Bourgeois en Demotte werden op 8 oktober door de koning benoemd in opvolging van Johan Vande Lanotte (SP.A) en Didier Reynders (MR), die gedurende vier maanden informateur waren. De N-VA'er en PS'er kregen als preformateurs de opdracht van de koning "de concrete basis na te gaan voor de vorming van een federale regering rond hun respectievelijke partijen, en dit samen met de vier andere partijen die bij de gesprekken betrokken zijn".

De gewezen minister-presidenten moesten met andere woorden nagaan of een paars-gele regering mogelijk is rond N-VA en PS, met vier andere partijen - MR, Open VLD, CD&V en SP.A.

De preformateurs hebben in alle discretie gewerkt en er is nauwelijks iets uitgelekt.

Ben Weyts: 'Tijd voor keuzes'

Ook Vlaams minister van Onderwijs en N-VA-kopstuk Ben Weyts is naar eigen zeggen niet op de hoogte van de werkzaamheden, maar hij maakte wel nogmaals duidelijk wat zijn partij van de onderhandelingen verwacht. 'De N-VA speelt open kaart. Wij zijn bereid tot elk gesprek, zolang het maar duidelijk is dat de Vlamingen het beleid krijgen waarvoor ze gestemd hebben. Dat is een centrumrechts sociaaleconomisch beleid via ofwel de federale regering, ofwel - en eigenlijk liever nog - via institutionele stappen, zodat we zelf kunnen beslissen over onze koers met onze eigen centen', zei Weyts.

'De vraag is of het huidige momentum gaat aangegrepen worden om de fundamentele tegenstellingen (tussen Vlaanderen en Wallonië, nvdr.) te zien. Ook zij die vasthouden aan de eenheid van het land, zijn erbij gebaat te erkennen dat er twee realiteiten zijn.'

Weyts en de N-VA leggen de bal daarom in het kamp van de andere partijen. 'Zij moeten duidelijk maken of ze een linkse sociaaleconomische koers willen varen, al dan niet via paars-groen, of met ons kiezen voor een centrumrechts beleid met institutionele stappen.'

Charles Michel: 'Partijen moeten moed tonen'

Intussen roept ex-premier Charles Michel de betrokken partijen op om zo snel mogelijk een nieuwe regering te vormen. 'Ze moeten moed tonen, dat is cruciaal. Steevast de eigen programmapunten herhalen is al te gemakkelijk. Er moeten intelligente compromissen worden gesloten om hervormingen door te voeren. En dat kan enkel via een regering met een stabiele meerderheid in het parlement.'

De MR, de partij van Michel, is alvast geen liefhebber van institutionele debatten. 'Wanneer we bezig zijn met institutionele hervormingen, zijn we niet bezig met sociaaleconomische hervormingen', zei de toekomstige voorzitter van de Europese Raad.

Kristof Calvo kijkt naar paars-groen

Vorige zondag gaf Groen-Kamerlid Kristof Calvo een schot voor de boeg. Als de preformateurs er tegen maandag 4 november niet in slagen een doorbraak te forceren voor de vorming van een paars-gele regering, moet er naar een andere coalitie gezocht worden. Calvo denkt daarbij aan paars-groen, waarbij de N-VA vervangen worden door de tandem Groen-Ecolo.

Het probleem bij paars-geel is dat de programma's van PS en N-VA, de grootste partijen aan beide kanten van de taalgrens, erg ver uit elkaar liggen. Verklaringen van kopstukken van beide partijen dat het samengaan met de andere onmogelijk zou zijn, helpen niet meteen om vertrouwen te kweken.

Een paars-groene regering heeft dan weer geen meerderheid aan Nederlandstalige kant, wat voor Open VLD en CD&V erg problematisch is.