Europese Raadsvoorzitter Donald Tusk ging wel meteen in het verweer op Twitter. 'Het winnen van een stom spelletje zwartepieten is niet wat op het spel staat. Wel op het spel staat de toekomst van Europa en het VK en de veiligheid en belangen van onze bevolkingen. Je wil geen deal, je wil geen uitstel, je wil (de aanvraag tot vertrek, nvdr) niet intrekken, quo vadis?'

Daarmee leek hij te insinueren dat Johnson eigenlijk helemaal geen akkoord wil, maar vooral wil vermijden dat hij de schuld krijgt van een no deal eind oktober. Ondanks die uitval wil de Europese hoofdonderhandelaar Michel Barnier verder werken voor een akkoord. 'De EU blijft constructief, zelfs wanneer de emoties in het Verenigd Koninkrijk hoog oplopen: we willen een akkoord', zei hij woensdagmiddag tegen de Eurocommissarissen tijdens de wekelijkse vergadering van het college.

De gesprekken met de Britse onderhandelaar David Frost gaan deze week verder, maar veel verder dan technische meetings gaan die naar verluidt niet. De Europese Unie vindt dat de plannen van Johnson onvoldoende garanties bieden op het openblijven van de Ierse grens. Tegelijkertijd vrezen ze dat er een gat komt in de interne markt, want wat ongecontroleerd tot in EU-lidstaat Ierland komt, gaat meteen ook de Europese binnenmarkt in.

Eurocommissaris voor Begroting Gunther Oettinger bevestigde die positie woensdagmiddag: 'Iedereen is het met Michel Barnier eens: het voorstel van Johnson is geen bevredigende oplossing voor de brexit'. Volgens de Duitser zit Barnier donderdag opnieuw rond de tafel met een Britse delegatie. De brexit is momenteel voorzien voor 31 oktober, voor Boris Johnson kan dat ook zonder akkoord. De Europese top van volgende week wordt wellicht cruciaal.