Made in Europe (Pieter Steinz, 2014)

De Europese Unie gaat door zwaar stormweer waarbij de middelpuntvliedende krachten aan de winnende hand lijken. Om de boel samen te houden, en om mensen opnieuw te enthousiasmeren, heeft Europa meer dan ooit nood aan het versterken van haar identiteit, en die ook fier te beleven en uit te dragen. De crisis van Europa is vooral een culturele crisis. Pieter Steinz illustreert rijkelijk hoe de unieke kracht van Europa verankerd is in het culturele en artistieke patrimonium. Van de sprookjes van Hans Christian Andersen, over De schreeuw van Edvard Munch en de minirok van Yves Saint Laurent tot het Panthenon en de Champions League. En voeg daar gerust de Notre-Dame in Parijs aan toe. Het is jammer dat zo'n icoon moet afbranden voordat we ons collectief bewust worden van onze gemeenschappelijke cultuur en identiteit. Of toch voor even.

© GF

Vloeibare tijden: Leven in een eeuw van onzekerheid (Zygmunt Bauman, 2007)

We leven in een VUCA-wereld: volatility (volatiel), uncertainty (onzeker), complex (complex) en ambigious (ambigu). Dat weten trendwatchers al langer. De socioloog Zygman Bauman schreef ruim 10 jaar geleden over 'vloeibare tijden'.

Dit zijn tijden waarin heel veel in beweging is, waarin onzekerheid de enige zekerheid is die ons deel is. Het is een tijdperk waarin sociale vormen en structuren uiteenvallen en wegsmelten. Het lijkt wel of partijen en politici machteloos meedobberen in deze maalstroom van de geschiedenis.

Tegenover zoveel disruptie moet de politiek meer dan ooit stabiliteit en visie op de langere termijn bieden. Wie surft op de korte termijngolven dreigt vroeg of laat zelf in een draaikolk te belanden. De eerste vraag die je nu moet stellen is niet: wat zal er nog meer veranderen? Maar wel: wat zal er nooit veranderen? Daar kan je een beleid op bouwen.

© GF

The Future of Capitalism (Paul Collier, 2018)

De verkiezingen in België hebben een trend bevestigd die zich al eerder in andere landen aandiende: het politieke midden is helemaal weggesmolten en de extremen op beide flanken hebben de wind in de zeilen. Na Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk past nu ook België in dat rijtje.

Oxford-econoom Paul Collier stelt zich de vraag hoe partijen die historisch het centrum uitmaakten (sociaaldemocraten en christendemocraten) kunnen overleven in deze disruptieve tijden. Om te breken met de lokroep van het extremisme is een nieuw moreel, ethisch en cultureel kompas nodig. En een nieuwe vorm van kapitalisme die zich het best laat samenvatten als een sociaal-ecologisch gecorrigeerde markteconomie. Een nieuw Rijnlandmodel, als het ware. Alles komt straks terug.

© GF