Universiteit van Vlaanderen

© Knack Focus

Bestaat er een medicijn tegen verdriet?

Bestaat er een medicijn tegen verdriet?

Prof. dr. em. Manu Keirse is klinisch psycholoog, doctor in de geneeskunde en dé specialist in België en Nederland als het over rouwverwerking gaat. Maar hoe doe je dat, rouwen? En hoe kan je er anderen bij helpen? Daarover gaat dit college.

Hoe schadelijk is de zon?

Hoe schadelijk is de zon?

Huidkanker lijkt dé aandoening van de 21e eeuw. En dat is voor een groot deel de schuld van... de zon. Weten we wel goed genoeg hoe we onze huid moeten beschermen? En welke gevaren heeft de zon nog in petto? Professor Vera Rogiers is toxicologe aan de VUB. Ze weet alles van cosmetica en nog meer van hoe schadelijk de zon is voor je huid.

'We moeten patiënten nauwer betrekken bij het wetenschappelijk onderzoek naar multiple sclerose'

'We moeten patiënten nauwer betrekken bij het wetenschappelijk onderzoek naar multiple sclerose'

Vrije Tribune - 'Multiple sclerose of MS is een complexe ziekte die stap voor stap haar geheimen prijs geeft. En dat heeft al geleid tot nieuwe medicijnen die de ziekte remmen bij een grote groep patiënten', schrijft Piet Stinissen voor de Universiteit van Vlaanderen. 'Maar om verdere vooruitgang te boeken moeten we meer zicht krijgen op de vele facetten van de ziekte. En daar is een nauwere samenwerking voor nodig met personen met MS.'

Waarom is er meer MS in België dan in Costa Rica?

Waarom is er meer MS in België dan in Costa Rica?

In Vlaanderen komt MS voor bij ongeveer 100 op 100.000 personen. In Costa Rica komt MS twintig keer minder voor, maar 5 op 100.000 mensen krijgen het. Dat lijkt op het eerste gezicht een tikje vreemd... zijn wij in westerse landen immers niet beter bestand tegen nare ziektes? MS-expert Piet Stinissen, van de UHasselt, werpt zijn licht op multiple sclerose en legt uit waarom de ziekte in bepaalde delen van de wereld meer voorkomt dan in andere.

Was het vroege christendom een mysteriecultus?

Was het vroege christendom een mysteriecultus?

Was Jesus Christ een superstar? Of was hij één van de vele supersterren uit zijn tijd en werkte de christelijke promomachine in de begineeuwen van onze jaartelling net wat beter, waardoor het christendom zich verspreidde? Godsdiensthistorica dr. Annelies Lannoy, van de UGent, zocht uit of het vroege christendom om geheime mysteriecultus was.

Was de eerste superheld een vrouw?

Was de eerste superheld een vrouw?

Elastigirl en Wonder Woman werden als eerste vrouwelijke superhelden van het afgelopen decennium geprezen in de pers. 'De stoerste superheld draagt een rokje!', 'Elastigirl is een feministisch icoon!' Anke Brouwers van Universiteit Antwerpen kijkt als filmhistorica 100 jaar terug en ziet dat in de stille film vrouwen niet zo'n brave doetjes waren. Hun heldhaftighaftigheid en populariteit doet Supergirl het schaamrood op de wangen krijgen. Er werden zelfs hele reeksen aan deze Serial Queens gewijd.

Kunnen we topsporters bouwen in een labo?

Kunnen we topsporters bouwen in een labo?

Van een gewone auto een racewagen maken is simpel: een krachtige motor, een aerodynamische vorm, een spolier voor- en achteraan en je bent klaar voor de topsport. Het zou handig zijn mochten we hetzelfde kunnen met het menselijk lichaam. Wat extra beenspieren om extra snel te kunnen lopen, wat technisch inzicht om de perfecte goal te maken, extra stevige tanden als je gaat boksen en een stalen maag voor je begint met rugbyen. Van in de wieg een klein superheldje kweken door een paar kleine aanpassingen in het DNA. Hoe (on)realistisch is dit? Maken technieken als CRISPR-Cas dit mogelijk? Sportwetenschapper Wim Derave doet hier onderzoek naar aan de UGent.

Waarom zijn helden gevaarlijk?

Waarom zijn helden gevaarlijk?

Hou jij ook van heldhaftige romas als 'De leeuw van Vlaanderen', 'The lord of the rings' of zelfs 'Alice in Wonderland'? Volgens literatuurwetenschapper Kevin Absillis kunnen deze boeken ook gevaarlijk zijn. Hugo Claus wist dat bijvoorbeeld. Als kind had hij er zich zelf door laten vangen. Zijn roman, 'De verwondering', vormt dan ook de leidraad doorheen dit college. Net het boek 'De held met de duizend gezichten' van Joseph Cambell die eigenlijk zegt dat alle verhalen hetzelfde zijn. Luister naar Kevin Absillis van de Universiteit Antwerpen en Assepoester zal lang niet meer zo onschuldig zijn als jij denkt.

Hoe word je Spider-Man?

Hoe word je Spider-Man?

Wacht jij al sinds je eerste etterbuil op een beet van een genetische gemanipuleerde spin? Probeerde jij op je tiende loodrecht op een muur te klimmen en brak je je arm? Of hul je je al sinds je kleutertijd in Spider-Man-outfits? Volgens bioloog Dominique Adriaens, van de UGent, berg je die droom best op. De schrijvers van Peter Parker weefden geen strak web bij het bedenken van Spider-Mans theorie.

Van wie is het Beloofde Land?

Van wie is het Beloofde Land?

Joden, moslims, christenen, Palestijnen, Israeli's... miljoenen mensen menen dat het Beloofde Land aan hen toebehoort. Voor de drie grootste godsdiensten is de regio heilige grond en op politiek vlak ontwikkelde zich doorheen de geschiedenis een meedogenloze strijd. Midden-Oosten-kenner Ludo Abicht doet een verwoede poging om uit te klaren wie dit stukje Midden-Oosten nu werkelijk toekomt.

Kan een dictator de wereld redden?

Kan een dictator de wereld redden?

De democratie krijgt het zwaar te verduren: massamigratie, klimaatveranderingen, economische crisissen,... Er wordt veel gepalaverd en structurele oplossingen lijken zelden voor handen. Zou één sterke leidersfiguur het niet beter doen? Sterke mannen zijn op veel plekken in de wereld opnieuw razendpopulair: De Turkse president Erdogan, Vladimir Poetin, Trump in Amerika, de Chinese leider Xi Jingping,... Niet stuk voor stuk dictators overigens, maar politieke leiders die drastisch en kordaat optreden. UGent-historicus Bruno De Wever gaat na of dergelijke figuren een goed alternatief zijn voor het trage democratische proces met eindeloos veel checks en balances.

Moeten we onze relatie met Rusland verbeteren?

Moeten we onze relatie met Rusland verbeteren?

Rusland wordt in het westen vaak gezien als een agressief, zelfs oorlogszuchtig land. De afgelopen jaren namen de spanningen dan ook fors toe. David Criekemans is hoogleraar geopolitiek aan de UAntwerpen en hij maakt hier toch graag enkele kanttekeningen bij. Overigens ook uitgebreid te lezen in zijn recentste boek, "Geopolitieke kanttekeningen". Professor Criekemans dwingt ons onze westerse oogkleppen een ogenblik af te zetten. Hoe kijkt Rusland naar het westen? Misschien begrijpen we dan beter waarom Rusland doet wat het doet? En wie weet, komen we wel weer dichter bij elkaar? Met andere woorden: een lesje politiek Rusland, anders bekeken.

Komt er weldra een Derde Wereldoorlog?

Komt er weldra een Derde Wereldoorlog?

Het begin van de Eerste Wereldoorlog lijkt sterk op de huidige situatie in Syrië en Irak. Volgens de Leuvense islamoloog Amr Ryad speelde het begrip jihad elke keer een belangrijke rol. De Heilige Oorlog wordt gebruikt om de strijd te rechtvaardigen. En westerse landen proberen moslimstrijders voor zich te winnen. Wil dat dan ook zeggen dat het vervolg ook hetzelfde zal zijn? Komt er een Derde Wereldoorlog?

Hoorden de Belgen tijdens de Tweede Wereldoorlog wel écht bij de geallieerden?

Hoorden de Belgen tijdens de Tweede Wereldoorlog wel écht bij de geallieerden?

In mei 1940 werd België bezet door Duitsland. De Belgische regering vluchtte en kwam in Londen terecht. Van daaruit hebben ze de geallieerden én het Belgische volk gesteund in hun strijd tegen nazi-Duitsland. Zo hebben we het altijd op school geleerd. Maar UAntwerpen-historicus Herman Van Goethem weet intussen uit historische teksten dat het niet helemaal zo gegaan is...

'Hoeveel politici en regeringen hebben niet gezwalpt tussen 1940 en 1942?'

'Hoeveel politici en regeringen hebben niet gezwalpt tussen 1940 en 1942?'

Herman Van Goethem - 'Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de Belgische oorlogsregering in Londen tot aan het einde van 1942 twee ijzers in het vuur hield', schrijft rector Herman Van Goethem (UAntwerpen) voor de Universiteit van Vlaanderen. Hij staat stil bij een opvallende 'stilte' in de geschiedschrijving over WO II.