De Red Flames sloten de vorige interlandperiode af met een bittere nasmaak. Concurrent Noorwegen zette de Belgische nationale vrouwenvoetbalploeg vorige dinsdag vlot opzij met 4-0. De kwalificatie voor het WK 2023, dat gehouden wordt in Australië en Nieuw-Zeeland, lijkt ver weg. Het verlies tegen de Noren heeft erin gehakt bij Justine Vanhaevermaet. De nummer 10 van de Red Flames had vooraf ambitieuze taal gesproken. Winst tegen Noorwegen leek haar zeker mogelijk. 'Zoiets zeg ik beter niet meer. Tegen toplanden moet alles kloppen. Wij moeten super zijn en zij moeten een mindere dag hebben, of we gaan de boot in. Jammer, maar dat is waar de Red Flames momenteel staan', erkent Vanhaevermaet, die de komende match tegen Polen cruciaal noemt. 'We móéten winnen, geen excuses. Tweede worden in onze groep is het absolute minimum.' De tweede plek levert een ticket voor de barrages op. België staat nu derde, na Noorwegen en Polen.
...

De Red Flames sloten de vorige interlandperiode af met een bittere nasmaak. Concurrent Noorwegen zette de Belgische nationale vrouwenvoetbalploeg vorige dinsdag vlot opzij met 4-0. De kwalificatie voor het WK 2023, dat gehouden wordt in Australië en Nieuw-Zeeland, lijkt ver weg. Het verlies tegen de Noren heeft erin gehakt bij Justine Vanhaevermaet. De nummer 10 van de Red Flames had vooraf ambitieuze taal gesproken. Winst tegen Noorwegen leek haar zeker mogelijk. 'Zoiets zeg ik beter niet meer. Tegen toplanden moet alles kloppen. Wij moeten super zijn en zij moeten een mindere dag hebben, of we gaan de boot in. Jammer, maar dat is waar de Red Flames momenteel staan', erkent Vanhaevermaet, die de komende match tegen Polen cruciaal noemt. 'We móéten winnen, geen excuses. Tweede worden in onze groep is het absolute minimum.' De tweede plek levert een ticket voor de barrages op. België staat nu derde, na Noorwegen en Polen. De Red Flames treffen de Polen op 30 november. In afwachting van die belangrijke interland trekt Vanhaevermaet het Kanaal over. Ze versierde deze zomer een mooie transfer naar Reading, een middenmoter in de Engelse Women's Super League (WSL). De WSL is de place to be in het vrouwenvoetbal. In maart raakte bekend dat Sky de handen in elkaar slaat met de BBC. De twee televisienetwerken betalen een recordbedrag van 28,4 miljoen euro voor de uitzendrechten van de vrouwencompetitie. Dat de Engelse teams er financieel wel bij varen, is volgens de middenveldster niet eens het belangrijkste. 'Van groter belang is dat het vrouwenvoetbal begint te leven', zegt de voetbalster, een kinesiste die haar job op pauze zette toen ze als prof aan de slag kon. 'Engelse sportliefhebbers weten stilaan hoe het klassement in het vrouwenvoetbal eruitziet. De samenvattingen komen op tv, waardoor matchen een ander cachet krijgen. Iedereen heeft het gezien wanneer je uitblinkt of, de andere kant van de medaille, als je faalt.' Wordt u goed betaald? Justine Vanhaevermaet: Ik kan leven van mijn sport, maar mijn spaargeld zal niet aangroeien. Ik moet in België een hypotheek afbetalen en een groot deel van mijn loon gaat op aan mijn huurappartement in Reading. Het hangt er ook van af bij welke club je speelt. De sterren van de Engelse topteams verdienen goed de kost, al praten we niet over bedragen zoals in het mannenvoetbal. Die centen krijg je ook niet zomaar. De lat ligt hoog in de Women's Super League. Ik ben blij dat ik een tussenstap kon maken in de Noorse competitie (bij Røa en LSK Kvinner, nvdr). Het Belgische en het Engelse voetbal vallen qua professionalisme of kwaliteit niet te vergelijken. Het is een andere wereld. Ik hou ook enorm van de Engelse voetbalcultuur. Wanneer je op de dag van de wedstrijd op de club rondloopt, ademt alles dat er moet gewonnen worden. Dat is fantastisch. Ook het Belgische vrouwenvoetbal is sterk in opmars. Hoe komt dat? Vanhaevermaet: Het EK van 2017 was een belangrijke trekker. De VRT zond de wedstrijden van de Belgen integraal uit, met analyses in de studio en alle toeters en bellen. Het publiek ontdekte de Red Flames en we hebben de kans met beide handen gegrepen, met goede resultaten en mooi voetbal. Tegenwoordig zenden de Play-kanalen onze wedstrijden uit. Die visibiliteit is heel belangrijk. De mensen weten waarmee je bezig bent. Je telt mee. De Red Flames zijn het uithangbord van een evolutie die ruimer gaat dan de nationale ploeg. Almaar meer jonge meisjes beginnen te voetballen. De basis verbreedt. De Red Flames zijn rolmodellen. Is dat prettig? Vanhaevermaet: Ik weet wat de andere speelsters en ik hebben opgeofferd om dit niveau te bereiken. Het maakt me trots dat ons verhaal anderen inspireert, en hopelijk maken we het makkelijker voor de meisjes die na ons komen. Ik debuteerde in 2013 bij de nationale ploeg. Dat is de prehistorie, vergeleken met waar het Belgische vrouwenvoetbal nu staat. We trainden toen twee à drie keer per week, nu staan we dagelijks op het veld. Dat verklaart de enorme stappen die de Red Flames hebben gezet. Een uitgebreide trainersstaf, twee videoanalisten die de trainingen filmen met drones, een diëtist, een psychologe, physical coaches, kinesisten, koks, dokters, een masseur: onze omkadering staat bijna op hetzelfde niveau als die van de Rode Duivels. Dat motiveert ons. Daar staat tegenover dat de excuses wegvallen, maar je zult geen enkele Red Flame horen klagen. Vergeleken met het amateurisme van mijn beginjaren bevinden we ons in een luxe- situatie. Ik herinner me een kwalificatietoernooi met de U19 in Rusland, legendarisch omdat het zo schrijnend was. In het midden van de nacht afreizen, een bustrip van vijf uur naar het hotel, geradbraakt aankomen. En dan een hotelkeuken die je zelfs je ergste vijand niet toewenst. Zelfs de groenten waren niet te vreten. We overleefden op pannenkoeken en pizza's. Vandaag is zoiets ondenkbaar. Geen afhaalpizza's meer voor de Flames. Intussen zijn de tegenstanders voor het Europees kampioenschap van volgende zomer in Engeland bekend. In de eerste ronde moeten de Red Flames het opnemen tegen Frankrijk, Italië en IJsland. Wat zijn de ambities? Vanhaevermaet: Dat toernooi winnen, hè. (lacht) De Belgen zijn allerminst favoriet, maar een mens mag dromen. Vooral omdat het niet onmogelijk is. Het blijft voetbal. De kleintjes kunnen de groten verslaan en waarom zou België niet de verrassing kunnen worden, als de vlam in de pan slaat? Als we dat willen verwezenlijken, moeten we de komende maanden stappen zetten. Er was de nederlaag tegen Noorwegen en eerder verloren de Red Flames vriendschappelijk van gereputeerde tegenstanders zoals Nederland, Duitsland en Spanje. Wat hebben jullie daaruit geleerd? Vanhaevermaet: Dat er individueel en als ploeg werk aan de winkel is. Het fysieke blijft het voornaamste pijnpunt. De Red Flames hebben meer dan voldoende techniek, maar in een-op-eenduels troeven tegenstanders ons af. We missen ook de conditie om negentig minuten aan volle intensiteit te voetballen. De toplanden staan verder. Elke speelster moet de hand in eigen boezem steken. Wat heb ik ervoor over? Haal ik er alles uit? Wat is de grootste sterkte van de Belgische ploeg? Vanhaevermaet: Ik kan verschillende kwaliteiten noemen, maar het eerste waaraan ik denk, is de ploeggeest. De Red Flames zijn een samenhangend geheel. We kunnen rekenen op de individuele kwaliteit van Tessa Wullaert en Tine De Caigny, twee spitsen die makkelijk scoren, en ik vind dat we altijd het terrein opgaan met een duidelijke tactiek en een verstandig wedstrijdplan. Elke speelster weet wat ze moet doen, alleen bij de uitvoering loopt het soms mis. Maar we moeten een eind maken aan onze dips. Elk team heeft in elke match momenten dat het minder loopt, maar bij ons duren ze te lang. We werken eraan met onze psycholoog. Toen VRT-journalist Eddy Demarez de vrouwen van het olympische basketbalteam beledigde, schreef u in een open brief: 'De vele vooroordelen en denigrerende opmerkingen hebben wij allemaal al honderden malen gehoord.' Vanhaevermaet: Het valt niet goed te praten dat iemand met zijn functie zulke uitspraken doet, al was het dan off the record. Ik was gechoqueerd. Hoe kan dit, in 2021, dacht ik. Ik had gehoopt dat we verder zouden staan dan gratuite vooroordelen over geaardheid. Toen ik als tiener vertelde dat ik voetbalde, was de eerste vraag steevast: 'Ben je lesbisch, misschien?' Alsof de twee onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De degoutante woorden van Eddy Demarez leggen een dieper probleem bloot. Ik hoef mijn Facebookpagina maar te openen om de meest walgelijke commentaren te lezen over vrouwelijke sporters. Over hoe ze eruitzien, over hoe ze niks kunnen, over hoe hun plaats in de keuken is en niet op een sportveld. Dat negativisme is een hinderpaal voor meisjes die willen voetballen. Oké, vroeger was het erger dan nu, maar het is nog altijd heel erg. Dit is 2021, verdorie. Vrouwen mogen doen wat ze willen. Ik wil niet dat de mensen denken dat ik onverdraagzaam ben of nergens om kan lachen. Ik maak ook af en toe een opmerking over anderen. Maar niet op basis van geaardheid, geloof of het loutere feit dat ze vrouwen zijn. Dat moeten eruit. Vrouwelijke atleten worden voortdurend op hun uiterlijk aangesproken. Of Lionel Messi al dan niet knap is, daar is niemand mee bezig. Vanhaevermaet: Ik vind het zonder meer oké dat mannen over vrouwen zeggen dat ze hen aantrekkelijk vinden. Ik praat met vriendinnen ook over welke mannen er goed uitzien. Dat lijkt me menselijk en het hoeft niet per se seksistisch te zijn. De toon bepaalt veel. Blijkbaar komen in het vrouwenvolleybal eetstoornissen vaker voor dan in het vrouwenbasketbal. Een mogelijke verklaring is dat volleybalkledij nauwsluitender is en dus meer van het lichaam onthult. Vanhaevermaet: Ik kan me voorstellen dat je je in een spannend pakje bewuster bent van je lichaam, en van het feit dat extra kilo's misschien zichtbaar zijn. In het vrouwenvoetbal is de kledij de laatste jaren sterk verbeterd. We dragen tegenwoordig andere shirts dan de mannen. Die zijn een stuk comfortabeler. En binnenkort krijgen we shorts die speciaal voor vrouwen werden ontworpen. Een van de troeven van het vrouwenvoetbal is dat het er sportiever aan toe gaat dan bij de mannen. Tijdrekken, schwalbes of gemene overtredingen komen weinig voor. Vanhaevermaet: Dat hoor ik vaak. De fans vinden ons voetbal puurder. Maar ik denk dat het op termijn toch meer op mannenvoetbal zal gaan lijken. Er is een reden waarom zulke geniepige trucjes bestaan. Je wint er matchen mee. De commentaar die trainers het vaakst geven in het Belgische vrouwenvoetbal is dat we te braaf zijn. Naarmate ons voetbal professioneler wordt, zal het ook harder worden. Iemand met uw profiel zou in het mannenvoetbal multimiljonair zijn. Vanhaevermaet: Het is ergens logisch dat wij minder verdienen dan de mannen. Het niveau van het mannenvoetbal ligt voorlopig hoger. Daaruit volgt dat meer mensen de sport willen zien en er hogere bedragen worden betaald voor de televisierechten. Het is een zaak van vraag en aanbod. Het verschil in niveau is ontstaan omdat er voor mannen meer kansen zijn. Als meisjes aan de basis dezelfde opleiding krijgen, met dezelfde omkadering en dezelfde kansen om vol voor hun sport te gaan, zal de kwaliteit stijgen. Dan zullen ook de fans en de sponsors volgen. Ik zou graag meer verdienen, maar op korte termijn is dat niet de strijd die we moeten voeren. Eerst gaat het om gelijke kansen. Eerst equal treatment, equal pay komt daaruit voort. De Rode Duivels rijven fortuinen binnen, maar ze leven in een gouden kooi. Jullie hebben de mogelijkheid om een leven op te bouwen buiten de sport. Dat heeft ook voordelen. Vanhaevermaet: De mannen kunnen het ook, als ze het echt willen. Ook zij kunnen studeren of zich ontplooien in het zakenleven. Het is niet vreemd dat ze dat doorgaans niet doen. Waarom zou je, als je al zo goed je boterham verdient? Op een bepaalde manier beleven we nu de gouden jaren van de Red Flames. Als je op Instagram een berichtje stuurt, dan zullen speelsters van de nationale ploeg meestal antwoorden. Voor Romelu Lukaku is de aandacht zo overweldigend dat hij er niet eens aan begint. Wij vinden het nog altijd fantastisch dat er überhaupt fans opdagen. We zijn toegankelijk en komen graag met hen in contact. Al speelt daar ook een zekere vorm van eigenbelang. We hebben ervaren dat vurige supporters je helpen wedstrijden te winnen. Waarom geen gelijke betaling bij de nationale ploeg? De Braziliaanse, Noorse en Engelse vrouwen krijgen dezelfde dagvergoeding als hun mannelijke collega's en een even hoge premie als ze zich plaatsen voor een toernooi. Vanhaevermaet: Dat zou een verschil maken, want de meeste Red Flames hebben een job of studeren. Het geld zou welkom zijn. Onze premies zijn al gestegen, maar het zou een mooie erkenning zijn als ze gelijkgetrokken worden met die van de mannen. Zetten jullie druk op de ketel? Zijn er bij de Red Flames stakingen gepland? Vanhaevermaet: Dat niet. Het thema houdt ons bezig, maar alle speelsters zijn zo trots om hier te mogen zijn. Ada Hegerberg (Noorse topspits, nvdr) stopte als international omdat ze niet tevreden was met de omkadering bij haar nationale ploeg, maar ik kan me niet voorstellen dat een Red Flame zover zou gaan. Er lopen gesprekken met de bond, laten we die afwachten. Blijkbaar krijgen de Red Flames relatief gezien een groter stuk van wat wij aan inkomsten genereren, vergeleken met de Rode Duivels. Aan de accommodatie in het vrouwenvoetbal is nog werk, bewijst de zware knieblessure van Red Flame Kassandra Missipo, die ze opliep op een knollenveld. 'Ik speel niet meer op een terrein dat ons voetbal niet verdient', zei ze achteraf. Vanhaevermaet: Ella Van Kerkhoven (spits bij de Red Flames, nvdr) scheurde op hetzelfde veld een kruisband. Dat zijn zaken die zeker niet kunnen. Stel dat er een tweeling wordt geboren, een jongen en een meisje. Tegen de jongen zeg je: jij gaat op mooie velden spelen, de beste begeleiding krijgen en goed je boterham verdienen. Het meisje zal kunnen voetballen, maar ze zal moeten studeren en werken. Ondanks al haar inspanningen zal ze tegenkanting krijgen van mensen die vinden dat vrouwen niet op een voetbalveld thuishoren. Dat kan toch niet? Waarom accepteren we dat jongens meer kansen krijgen dan meisjes? Moeten er meer vrouwelijke sportjournalisten komen? Vanhaevermaet: Dat zou helpen om nieuwe invalshoeken te vinden. Sportjournalist lijkt me een leuke, gevarieerde job, die vrouwen ongetwijfeld aanspreekt. Natuurlijk moet je niemand aannemen alleen maar omdat ze een vrouw is, wel omdat ze goed is in haar vak. Het is dezelfde discussie als over quota aan de top van het bedrijfsleven. In principe zouden ze niet nodig hoeven te zijn - je neemt gewoon de beste persoon voor de job - maar als je zoektocht keer op keer mannelijke kandidaten oplevert, is er misschien iets mis met de manier waarop je zoekt. En meer vrouwelijke coaches? Vanhaevermaet: Die zitten eraan te komen. In de generatie voor ons waren er geen vrouwen die professioneel of zelfs maar halftijds met de sport bezig waren, waardoor er niemand doorgroeide tot coach. Een aantal Red Flames volgt momenteel de trainerscursus. Ik niet. Het is een prachtig beroep, maar om een of andere reden zie ik het mezelf niet doen. Bij de Red Flames spelen alleen blanke meisjes, nu Kassandra Missipo out is. Hoe kan dat? Vanhaevermaet: Dat weet ik niet. Ook in de Belgische competitie vind je overwegend witte speelsters. Ik twijfel er niet aan dat iedereen welkom is, maar er zijn bijkomende inspanningen nodig om een bepaald deel van de bevolking te bereiken. Meer diversiteit moet. Dat kun je niet zomaar even aankijken en hopen dat het wel in orde komt.