Opinie

Emmanuel Van Lierde

‘Cruciaal jaar voor paus en kerk: pontificaat van paus Franciscus komt juist nu in een beslissende fase’

Emmanuel Van Lierde Hoofdredacteur Tertio

Emmanuel Van Lierde, hoofdredacteur van het christelijke opinieweekblad Tertio, blikt vooruit naar het nieuwe kerkelijke jaar.

2022 belooft doorslaggevend te worden voor paus Franciscus. Hoewel hij vorig jaar een darmoperatie onderging en in december 85 jaar werd, is er geen enkel teken dat erop wijst dat de Argentijn van plan is het wat rustiger aan te doen. Integendeel, zijn pontificaat komt juist nu in een beslissende fase, wat maakt dat het alle hens aan dek is. Waarom? Allereerst vanwege de noodzakelijke hervorming van de Romeinse Curie die nu haar beslag moet krijgen. Al sinds het begin van zijn pontificaat werkt Franciscus met zijn kroonraad van kardinalen aan een nieuwe grondwet voor de Curie. Na herhaaldelijke revisies was die constitutie Praedicate Evangelium (Verkondig het evangelie) vorig jaar klaar, maar de paus heeft die nog altijd niet gepubliceerd. Insiders verwachten de afkondiging ervan tussen Pasen en eind juni.

Cruciaal jaar voor paus en kerk: pontificaat van paus Franciscus komt juist nu in een beslissende fase.

Waarom moet het zolang duren? Omdat die hervorming maar kan slagen als er het juiste personeel voor is. De implementatie vereist heel wat personeelsverschuivingen en Franciscus wou eerst zicht hebben op die puzzel. Wat het hem makkelijk maakt, is dat minstens zeven kopstukken van de twintig belangrijkste Curiedepartementen de pensioenleeftijd van 75 jaar al overschreden hebben en dus probleemloos vervangen kunnen worden.

Nieuwe kardinalen

Op die topbenoemingen volgt gegarandeerd een consistorie voor de creatie van nieuwe kardinalen. Ook daarom wordt 2022 een doorslaggevend jaar voor Franciscus, want door die keuze stelt hij zijn erfenis veilig. Momenteel zijn er 119 stemgerechtigde kardinalen onder de 80 jaar. Negen van hen worden 80 jaar in 2022. Dat geeft Franciscus de ruimte om een vijftien nieuwe pauskiezers te selecteren. Dan zal hij ruim twee derde van de deelnemers aan een volgend conclaaf zelf gekozen hebben. Wie al zeker de rode baret ontvangen, zijn de nieuwe prefecten en voorzitters in het Vaticaan. Het is ook altijd uitkijken met bisschoppen die Franciscus onlangs ontmoette tijdens zijn reizen.

Over reizen gesproken, ook op dat vlak kan 2022 druk worden. Op de verlanglijst van Franciscus staan Zuid-Soedan om er het vredesproces te bevorderen, Congo als het Afrikaanse land met de meeste katholieken, Libanon dat zoveel vluchtelingen opvangt en Malta, Papoea-Nieuw-Guinea, Indonesië en Oost-Timor waar toegezegde bezoeken uitgesteld werden. Verder zijn Santiago de Compostella en Hongarije niet uitgesloten. Dat laatste land zou een ideale gastheer kunnen zijn voor de tweede ontmoeting met Russisch patriarch Kirill die er zit aan te komen. Canada, India en Korea moeten wellicht wachten tot 2023.

Synodaliteit

Meer dan om herstructureringen en benoemingen is het de paus te doen om een mentaliteitsverandering in de kerk, om de bekering naar een arme, barmhartige, dienstbare en synodale kerk zoals Vaticanum II die droomde. Ook op dat vlak is 2022 cruciaal omdat het huidige synodale proces nu in de lokale kerken op kruissnelheid moet komen. Dat gebeuren kan slagen of mislukken, het kan de binnenkerkelijke polarisatie doen toenemen of juist een nieuw begin creëren. Het zou pas erg zijn als het een gemiste kans is en het risico van de synodaliteit niet op alle niveaus in de kerk gewaagd wordt, als er geen bereidheid is om naar elkaar en naar de heilige Geest te luisteren.

Belgische kerk

Specifiek voor de Belgische kerk voegen we aan de verwachtingen voor 2022 nog twee zaken toe. De bisschoppen worden in principe van 6 tot 12 februari in Rome verwacht voor hun ad-liminabezoek. Zo’n pelgrimage “naar de drempels” van de graven van de apostelen Petrus en Paulus dient vooral om in Rome verslag uit te brengen over de actuele toestand in de bisdommen. Het is goed van tijd tot tijd de balans op te maken en te zien waar bijsturingen zich opdringen. Het vorige ad limina dateert trouwens al van 2010. Niet onbelangrijk is ten tweede dat kort na elkaar diverse bisschoppen 75 jaar worden en bij die verjaardag hun ontslag dienen aan te bieden aan de paus: op 26 februari Jean-Luc Hudsyn, hulpbisschop voor Waals-Brabant, en op 17 juni kardinaal Jozef De Kesel. Het jaar erna volgen Pierre Warin van Namen en Guy Harpigny van Doornik. Vooral aan Waalse kant komt er dus een generatiewissel en dat is niet onbelangrijk voor de koers die de Belgische kerk wil varen.

Dit is het edito uit Tertio van 12 januari.

Partner Content