Duitsland, Frankrijk, Italië en Malta probeerden in Luxemburg steun te werven voor het tijdelijke spreidingsmechanisme dat ze hebben uitgewerkt voor migranten die gered worden op de centrale Middellandse Zeeroute en naar Italiaanse of Maltese havens gebracht moeten worden. Het plan, waaraan landen op vrijwillige basis kunnen deelnemen, moet vermijden dat reddingsschepen in de toekomst nog dagenlang blijven ronddobberen in afwachting van een oplossing. Landen als Luxemburg, Portugal en Litouwen, die in het verleden al inspanningen hebben gedaan om bootmigranten over te nemen, reageerden naar verluidt positief op het initiatief.

Nog een aantal andere landen toonde enige interesse en vroeg meer details. Zo telde de Franse staatssecretaris voor Europese Zaken Amélie de Montchalin in totaal "een tiental landen" die een inspanning zou willen overwegen in het kader van het plan. "We hebben de kring van landen die bereid zijn ons te steunen kunnen vergroten", zei ze.

Bevoegd eurocommissaris Dimitris Avramopoulos beklemtoonde dat het niet de bedoeling was dat de lidstaten dinsdag een formeel engagement zouden nemen. "De discussie is niet afgelopen. Ik wil niet vooruitlopen op het aantal landen dat zal deelnemen aan deze collectieve inspanning, maar ik hoop dat het er zoveel mogelijk zullen zijn."

De focus op Italië en Malta zorgt alleszins voor ergernis bij Griekenland, Cyprus en Bulgarije. In een gemeenschappelijke verklaring wezen de drie landen erop dat er veel meer migranten de EU proberen te bereiken via de oostelijke Middellandse Zeeroute. In Griekenland kwamen alleen al in september meer mensen aan dan via de centrale route in heel 2019. "Onze regio is de meest kwetsbare wanneer het gaat over migratie", zei de Griekse minister Michalis Chrisochoidis, die op zijn beurt om Europese solidariteit vroeg. Ook landen als Nederland en Oostenrijk wezen erop dat het plan slechts een fractie van de inkomende migranten omvat.

"Het is evident dat we aandacht moeten schenken aan alle routes", erkende de Finse minister Maria Ohisalo, die momenteel de bijeenkomsten van de ministers leidt. "Maar het is niet omdat we vooruitgang zouden boeken op één route, dat we dan stoppen met te werken op die andere routes. Hoe meer lidstaten deelnemen, hoe beter dit pilootproject zal lopen", verklaarde ze.

Pleitbezorgers van het initiatief hopen immers dat het tijdelijke plan de springplank kan worden naar een structurele hervorming van het Europese asielbeleid. De lidstaten zitten al jaren op ramkoers over de regels die bepalen welk land verantwoordelijk moet zijn voor een asielaanvraag. De landen aan de zuidelijke buitengrenzen eisen meer solidariteit, maar landen als Polen en Hongarije weigeren pertinent migranten op te nemen.